فهرست خوشنویسان ایرانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

فهرست نام‌آوران مکتب ایرانی خوشنویسی از آغاز تا به امروز به ترتیب الفبا:

محتویات

این فهرست شامل تمامی افرادی است که از آنان به عنوان خوشنویس و خطاط در منابع مختلف یاد شده است و همه کسانی را که به هر یک از شیوه‌های مختلف خوشنویسی اسلامی در ایران یا حوزه‌های فرهنگی وابسته به آن پرداخته‌اند و در یک یا چند شیوه صاحب‌نام شده‌اند را دربر می‌گیرد.

هر چند نام این مقاله «فهرست خوشنویسان ایرانی» است اما از آنجایی که بعضی از خوشنویسان دیگر کشورها در روند خوشنویسی ایران مؤثر بوده‌اند نیز در این فهرست گنجانده شده. همچنین خوشنویسان ایرانی که به سایر کشورها به‌ویژه به هند مهاجرت کرده و در آنجا صاحب شهرت شده‌اند و یا در همان‌جا زاده شده ولی توسط ایرانیان تعلیم دیده و شیوه ایرانیان را دنبال کرده‌اند نیز آمده است. در مورد معاصرین ملاک شهرت آنان در پیشکسوتی یا داشتن نمایشگاه‌ها و آثار چاپ شده متعدد و پرداختن حرفه‌ای به خوشنویسی است. به طور کلی این فهرست به مکتب ایرانی خوشنویسی مربوط می‌شود.

تقریباً تمام مدخل‌ها دارای شرحی مختصر و ارجاع کامل به منبع و شماره صفحه آن‌ها است که می‌تواند – به‌ویژه برای مدخل‌هایی که در ویکی‌پدیای فارسی هنوز مقاله ندارند – به عنوان «راهنمایی برای مطالعه بیشتر» عمل کند.

به سبب آنکه اسامی قدیمی همراه با القاب و پسوندها و پیشوندهای مختلف به شکل‌های متفاوت ذکر می‌شده ملاک قرار دادن در ترتیب الفبایی، نام و یا شهرتی است که بیشتر آن نام در منابع ذکر شده و شخص به آن شهرت دارد و او را از دیگر اسامی مشابه متمایز می‌کند. البته القاب نیز در ستون مربوط به خود درج شده است. از آنجایی که در بسیاری از منابع به اشتباه یک نفر با دو نام مختلف ذکر شده یا دو نفر با نام و لقب مشابه را یک نفر پنداشته‌اند جستجو در نام و القاب و توجه به سده و شرح مختصر توصیه می شود.

آ

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
میرزا رضی آذربایجانی معتمدالدوله شکسته و نستعلیق درگذشت ۱۲۲۳ه‍.ق مستوفی‍ کریم خان زند، آغامحمدخان‍ و فتحعلی‌شاه [۱]
احمد آریامنش نستعلیق،کرشمه،سفیر،نقاشی خط متولد ۱۳۴۷ ش مبدع خطوط کرشمه و سفیر
امین زند نستعلیق،شکسته معاصر مبدع آموزش خط مجازی
آغامیرزا نستعلیق درگذشت ۱۲۷۴ه‍.ق خوشنویس‍ هندی شاگرد سیدمحمد امیر رضوی [۲]
علی آقاحسینی نستعلیق ۱۳۴۱ -۱۲۹۰ ش شاگرد عماد الکتاب [۳]

