فهرست رئیسجمهورهای ایران
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از فهرست رئیس جمهورهای ایران)
| ریاست جمهوری اسلامی ایران |
|
|---|---|
 نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران |
|
 محمود احمدینژاد از ۱۲ مرداد ۱۳۸۴ |
|
| لقب | محترم |
| سکونتگاه اصلی | نهاد ریاست جمهوری، خیابان پاستور، تهران |
| گمارنده | رای عمومی |
| مدت تصدی | ۴ سال، یکبار تمدیدپذیر |
| نخستین متصدی | ابوالحسن بنیصدر |
| بنیادگذاری | ابوالحسن بنیصدر |
| وبگاه | President.ir |
فهرست رئیسجمهورهای ایران دربردارندهٔ افرادی است که از آغاز تشکیل این سمت، عهدهدار آن بودهاند. مقام ریاست جمهوری برای نخستین بار پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ و بنیانگذاری نظام جمهوری اسلامی (از سال ۱۳۵۸) در ایران به وجودآمد و از آن زمان تاکنون ایران ۶ رئیسجمهور داشتهاست.
بنا بر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بازنگریشده در سال ۱۳۶۸، رئیسجمهوری ایران پس از رهبری دومین مقام سیاسی بلندپایه کشور است و قوه مجریه (یکی از قوای سهگانه ایران) تحت امر او قرار دارد. رئیسجمهور برای دوره یک چهار ساله توسط رای مردم برگزیده میشود که بیشینه برای یک دوره پیاپی قابل تکرار است.
ابوالحسن بنیصدر نخستین رئیسجمهوری و محمود احمدینژاد رئیسجمهوری کنونی ایران است. از میان رئیسجمهورهای ایران، یک نفر در حین خدمت برکنار (ابوالحسن بنیصدر) و یک نفر ترور (محمدعلی رجایی) شدهاند. بقیه رئیسجمهورها دو دوره پیاپی انتخاب شدهاند؛ البته سید علی خامنهای نیز مقام خود را چند ماه پیش از موعد واگذار کرد. در دو مقطع کوتاه در سال ۱۳۶۰ نیز، شورای موقت ریاست جمهوری وظیفه ریاست جمهوری را انجام دادهاست. پس از حذف پست نخستوزیری در سال ۱۳۶۸، مقام معاون اول رئیسجمهور تشکیل شد و در مواقع ضروری و شرایطی وی عهدهدار وظایف رئیسجمهور (به جای شورای موقت ریاست جمهوری) خواهدشد.
محتویات |
رئیس جمهورها [ویرایش]
| ردیف | رئیس جمهور | آغاز به کار[پانویس ۱] | پایان دوره | حزب | دوره | نخستوزیر[پانویس ۲] | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | ابوالحسن بنیصدر (–۱۳۱۲) |
 |
۱۵ بهمن ۱۳۵۸[۱] | ۳۱ خرداد ۱۳۶۰[پانویس ۳] | مستقل[۲] | ۱ (۱۳۵۸) |
محمدعلی رجایی[۱] |
| شورای موقت ریاست جمهوری[پانویس ۴] ۳۱ خرداد ۱۳۶۰–۱۲ مرداد ۱۳۶۰ |
|||||||
| ۲ | محمدعلی رجایی (۱۳۶۰–۱۳۱۲) |
 |
۱۲ مرداد ۱۳۶۰[۳] | ۸ شهریور ۱۳۶۰[پانویس ۵] | [پانویس ۶][۴][۵][۶] | ۲ (مرداد ۱۳۶۰) |
محمدجواد باهنر[۷] |
| شورای موقت ریاست جمهوری[پانویس ۴] زیر نظر محمدرضا مهدوی کنی[۸] ۸ شهریور ۱۳۶۰–۱۷ مهر ۱۳۶۰ |
|||||||
| ۳ | سید علی خامنهای (–۱۳۱۸) |
 |
۱۷ مهر ۱۳۶۰[۹] | ۱۳ شهریور ۱۳۶۴ | حزب جمهوری اسلامی[۴] ↓ جامعه روحانیت مبارز[۱۰] |
۳ (مهر ۱۳۶۰) |
میرحسین موسوی[۴] |
| ۱۳ شهریور ۱۳۶۴[۱۱] | ۱۲ مرداد ۱۳۶۸[پانویس ۷][۱۲] | ۴ (۱۳۶۴) |
|||||
| ردیف | رئیس جمهور | آغاز به کار | پایان دوره | حزب | دوره | معاون اول | |
| ۴ | علیاکبر هاشمی رفسنجانی (–۱۳۱۳) |
 |
۱۲ مرداد ۱۳۶۸[۱۱] | ۱۲ مرداد ۱۳۷۲ | جامعه روحانیت مبارز[۱۰] | ۵ (۱۳۶۸) |
حسن حبیبی[۱۳] |
| ۱۲ مرداد ۱۳۷۲[۱۱] | ۱۲ مرداد ۱۳۷۶ | ۶ (۱۳۷۲) |
|||||
| ۵ | محمد خاتمی (–۱۳۲۲) |
 |
۱۲ مرداد ۱۳۷۶[۹] | ۱۱ مرداد ۱۳۸۱ | مجمع روحانیون مبارز[۱۴] | ۷ (۱۳۷۶) |
|
| ۱۱ مرداد ۱۳۸۱[۹] | ۱۲ مرداد ۱۳۸۴ | ۸ (۱۳۸۰) |
