فهرست وام‌واژه‌های روسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

بر اثر روابط ایران و روسیه که از دورهٔ قاجاریان آغاز شده است، واژه‌های متعددی از زبان روسی به زبان فارسی راه یافته‌اند. بعضی از این واژه‌ها به نظر اکثر زبان‌شناسان ریشهٔ روسی دارند و بعضی ممکن است ریشهٔ روسی داشته باشند. بعضی از این کلمات ریشهٔ اصلی‌شان زبان دیگری مثل زبان فرانسوی است ولی از طریق زبان روسی به زبان فارسی وارد شده‌اند. این صفحه فهرستی از واژه‌های فارسی با ریشهٔ روسی است.

فهرست واژه‌ها[ویرایش]

واژه‌های مربوط به خودروها[ویرایش]

  • آپارات: از apparat در فرانسوی (در انگلیسی: apparatus) به معنای دستگاه
  • آفتومات: روسی (به خط روسی: автомат به خط لاتین: avtomat در انگلیسی: automaton) به معنای ماشین
  • آسفالت: از asphalte در فرانسوی (در انگلیسی همان asphalt است)
  • باک: روسی (به خط روسی: бак به خط لاتین: bak) به معنای مخزن و انباره
  • بالانس: از balance فرانسوی به معنای تراز و تعادل
  • برزنت: روسی (به خط روسی: брезент به خط لاتین: brezent) به معنای کرباس
  • بکسوات: روسی (به خط روسی: буксовать به خط لاتین: buksovat) به معنای لغزیدن و سر خوردن
  • بکسل: روسی (به خط روسی: буксир به خط لاتین: buksir)
  • بنزین: روسی (به خط روسی: бензин به خط لاتین: benzin)
  • پلاتین: از platine در فرانسوی (در انگلیسی: platinum)
  • پُلوس
  • تراموا: از tramway انگلیسی
  • ترانزیت: از transit در فرانسوی و انگلیسی
  • ترمز: روسی (به خط روسی: тормоз به خط لاتین: tormoz) به معنای «توقف»
  • دیفرانسیل: از differentiel در فرانسوی
  • دینام: از dyname در فرانسوی (در انگلیسی: dynamo)
  • رادیاتور: از radiateur در فرانسوی (در انگلیسی: radiator) به معنای «تابنده»
  • رزوه: روسی (به خط روسی: pезьба به خط لاتین: rez'va) به معنای شیار پیچ
  • رُل: از role در فرانسوی به معنای فرمان خودرو
  • زاپاس: روسی (به خط روسی: запас به خط لاتین: zapas) به معنای یدکی و کمکی
  • ژیگلور: از gigleur در فرانسوی
  • ساسات: روسی (به خط روسی: сосать به خط لاتین: sosat) به معنای «مکنده»
  • شاتون: از chaton فرانسوی
  • شاسی: از chassis فرانسوی
  • شلنگ: روسی (به خط روسی: шланг به خط لاتین: shlang) به معنای لوله
  • فابریک: از fabrique فرانسوی به معنای کارخانه
  • قالپاق: این واژه ترکی است به معنای «کلاه»
  • کاپوت: از caput فرانسوی به معنای «سرپوش»
  • کاربراتور: از carbureteur فرانسوی (در انگلیسی: carburetor)
  • کوپه (قطار): روسی (به خط روسی: купе به خط لاتین: kupe)
  • گاراژ: از garage فرانسوی
  • لاستیک: روسی (به خط روسی: ластик به خط لاتین: lastik)
  • لنت: روسی (به خط روسی: лент به خط لاتین: lent) به معنای «نوار»
  • ماشین: (به معنای خودرو)
  • واگن: از wagon در فرانسوی و انگلیسی

غذاها و مواد غذایی[ویرایش]

  • املت: از omlette در فرانسوی و انگلیسی
  • بیسکویت: از biscuit در فرانسوی به معنای «دوبار پخته»
  • پیراشکی: روسی (به خط روسی: пирожки به خط لاتین: pirozhki در انگلیسی: pirog) به معنای «کلوچه»
  • پیک: (پیالهٔ مشروب) از peg در انگلیسی
  • چای: در اصل از چینی chai
  • چتول (ظرف مشروب) روسی (به خط روسی: четверть به خط لاتین: chetvert) به معنای «چارک، یک چهارم»
  • سوخاری روسی (به خط روسی: сухари به خط لاتین: sukhari) به معنای «برشته» و تُرد
  • شکلات: از chocolat در فرانسوی
  • کالباس: روسی (به خط روسی: колбаса به خط لاتین: kolbasa) در پارسی: «جگرآگند»
  • وانیل: از vanille فرانسوی (در انگلیسی: vanilla)
  • ودکا: روسی (به خط روسی: водка به خط لاتین: vodka)
  • ورمیشل: (به خط روسی: вермишель به خط لاتین: vermishel) از vermicelli ایتالیایی

لباس[ویرایش]