الف[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
سلطان ابراهیم غزنوی نسخ ۴۲۴-۴۹۲ ه‍. ق نوه سلطان محمود غزنوی هرساله قرآنی می‌نوشت و به مکه می‌فرستاد [۴]
سلطان ابراهیم میرزا صفوی ابوالفتح - جاهی نستعلیق درگذشت ۹۸۴ه‍. ق فرزند بهرام میرزا و نوه شاه اسماعیل [۵]
سلطان ابراهیم میرزا تیموری ابراهیم‌سلطان - مغیث‌الدین ثلث و محقق ۷۹۶ - ۸۳۸ه‍. ق شاهزاده تیموری برادر بایسنقر میرزا [۶]
محمد ابریشمی نستعلیق درگذشت ۹۵۱ه‍. ق شاگرد سلطان‌علی مشهدی [۷]
ابن بواب خطوط ششگانه سده چهارم و اوائل پنجم کامل کننده خطوط ششگانه [۸]
ابن مقله بیضاوی - وزیر خطوط ششگانه اواخر سوم، اوایل چهارم پدیدآورنده خطوط ششگانه [۹]
ابوالبقا موسوی حسینی رستم الخطاطین نستعلیق ۱۰۲۷-۱۱۰۰ه‍. ق مدتی در هند بود و به اصفهان بازگشت [۱۰]
محمد احصایی نقاشیخط، نستعلیق و محقق معاصر فروش آثارش در حراج کریستی رکوردشکن بوده
عباس اخوین نستعلیق معاصر رئیس مرکز کتابت و تعلیم ایران [۱۱]
محمدعلی ارتقائی ادیب العلما نستعلیق، نسخ، ثلث، ریحان، کوفی، شکسته قاجار تا دوره معاصر شاگرد پدرش میرزا محسن آقا ادیب العلما
محمدرحیم اردبیلی نستعلیق زادهٔ ۱۰۷۷ ه‍. ق خوشنویس اردبیلی
نظام الدین اردبیلی نستعلیق و خطوط ششگانه زادهٔ ۹۲۰ ه‍. ق خوشنویس آذربایجانی
سید علی‌اکبر اردستانی نسخ سده سیزدهم شاگرد زین‌العابدین اصفهانی [۱۲]
دکتر شمس انوری الحسینی نستعلیق، ثلث، ربع، نسق، تعلیق، شکسته، شکسته نستعلیق معاصر خوشنویس، استاد دانشگاه بن آلمان
علی‌عسگر ارسنجانی نسخ سده سیردهم شاعر و خوشنویس، پدر محمد شفیع و محمدحسین ارسنجانی [۱۳]
محمدشفیع ارسنجانی نسخ درگذشت ۱۳۳۳ ه‍.ق فرزند و شاگرد علی‌عسگر ارسنجانی [۱۳] [۱۴]
صفی‌الدین عبدالمومن ارموی نسخ ۶۱۳ -۶۹۳ ه‍.ق موسیقی‌دان، خوش‌نویس، ادیب و عروض‌دان که برخی او را استاد یاقوت مستعصمی می‌دانند [۱۵] [۱۶]
محمدحسین ارسنجانی افتخارالکتاب نسخ ۱۳۳۰ ه‍.ق زادهٔ ارسنجان و فعال در شیراز، فرزند و شاگرد علی‌عسگر ارسنجانی [۱۴]
معین‌الدین محمد اسفزاری زمجی تعلیق سده نهم از تاریخ نگاران، دانشمندان و خوشنویسان عصر تیموری در هرات [۱۷]
محمدسعید اشرف مازندرانی اشرف نستعلیق درگذشت ۱۱۱۶ه‍. ق خوشنویس و شاعر دربار اورنگ‌زیب در هند [۱۸]
نصرالله افجه‌ای نقاشیخط معاصر از پیشروان نقاشیخط [۱۱]
عبدالرحیم افسر اصفهانی نستعلیق درگذشت ۱۳۱۵ه‍. ق شاعر و خوشنویس، دوره ‍ناصری [۱۹]
عبدالجبار اصفهانی نستعلیق سده یازدهم از شاگردان طرازاول میرعماد [۲۰]
ابوتراب اصفهانی ترابا-رئیس‌الخطاطین نستعلیق درگذشت ۱۰۷۲ ه‍. ق جانشین و از بهترین شاگردان میرعماد [۲۱]
سید محمد اصفهانی شرف‌المعالی - بقا نسخ درگذشت پس از ۱۳۴۱ ه‍. ق شاگرد زین العابدین اصفهانی [۲۲][۱۲]
محمد حسین اصفهانی مشکین قلم نستعلیق و خطوط دیگر درگذشت ۱۳۳۰ ه‍. ق مدتها در عثمانی و مصر بود [۲۳]
محمد حسین اصفهانی نستعلیق سده سیزدهم در اطراف در نقرهٔ تقدیمی امیرنظام گروسی به آستانه رضوی کتیبه‌ای از اشعار سرخوش نوشته است [۲۴]
نورالدین محمد اصفهانی نستعلیق درگذشت ۱۰۹۴ه‍. ق فرزند ابوتراب‌اصفهانی (ترابا) برادر محمدصالح [۲۵]
محمدصالح اصفهانی ثلثونستعلیق درگذشت ۱۱۲۶ه‍. ق کتیبه‌نویس مسجدشاه شاگرد میرعماد [۲۶]
محمدباقر اصفهانی سِمسوری نستعلیق سده سیزدهم هم‌عصر فتحعلی‌شاه، محمدشاه ‍و‍ ناصرالدین‌شاه [۲۷][۲۸]
محمدرضا اصفهانی کر شکسته سده دوازدهم شاگرد ‍درویش عبدالمجید طالقانی، کاتب‍اسمعیل سلطان خبوشانی [۲۹]
محمدعلی اصفهانی نسخ ۱۲۵۵ - ۱۳۱۳ه‍. ق سردودمان خاندان قدسی اصفهان [۳۰]
محمدعلی اصفهانی سلطان‌الکتّاب نسخ و رقاع درگذشت پس از ۱۳۲۴ ه‍.ق خوشنویس اصفهانی [۱۴]
محمدعلی وفا اصفهانی وفا شکسته سده دوازدهم آشنا به‍طب، سیاق ‍و‍ شعر‍، هم‌عصر و پیرو‍ شفیعا [۳۱]
محمدهادی اصفهانی هادی مترجم نسخ اواخر یازدهم اوایل دوازدهم خوشنویس، مؤلف و عالم اواخر دوره صفوی [۳۲]
محمدبن ابوالقاسم اصفهانی صفایی نسخ اواخردوازدهم اوایل‌سیزدهم از خوشنویسان دوره فتحعلی‌شاه قاجار [۳۳]
آقامحمود اصفهانی نسخ دوره قاجار استاد زین‌العابدین و غلامعلی اصفهانی [۳۴]
زین العابدین اصفهانی اشرف الکتاب نسخ دوره قاجار از خوشنویسان دربار ناصرالدین شاه قاجار [۳۵]
میرزا غلامرضا اصفهانی نستعلیق و شکسته ۱۲۴۶-۱۳۰۴ه‍. ق خوشنویس بزرگ دربار ناصرالدین شاه قاجار [۳۶]
علی‌رضا اصفهانی پرتو- آقاجان نسخ سده سیزدهم شاعر و نسخ‌نویس برجسته [۳۷]
غلامعلی اصفهانی نسخ درگذشت ۱۲۶۹ه‍. ق هم‌دوره با زین العابدین اصفهانی [۳۸]
میرزا کوچک اصفهانی شکسته اواخردوازدهم اوایل‌سیزدهم معروف‌ترین شاگرد درویش عبدالمجید طالقانی [۲۹]
ملا هدایت‌الله اصفهانی نستعلیق سده دهم شاگرد میرمعزالدین محمد کاشانی [۳۹]
جلال‌الدین اعتضادی صدرالکتاب - کتاب الملک نستعلیق زاده ۱۲۷۵ ش شاگرد میرزا غلامرضا اصفهانی [۴۰]
ابوالحسن اعتصامی نستعلیق ۱۲۸۲ - ۱۳۵۷ ش نقاش، معمار، خطاط، و نویسنده [۴۱]
الیاس بن قاضی ابوبکر بن نصرالله بهاری سده هفتم اهل بندر لهری در پاکستان، نخستین نمونه خط بهاری به تاریخ ۶۷۶ ه‍.ق/۱۲۳۳ م و رقم او در موزه افغانستان موجود است [۴۲]
حامد الوندی پرتو نستعلیق زادهٔ ۱۳۵۶ ه‍. ش مدیر و صاحب امتیاز سایت جامعه مجازی خوشنویسان ایران (ایوان خطاطی)
شیخ محمد امامی نستعلیق سده نهم
محمد رضا امامی امام خطاطان نستعلیق، ثلث و نسخ سده یازدهم کتیبهنویس بناهای اصفهان در دوره صفوی [۴۳]
محمد محسن امامی ثلث سده یازدهم و اوایل دوازدهم فرزند محمد رضا امامی و پدر علی‌نقی امامی [۴۴]
علی‌نقی امامی اصفهانی نستعلیق، ثلث٬ نسخ و رقاع اواخر سده یازدهم و اوایل دوازدهم کتیبه‌نویس اغلب بناهای اصفهان در دوره شاه سلطان حسین، فرزند محمد محسن امامی [۴۴][۴۵]
غیب‌الله امامی نستعلیق سده نهم از شاگردان اظهر تبریزی [۴۶]
ابوالقاسم مصحح المصحّح تعلیق، شکستهٔ نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۱۹ ه‍. ق [۱۴]
حاجی امیرمحمد نستعلیق درگذشت ۱۰۷۳ه‍. ق شاگرد رشیدا که همراه‌او به کشمیر رفت [۴۷]
غلامحسین امیرخانی نستعلیق زادهٔ ۱۳۱۸ ه‍. ش رئیس انجمن‌خوشنویسان ‍و خانه هنرمندان ایران
اسماعیل امیرخیزی نستعلیق ۱۲۵۶ - ۱۳۴۴ ش نویسنده و از رجال انقلاب مشروطه ایران از شاگردان میرزا سید حسین خوشنویس‌باشی [۴۸]
سیدمحمد امیر رضوی نستعلیق درگذشت ۱۲۷۴ه‍. ق خوشنویس، نقاش، سنگتراش و کشتیگیر هندی [۲]
سلطان‌علی اوبهی حافظ - هروی نستعلیق سده نهم یا دهم از دانشوران دستگاه امیر علی‌شیر نوایی و مؤلف فرهنگ تحفةالاحباب
محی‌الدین محمد اورنگ‌زیب اورنگ‌زیب - عالمگیر نسخ ۱۰۲۷- ۱۱۱۸ ه‍.ق ششمین و آخرین امپراتور بزرگ گورکانی هند [۴۹]
رسول ایازی نستعلیق و شکسته معاصر خوشنویس فوق ممتاز مهابادی
ایلچی ابراهیم ایلچی نستعلیق سده دهم شاگرد میرمعزالدین محمد کاشانی [۸]