محمدرضا عارف[۱۵] | ||||
| ۶ | محمود احمدینژاد (–۱۳۳۵) |
 |
۱۲ مرداد ۱۳۸۴[۱۱] | ۱۲ مرداد ۱۳۸۸ | جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی جامعه اسلامی مهندسین و ائتلاف آبادگران ایران اسلامی[پانویس ۸][۱۶] |
۹ (۱۳۸۴) |
پرویز داوودی[۱۷] |
| ۱۲ مرداد ۱۳۸۸[۱۸] | در حال فعالیت | ۱۰ (۱۳۸۸) |
اسفندیار رحیم مشایی[پانویس ۹] (۲۶ تیر–۲ مرداد ۱۳۸۸)[۱۹][۲۰] | ||||
| محمدرضا رحیمی (از ۲۲ شهریور ۱۳۸۸)[۲۱] | |||||||
جستارهای وابسته [ویرایش]
یادداشتها [ویرایش]
- ↑ آغاز به کار رئیس جمهور ایران از تاریخ تنفیذ است. [۱]
- ↑ مقام نخستوزیری با بازنگری در قانون اساسی جمهوری اسلامی در سال ۱۳۶۸ برچیده شد.
- ↑ بنیصدر توسط مجلس شورای اسلامی (با ۱۷۷ رای موافق، ۱۲ ممتنع و ۱ مخالف) به دلیل «عدم کفایت سیاسی» از ریاست جمهوری برکنار شد.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ مطابق اصول ۱۳۰ و ۱۳۱ قانون اساسی جمهوری اسلامی (در آن زمان) در صورت ناتوانی رئیس جمهور از اداره کشور، «شورای موقت ریاست جمهوری» متشکل از نخستوزیر، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس دیوان عالی کشور اداره کشور را تا انتخاب رئیس جمهور جدید بر عهده میگیرند. مطابق قانون اساسی کنونی، با موافقت رهبر، معاون اول رئیسجمهور وظایف رئیس جمهور را بر عهده میگیرد.
- ↑ رجایی با بمبگذاری در دفتر نخستوزیری توسط سازمان مجاهدین خلق ترور شد.
- ↑ رجایی عضو حزب جمهوری اسلامی نبود، اما کاندیدای منتخب این حزب در انتخابات بود.
- ↑ سید علی خامنهای از تاریخ ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ به رهبری برگزیده شد و مدتی عهدهدار هر دو مسئولیت بود. او ضمن واگذاری پیش از موعد پست ریاست جمهوری از از میرحسین موسوی خواست تا تاریخ آغاز به کار دولت جدید به کار خود ادامه دهد.
- ↑ در مرحلهٔ اول انتخابات ۱۳۸۴ هیچیک از این سه حزب از احمدینژاد حمایت نکردند. جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی از محمدباقر قالیباف و جامعه اسلامی مهندسین از علی لاریجانی حمایت کرده و ائتلاف آبادگران ایران اسلامی از هیچ کاندیدایی حمایت نکرد.
- ↑ اسفندیار رحیم مشایی به دستور رهبر از سمت خود استعفا کرد.
منابع [ویرایش]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ آژند، یعقوب؛ آغاجری، هاشم؛ حسنی عطاءالله؛ خیراندیش، عبدالرسول؛ زرگرینژاد، غلامحسین؛ اسماعیلی، علیرضا؛ بهرامی روحالله؛ علیاکبری بایگی، علیاکبر. دولتهای ایران: از میرزا نصراللهخان مشیرالدوله تا میرحسین موسوی؛ بر اساس دفتر ثبت کابینههای نخستوزیری. اداره کل آرشیو، اسناد و موزه. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تابستان ۱۳۷۸. صفحه ۴۵۲. ISBN 964-442-147-8.
- ↑ Parvin Paidar. “Women and the Political Process in Twentieth-Century Iran”. In Volume 1 of Cambridge Middle East Studies. illustrated Edition ed. Cambridge University Press, 1997. p 230. ISBN 0-521-59572-X, 9780521595728.
- ↑ راعی گلوجه، سجاد. «شهید رجایی از ریاستجمهوری تا شهادت». خبرگزاری فارس، ۲ شهریور ۱۳۸۸. بازبینیشده در ۲ مهر ۱۳۸۹.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ Elton L. Daniel. “The history of Iran”. In The Greenwood histories of the modern nations. illustrated Edition ed. Greenwood Publishing Group, 2005. p 206. ISBN 0-313-30731-8, 9780313307317.