  • بیگودی: روسی (به خط روسی: бигуди به خط لاتین: bigudi) از bigodino در ایتالیایی (در انگلیسی: hair roller)
  • پالتو: از paltot فرانسوی
  • پُرو (لباس):
  • جلیقه:
  • زیگزاگ: از zigzag انگلیسی
  • سارافون (که از «سراپا»ی فارسی گرفته شده بوده است)
  • ساسون:
  • کِلوش (نوعی دامن زنانه)
  • گالش: روسی (به خط روسی: галоша به خط لاتین: galosha)
  • کاپشن: روسی (به خط روسی: капюшон به خط لاتین: kapyushon) به معنای بالاپوش

حروفچینی[ویرایش]

  • اشپون:
  • کلیشه: از cliché فرانسوی
  • گارسه: از casse در فرانسوی به معنای جعبه (در انگلیسی type case که دو اصطلاح uppercase و lowercase به معنای حرف بزرگ و کوچک از همین جا گرفته شده است.)
  • گراور: از graveur فرانسوی
  • پونت: از point فرانسوی و انگلیسی

کلمات دیگر[ویرایش]

  • آرتیست: از artiste فرانسوی
  • استکان (که از «دوستگانی» فارسی گرفته شده بوده است)
  • اسکناس: روسی (به خط روسی: ассигнация به خط لاتین: assignácija)
  • باندرول:
  • بانکه: روسی (به خط روسی: банка به خط لاتین: banka)
  • بایکوت: از boycott فرانسوی و انگلیسی به معنای «تحریم»
  • برلیان: از brilliant در فرانسوی و انگلیسی به معنای «درخشان»
  • بشکه: روسی (به خط روسی: бочка به خط لاتین: bochka)
  • بیلیارد: از billiard فرانسوی و انگلیسی
  • پارتیزان: از partisane در فرانسوی
  • پاسور:
  • پاکت: از pacquette در فرانسوی
  • پُرس: روسی (به خط روسی: плоский به خط لاتین: ploskiy) به معنای بشقاب
  • پریموس: از primus فرانسوی و انگلیسی
  • پُز
  • پُست (به معنی مقام اداری) از poste در فرانسوی
  • پودر از poudre در فرانسوی
  • تراخم: از trachome فرانسوی (در روسی: трахоме به خط لاتین: trakhome)
  • چرتکه: روسی (به خط روسی: сетка به خط لاتین: scetka)
  • چدن: روسی (به خط روسی: чугун به خط لاتین: chugun)
  • چمدان(«در روسی به ظن قوی از جامه‌دان فارسی گرفته شده است.»[۱]
  • درشکه: روسی (به خط روسی: дрожки به خط لاتین: droschke)
  • دوجین: از douzin در فرانسوی
  • دوش: از douche در فرانسوی
  • ساخارین: روسی (به خط روسی: сахарин به خط لاتین: sacharin)
  • سماور: روسی (به خط روسی: самовар به خط لاتین: samovar)
  • سیگار: از cigar در فرانسوی
  • سیگارت: از cigarette در فرانسوی
  • شابلون:
  • شار (در بیلیارد)،
  • شانتاژ: از chantage فرانسوی
  • شانس: از chance فرانسوی
  • شماطه: روسی (به خط روسی: шуметь به خط لاتین: shumet) به معنای «سروصدا کردن»
  • شوت (فرد کندذهن)،
  • شوکا:
  • فامیل: از famille فرانسوی
  • فرز (دستگاه برش)،
  • فرغون: از fourgon فرانسوی
  • فوتبالیست
  • قرنیز: شاید از قرنس/مُقرنس در پارسی/عربی
  • کتلت: از cutlet انگلیسی
  • کردیت:
  • کمپوت: از compote فرانسوی
  • کمد:
  • گتر (نوار پارچه‌ای): از guêtres فرانسوی
  • متقال
  • مشتوک (فیلتر سیگار)،
  • واکس: از wax انگلیسی و فرانسوی به معنای موم
  • وان (حمام): از van فرانسوی
  • ویترین: از vitrine فرانسوی به معنای پنجره یا شیشه
  • نمسه (نام قدیم اتریش): روسی (به خط روسی: Немцы به خط لاتین: nemtsy)

پانویس[ویرایش]

با توجه به شواهد کلمهٔ پارتیزان کلمه یی رومی می‌باشد که به معنی جنگ به روش پارتی‌ها می‌باشد که مبتکر آن سردار بزرگ ایرانی سورنا است

منابع[ویرایش]

  • صادقی، علی‌اشرف. «کلمات روسی در زبان فارسی و تاریخچهٔ ورود آنها». مجلهٔ زبانشناسی. سال بیستم، شمارهٔ دوم، پاییز و زمستان ۱۳۸۴. صص ۳ تا ۴۶.
  • نجفی، ابوالحسن. غلط ننویسیم، فرهنگ دشواری‌های زبان فارسی. چاپ دوازدهم. تهران: مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۸۴. ۱۴۷. شابک ‎۷-۰۵۵۹-۰۱-۹۶۴. 

جستارهای وابسته[ویرایش]