ب[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
بابا شاه اصفهانی عراقی- حالی- رئیس‌الرؤسا نستعلیق درگذشت ۹۹۶ ه‍. ق پس از میرعماد بهترین نستعلیق‌نویس [۵۰]
ظهیرالدین محمد بابُر بابُر بابُری ۸۸۸ - ۹۳۷ ه‍.ق موسس سلسله گورکانیان هند٬ خط بابری را به‌نام خود ابداع کرد و نسخه‌ای از قرآن را به این خط نوشت و برای تبرک به مکه فرستاد [۵۱]
عبدالخالق باخرزی نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی [۱۰]
محمدحسین باخرزی نستعلیق سده دهم شاگرد سلطان محمد خندان و شاه‌محمود نیشابوری [۵۲]
باقر بنا ثلث اواخردهم اوایل یازدهم کتبه‌نویس گمنام مسجد شیخ لطف‌الله که خط ثلث او با علیرضا عباسی برابری می‌کند [۵۳]
میر محمد باقر هروی مولانا نستعلیق و تعلیق درگذشت پس از ۹۸۲ ه‍.ق فرزند و شاگرد میرعلی هروی، خطاط دربار خان‌خانان و همایون و اکبر [۵۳][۵۴][۵۵]
میر محمد باقر حسینی نستعلیق سده یازدهم و اوایل دوازدهم فرزند میر زین العابدین، خوشنویس دربار اورنگ زیب در هند که او را به معلمی شاهزادگان گمارده بود [۵۶]
باقر تبریزی نستعلیق و نسخ سده دهم از خوشنویسان دوره قاجار در تبریز [۵۷]
بایسنقر میرزا سلطان بایسنقر بهادرخان محقق و ثلث ۸۰۲-۸۳۷ه‍. ق شاهزاده تیموری و بزرگترین محقق‌نویس [۵۸]
میرعضد بخاری نستعلیق سده نهم از شاگردان عبدالرحیم خوارزمی [۵۹]
میرمحمد معصوم بخاری نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی [۱۰]
محمد امین بخارائی حاجی میرک بخاری نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی [۱۰][۶۰]
سلطان‌محمود بخاری نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی [۱۰]
میرچلمه بخاری نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی [۱۰]
ابراهیم بخت شکوهی شکسته٬ نستعلیق و خطوط ششگانه ۱۳۲۰ - ۱۳۸۵ ش شاگرد حسن هریسی یک دهه رئیس انجمن خوشنویسان تبریز بود [۶۱] [۶۲]
جواد بختیاری نستعلیق و نقاشیخط زادهٔ ۱۳۳۵ ش [۱۱]
آقاسید مرتضی برغانی نستعلیق درگذشت ۱۳۰۸ ش شاگرد میرزا رضا کلهر، استاد و پدر سیدحسین میرخانی و سیدحسن میرخانی [۶۳]
بدیع‌الزمان تبریزی بدیعا - نیک نگار نستعلیق سده یازدهم خوشنویس، ادیب و حکیم فرزند علیرضا عباسی [۶۴]
میرمصطفی بغدادی نستعلیق سده دهم
بمبو بن حسن ثلث سده یازدهم کتیبه‌هایی در شهر تهته پاکستان دارد [۶۵]
علی بنان مدنی سیاوشان شکستهٔ نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۴۷ ه‍. ق [۶۳]
رضا بنی‌رضی نستعلیق و ثلث معاصر [۱۱]
بهادرشاه دوم ظفر نستعلیق، طغرا ۱۱۷۳-۱۲۵۲ه‍. ق آخرین پادشاه‍ گورکانی‍ که‍ هند‍ را به‍ انگلستان واگذار کرد [۶۶]
علیرضا بهرام کیا شکسته نستعلیق و نستعلیق معاصر [۱۱]
بهرام میرزا ظهیرالدین نستعلیق درگذشت ۹۵۶ ه‍. ق شاهزاده صفوی فرزند شاه اسماعیل [۶۶]
ابراهیم بوذری نستعلیق ۱۲۷۵ -۱۳۶۵ ش موسیقی‌دان ادیب و خوشنویس از شاگردان عمادالکتاب [۶۷]
بهبود میرزا شاهنشاهی نستعلیق سده دهم از شاگردان محمدحسین تبریزی، مدتی در کتابخانه خان‌خانان در هند مشغول بود [۶۸]
مهدی بیانی دکتر شکستهٔ نستعلیق ۱۲۸۵ - ۱۳۴۶ ش شاگرد کاتب‌الخاقان، بنیانگذار کتابخانه ملی، پژوهشگر و کارشناس نسخه‌های خطی و مولف کتاب «احوال و آثار خوشنویسان» در ۴ جلد [۶۳]