- ↑ Kaveh Basmenji. Tehran blues: how Iranian youth rebelled against Iran's founding fathers. annotated Edition ed. Saqi, 2005. p 162. ISBN 0-86356-582-4, 9780863565823.«... Banisadr was forced to accept the IRP candidate, Muhammad Ali Rajaei.»
- ↑ فاجعه ۷ تیر در گفتوگو با محمد حسین اصغرنیا؛ ما بازمانـــدگان ۲۷ نفر بودیم!. . ویژهنامه سیاسی روزنامه ایران، ش. شماره ۲ (خرداد ۱۳۸۹): صفحه ۱۱۴. «در حال حاضر، آقای محمدعلی رجایی عضو حزب نیست، ولی چون لایق است، از او حمایت میکنیم.»
- ↑ آژند، یعقوب؛ آغاجری، هاشم؛ حسنی عطاءالله؛ خیراندیش، عبدالرسول؛ زرگرینژاد، غلامحسین؛ اسماعیلی، علیرضا؛ بهرامی روحالله؛ علیاکبری بایگی، علیاکبر. دولتهای ایران: از میرزا نصراللهخان مشیرالدوله تا میرحسین موسوی؛ بر اساس دفتر ثبت کابینههای نخستوزیری. اداره کل آرشیو، اسناد و موزه. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تابستان ۱۳۷۸. صفحه ۴۵۹. ISBN 964-442-147-8.
- ↑ آژند، یعقوب؛ آغاجری، هاشم؛ حسنی عطاءالله؛ خیراندیش، عبدالرسول؛ زرگرینژاد، غلامحسین؛ اسماعیلی، علیرضا؛ بهرامی روحالله؛ علیاکبری بایگی، علیاکبر. دولتهای ایران: از میرزا نصراللهخان مشیرالدوله تا میرحسین موسوی؛ بر اساس دفتر ثبت کابینههای نخستوزیری. اداره کل آرشیو، اسناد و موزه. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تابستان ۱۳۷۸. صفحه ۴۶۴. ISBN 964-442-147-8.
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ «آشنایی با ادوار انتخابات ریاست جمهوری در ایران». همشهری آنلاین، ۱۲ خرداد ۱۳۸۸. بازبینیشده در ۱۷ مهر ۱۳۸۹.
- ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ Keith Crane, Rollie Lal, Jeffrey Martini. Iran's political, demographic, and economic vulnerabilities. Rand Corporation, 2008. p 22. ISBN 0-8330-4304-8, 9780833043047.
- ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ۱۱٫۳ سجادیپور، هادی. «بازخوانی تنفیذ احکام رؤسای جمهوری». وبگاه رسمی آیتالله خامنهای، ۶ مرداد ۱۳۸۸. بازبینیشده در ۱۷ مهر ۱۳۸۹.
- ↑ «انتخابات پنجمین دوره ریاست جمهوری». دفتر حفظ نشر و آثار آیتالله خامنهای. بازبینیشده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۱.
- ↑ Kogan Page. World of Information Regional Review: Middle East. Kogan Page Publishers, 2004. p 272. ISBN 0-7494-4066-X, 9780749440664.
- ↑ Thomas C. Muller, William Overstreet, Arthur S. Banks. IPolitical Handbook of the World 2008. CQ Press, 2008. pp 603-604. ISBN 0-87289-528-9, 9780872895287.
- ↑ «معاون اول رییس جمهور (آرشیو شده)». وبگاه رسمی ریاست جمهوری ایران. بازبینیشده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۱.
- ↑ Thomas R. Mattair. Global security watch--Iran: a reference handbook. ABC-CLIO، ۲۰۰۸. p 163. ISBN 0-275-99483-X, 9780275994839.
- ↑ «زندگینامه: پرویز داودی (۱۳۳۱-)». همشهری آنلاین، ۱۲ مهر ۱۳۸۷. بازبینیشده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۱.
- ↑ /090729_si_ir88_oath_ahmadinejad.shtml «حکم ریاست جمهوری احمدی نژاد ۱۲ مرداد تنفیذ میشود». بی بی سی فارسی، ۳۰ جولای ۲۰۰۹. بازبینیشده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۰.
- ↑ ««اسفندیار رحیم مشایی» معاون اول رییس جمهور شد». وبگاه رسمی ریاست جمهوری ایران، ۱۷ جولای ۲۰۰۹. بازبینیشده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۱.
- ↑ «نامه رحیم مشایی به رییس جمهور». وبگاه رسمی ریاست جمهوری ایران، ۳ مرداد ۱۳۸۸. بازبینیشده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۱.
- ↑ «انتصاب محمدرضا رحیمی به سمت معاون اول رییس جمهور». وبگاه رسمی ریاست جمهوری ایران، ۲۲ شهریور ۱۳۸۸. بازبینیشده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۱.
پیوند به بیرون [ویرایش]
|
|||||||