پ[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
عبدالمجید پروین‌رقم پروین‌رقم - لاهوری نستعلیق ۱۹۰۱ -۱۹۴۶ م خوشنویس بزرگ شبه قاره هند، اهل گوجرانواله از توابع پنجاب پاکستان امروزی، شیوۀ او «نستعلیق لاهوری» یا «نستعلیق پروینی» نام گرفته و دیوان اقبال لاهوری را نوشته [۶۹] [۷۰]
علی‌اکبر پگاه قزوینی سلطان الکتاب نستعلیق زادهٔ ۱۳۳۴ ش از اساتیدخوشنویسی ایران در قزوین
بهادر پگاه شکسته نستعلیق زادهٔ ۱۳۶۷ ش از خوشنویسان برجسته و نام آور خط شکسته ایران می باشد
بهمن پناهی نستعلیق معاصر [۱۱]
بایزید پورانی شیخ نستعلیق زاده ۹۰۰ ه‍.ق خطاط و شاعر غزلسرای اهل هرات که به هند رفت، از شاگردان اظهر تبریزی [۵۹]
علی پیران شکسته نستعلیق زاده‌ٔ ۱۳۴۸ ش [۱۱]
شیخ پیر آگره کلیه خطوط سده یازدهم خوشنویس دربار جهانگیر در پیشاور هند [۷۱]
پیرمحمد ثانی ثلث و نسخ سده دهم اکثر کتیبه‌های شیراز در ۹۲۰ ه‍.ق را کار او می‌دانند [۷۲]
پیرمحمد صوفی سده نهم اهل بخارا بود و ۴۴ بار قرآن را نوشته [۷۳]
پیرمحمد هروی نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی [۱۰]

ت[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
تاج‌الدین زرین‌رقم زرین‌رقم - لاهوری - حاج احمد نور نستعلیق ۱۹۰۶ -۱۹۵۵ م شیوه‌اش در پاکستان به «مجلس خطاطان» شهرت دارد [۷۴]
اظهر تبریزی استاد استادان - ظهیرالدین نستعلیق و خطوط ششگانه درگذشت ۸۸۰ ه‍.ق شاگرد جعفر تبریزی [۷۵][۷۶]
امیر بدرالدین تبریزی کوفی، نستعلیق و ششگانه اواخر هشتم، اوایل نهم هم‌عصر امیر تیمور [۷۷]
سعدالدین تبریزی سده هشتم شاگردمحمد بندگیر، استاد شمس صوفی [۷۸]
علی‌محمد تبریزی نستعلیق حدود ۱۲۵۲ - ۱۳۲۲ ه‍. ق زاده شهر تبریز شاگرد میرحسین خوشنویس [۱۴] [۷۹]
محمد تبریزی نسخ درگذشت ۱۱۱۵ه‍. ق همزمان با شاه سلطان حسین صفوی [۸۰]
محمد بنددوز تبریزی بنددوز - بندگیر خطوط ششگانه سده هشتم خواهرزاده عبدالله صیرفی ومعاصر امیر تیمور [۸۱]
محمدحسین تبریزی مهین استاد - محزون نستعلیق درگذشت ۹۸۵ ه‍. ق کتیبه‌نویس، شاگرد مالک دیلمی و استاد بزرگانی چون علیرضا عباسی و میرعماد [۸۲] [۸۳]
محمدرضا تبریزی نستعلیق سده دهم شاگرد محمدحسین تبریزی [۸۴]
حاج محمد تبریزی نستعلیق سده دهم شاگرد شاه‌محمود نیشابوری [۸۵]
محمدشفیع تبریزی نسخ نیمه اول سده سیزدهم از نسخ‌نویسان طرازاول تبریز [۸۶]
محمد معین‌الدین تبریزی خطوط ششگانه سده نهم شاگرد شیخ محمد بنددوز تبریزی یا بندگیر [۸۱]
عبدالباقی تبریزی خطوط ششگانه درگذشت ۱۰۳۹ ه‍.ق شاگرد علیرضا عباسی و علاالدین تبریزی [۸۷][۸۸]
عبدالله بن میرعلی تبریزی شیرین قلم نستعلیق سده نهم پسر میرعلی تبریزی و استاد جعفر تبریزی [۸۹]
عبدالغفار تبریزی نستعلیق سده سیزدهم [۹۰]
علاالدین تبریزی مُلا عُلا بیک خطوط ششگانه درگذشت پس از ۱۰۰۱ ه‍.ق استاد عبدالباقی تبریزی و علیرضا عباسی [۳۴][۹۱]
قاسم‌آقا تبریزی خطوط ششگانه درگذشت ۱۲۹۲ه‍. ق از آذربایجان به عثمانی و مصر رفت [۹۲]
میر علی تبریزی نستعلیق و سایرخطوط درگذشت ۸۵۰ه‍. ق او را واضع خط نستعلیق می‌دانند [۷۷]
سلطان‌محمود تربتی نستعلیق سده دهم از شاگردان شاه‌محمود نیشابوری [۸۵]
میر عبدالله ترمذی وصفی - مشکین‌قلم نستعلیق اواخر دهم و اوایل یازدهم خوشنویس و شاعر دربار‍ اکبرشاه‍ و جهانگیر در‍هند [۹۳]
میرمحمدصالح ترمذی کشفی نستعلیق درگذشت ۱۰۶۱ه‍. ق شاعر و خطاط دربار شاه‌جهان ‍‍فرزند‍عبدالله ترمذی [۹۴]
میرمحمد مومن ترمذی عرشی نستعلیق سده یازدهم از شاعران و خوشنویسان هند ‍فرزند‍ عبدالله ترمذی [۹۴]
مقصودعلی ترک نستعلیق سده دهم
حسین ترکمن ثلثونسخ معاصر شاگرد محمدرضا قنبری [۱۱]
سید حمید عباس تقوی بخاری رکن الدین مسعود - حکیم نستعلیق و خطوط تفننی دوره صفوی طبیب مخصوص شاه عباس که بعد بهبلخ و هند رفت [۹۵][۹۶]
علیرضا تل جنگانی نستعلیق زاده ۱۳۴۹ ش پژوهشگر و خوشنویس معاصر شیرازی [۹۷]
میرزا محمد علی تنباکو فروش تنباکو فروش نسخ سده سیزدهم شاگرد زین‌العابدین اصفهانی [۱۲]
محمد ابراهیم تهرانی میرزا عمو نستعلیق زنده در ۱۳۱۵ ه‍. ق کتیبه‌نویس و شاگرد میرزا غلامرضا اصفهانی [۹۸][۶۳]
محمد ابراهیم نواب تهرانی بدایع‌نگار نستعلیق درگذشت ۱۲۹۹ه‍. ق مورخ و خوشنویس دوره‍ محمدشاه ‍و‍ ناصرالدین‌شاه [۹۹]
محمد مهدی تهرانی ملک‌الکتاب‌السلطانی نستعلیق دوره قاجار از خوشنویسان دربار‍ فتحعلی‌شاه، ‍استاد‍میرزای کلهر [۱۰۰]
میر سید علی تهرانی علی حسینی نستعلیق سده سیزدهم پدر‍ میرحسین خوشنویس و استاد ‍میرزاغلام‌رضا اصفهانی [۱۰۱]

ث[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

ج[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
مولانا پیرعلی جامی نستعلیق سده دهم
صداقت جباری نقاشیخط و نستعلیق معاصر [۱۱]
اسماعیل جلایر نقاشیخط اواخر سیزده اوایل چهارده نقاش چیره‌دست دوره ‍قاجار‍ که گاهی آنرا به‌خط آمیخته [۱۰۲]
فتح‌الله‌خان جلالی نستعلیق درگذشت ۱۳۳۶ ه‍.ق شاعر و خوشنویس، فرزند و شاگرد‍عبدالرحیم افسر [۱۰۳]
سید میر جلال‌الدین جلالی
جعفر تبریزی بایسنقری قبلةالکتّاب - کمال‌الدین نستعلیق درگذشت پس از:۸۵۶ ه‍.ق خطاط شاهنامه بایسنقری [۱۰۴][۱۰۵]
مولانا جعفر خلیفه نستعلیق فرزند و شاگرد جعفر تبریزی بایسنقری [۱۰۶]
عبدالرحیم جزایری ثلث سده دوازدهم کتیبهنویس مدرسه سلطانی اصفهان [۱۰۷]
جمال بن ملک‌محمد شیرازی جمالا نستعلیق سده یازدهم از شاگردان میرعماد که به هند مهاجرت کرد [۱۰۸]
جمال مشهدی نستعلیق سده دهم مجموعه اشعار سلطان ابراهیم میرزا صفوی را کتابت کرد [۱۰۹]
جمال‌الدین لاهوری سیدالکتاب نسخ سده پنجم خوشنویس دوره غزنویان برخی مهارت او را همسنگ ابن مقله می‌دانند [۱۱۰]
ناصر جواهرپور نستعلیق زاده ۱۳۲۲ ش [۱۱]
جهانشاه میرزا نستعلیق زاده ۱۲۲۴ ه‍.ق فرزند فتح‌علی شاه نزد برادرش محمود میرزا، مؤلف «گلشن محمود»، و دیگر هنرمندان شاگردی کرد و شعر نیز می سرود. [۱۱۱]
جهانگیر میرزا نستعلیق ۱۲۲۵ - ۱۲۶۹ ه‍.ق احتمالاً پسر عباس میرزا و نوه فتح‌علی شاه است مرقعی به خط وی در کتابخانه سلطنتی به رقم «... سنه ۱۲۴۲ در دارالسلطنه تبریز شرف اتمام یافت» موجود است [۱۱۱]
جی سنگه نستعلیق سده دوازدهم قطعه‌ای از او در کتابخانه ملی به رقم «کتبه العبد جی سنگه سنه ۱۱۴۷» موجود است [۱۱۲]

چ[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
عبدالرضا چارئی نقاشیخط زاده ۱۳۳۵ ش [۱۱]
اسکندر چَلَمه بخاری میرچَلَمه نستعلیق سده دهم شاگرد میرعلی هروی كه گفته می‌شود خطش ترقى كرد و میرعلى به وى اجازه داد «كتبه میرعلى» رقم كند، اما او به استاد پرخاش كرد و میرعلى آزرده و وى را نفرین كرد و چلمه پس از اندك زمانى نابینا شد. [۱۱۳]
چَنُدربهان منشی برهمن نستعلیق و شکسته درگذشت ۱۰۶۸ یا ۱۰۷۳ خوشنویس هندی، منشی دربار شاه‌جهان و دارا شکوه شاگرد عبدالرشید دیلمی [۱۱۴][۱۱۳]

ح[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
هادی حاجی آقاجانی نستعلیق معاصر [۱۱]
میرزامحسن حالتی اردبیلی عمادافقرا نستعلیق ۱۲۴۷ - ۱۳۳۳ ش شاعر، خطاط و صوفی اهل اردبیل [۱۱۵]
کمال‌الدین حسین حافظ هروی نستعلیق، ثلث و نسخ درگذشت ۹۷۴ه‍.ق هم‌عصر شاه طهماسب صفوی [۱۱۶]
عبادالله حافظ اعجاز رقم - زمرد رقم نستعلیق سده سیزدهم خوشنویس هندی ‍هم‌عصر ‍بهادرشاه دومگورکانی [۱۱۷]
مولانا محمد حسام شمس بایسنقری نستعلیقوخطوط ششگانه سده نهم شاگرد مولانا معروف، استاد بایسنقر میرزا [۱۱۸]
میر محمد حسنی نستعلیق سده نهم
ملا حسن حزین حسن آقا رضا-حزین - فلک زده نستعلیق، ثلث و طغرا درگذشت ۱۳۸۵ ه‍.ق خوشنویس اهل سنندج
عبدالباقی حداد نسخ سده یازدهم به دربار شاه جهان پیوست و در دوره اورنگ‌زیب تغییراتی در نسخ پدید آورد و به نگارش قرآن‌های شش‌ضلعی عمومیت داد [۱۱۹]
میرزا حسن خان نستعلیق‌نویس سده چهاردهم خطاط کرمانشاهی که مرثیه‌های متعددی از محتشم کاشانی با خط او در تکیه معاون الملک وجود دارد
ابوالمعالی حسینی نستعلیق و شکسته نیمه اول سده دوازدهم خفی، جلی و کتیبه را خوش می‌نوشته [۱۲۰]
صغری حسینی نستعلیق و شکسته معاصر [۱۱]
محمد باقر حسینی شیرازی نستعلیق و ثلث سده سیزدهم و چهاردهم در مسجد رحیم خان اصفهان کتیبه ثلث دارد به تاریخ ۱۳۰۴ و بر سنگاب نفیس و یکپارچه این مسجد با خط نستعلیق برجسته اشعاری با تاریخ ۱۲۹۹ هجری قمری نوشته [۱۲۱] [۱۲۲]
میرحیدر حسینی تبریزی بخارایی نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی [۱۰][۱۲۳]
سید حیدر گُنده‌نویس اواخر هفتم و اوایل هشتم از شاگردان یاقوت مستعصمی [۱۲۴]
محمد حیدری شکسته زاده ۱۳۳۸ ش [۱۱]

خ[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
الهه خاتمی نستعلیق معاصر [۱۱]
میر محمدحسین خاتون‌آبادی اصفهانی شیخ‌الاسلام نستعلیق سده دوازدهم فرزند و شاگرد محمدصالح خاتون‌آبادی [۱۲۵]
محمدصالح خاتون‌آبادی نستعلیق سده یازدهم فرزند عبدالواسع و پدر میر محمدحسین از شاگردان میرعماد [۱۲۶]
اعتمادخان نستعلیق، نسخ و تعلیق سده یازدهم خوشنویس هندی در دربار اورنگ‌زیب عالمگیر [۱۲۷]
سید علی خان جواهررقم - خان - هزاری نستعلیق درگذشت ۱۰۹۴ه‍.ق همراه پدرش میرمحمد مقیم تبریزی به هند رفت، از معاصرین و مصاحبین‍ رشیدا [۱۲۸]
احمدیار خان کلیه خطوط درگذشت ۱۱۴۷ه‍.ق فرزند الله‌یار خان حاکم‍لاهور، تته‍ و‍ مولتان در ‍هند [۱۲۹]
محمدحفیظ خان عزت کلیه خطوط سده دوازدهم فرزند الله‌یار خان حاکم ‍لاهور، تته ‍و ‍مولتان در‍ هند [۱۲۹]
عبدالرحیم خان‌خانان رحیم - رحیمی نستعلیق ۹۶۴ - ۱۰۳۶ ه‍. ق پسربیرام‌خان خان‌خانان شاعر و وزیر صاحب قدرت و هنرپرور اکبر و جهانگیر بود. [۱۳۰]
میرمرتضی خان الهام کلیه خطوط اواخر یازدهم اوایل دوازدهم خوشنویس هندی در دربار عالمگیر‍ و بهادرشاه [۱۲۷]
عبدالعلی خراسانی کوکب نسخ درگذشت۱۲۳۸ ه‍.ق هم‌عصر فتحعلی‌شاه قاجار [۱۳۱]
کیخسرو خروش نستعلیق معاصر [۱۱]
عبدالجواد خطیب خطیب نستعلیق ۱۲۸۰ - ۱۳۵۰ ه‍.ق خوشنویس و شاعر، شاگرد‍ عبدالرحیم افسر [۱۳۲]
خلیل جامی نستعلیق سده دهم فرزند درویش محمد مشهدی [۱۳۳]
خلیل تبریزی نستعلیق سده دهم [۱۳۳]
میرخلیل‌الله شاه پادشاه قلم - قلندر نستعلیق درگذشت ۱۰۳۵ ه‍.ق خوشنویس دربار ابراهیم عادل‌شاه امیردکن [۱۳۴]
خلیل‌الله هفت قلمی نستعلیق سده دوازدهم از خوشنویسان هند ساکن لاهور [۱۳۳]
میرخلیل باخرزی نستعلیق سده دوازدهم در کتاب مرآة العالم از او نقل شده [۱۳۵]
حمدالله خلخالی نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی [۱۰]
سلطان‌محمد خندان خندان نستعلیق درگذشت پس از ۹۵۷ ه‍.ق از شاگردان طرازاول سلطان‌علی مشهدی [۱۳۶][۱۳۷]
عبدالرحیم خلوتی مشرقی ثلث اواخر نهم اوایل دهم خطاط و صوفی، فرزندشمس‌الدین قطابی [۱۳۶]
عبدالحی خلوتی ثلث اواخر نهم اوایل دهم فرزند و شاگرد شمس‌الدین قطابی [۱۳۶]
میرزا جبار خمسه‌ای مشکین‌قلم - آقا نستعلیق درگذشت ۱۳۱۱ ش فرزند ابوطالب، اهل زنجان، شاگرد ملاآقا٬ کتیبه‌نویس حرم علی بن موسی‌الرضا و معصومه [۱۳۸] [۶۳]
عبدالرحمن خوارزمی نستعلیق درگذشت پس از ۸۸۶ ه‍.ق دارای شیوه‌ای خاص که به نستعلیق غربی معروف است. فرزند عبدالکریم خوارزمی، هم‌عصر‍ اظهر تبریزی ‍و ‍سلطان‌علی مشهدی [۱۳۹][۱۴۰]
عبدالرحیم خوارزمی انیسی نستعلیق درگذشت پس از ۸۹۷ ه‍.ق فرزند عبدالکریم خوارزمی، شاگرد اظهر تبریزی، استاد اسدالله کرمانی [۱۴۱] [۱۴۲]
عبدالکریم خوارزمی پادشاه - یعقوبی نستعلیق و سایر خطوط سده نهم فرزند عبدالرحمن خوارزمی و برادر عبدالرحیم انیسی از خوشنویسان دربار سلطان یعقوب آق قوینلو [۵۹] [۱۴۳]
سلطان‌علی خوارزمی نستعلیق سده دهم [۵۹]
میرزا محمد خوانساری نستعلیق دوره قاجار
میرزا محمدحسین خوشنویسان خوشنویس‌باشی نستعلیق درگذشت ۱۳۲۸ ش اهل زنجان، فرزند و شاگرد میرزا آقا خمسه‌ای و میرزا غلامرضا اصفهانی٬ کتیبه‌هایی در حرم معصومه نوشته [۱۴۴] [۶۳]
میرحسین خوشنویس خوشنویسباشی - آقاسیدحسین ترک نستعلیق درگذشت ۱۳۰۳ ه‍. ق با سمت معلمی‍ مظفرالدین شاه‍ از‍ تهران‍ به‍‍تبریز‍‍ رفت [۱۴۵]

د[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
داراشکوه قادری نستعلیق درگذشت۱۰۶۹ه‍. ق شاهزاده گورکانی‌هند، پسرکوچک شاه‌جهان [۱۴۶]
علی اکبر دبیرخاقان دبیرخاقان نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۱۶ ه‍. ق [۶۳]
محمدجفر دلودوز شکسته سده دوازدهم شاگرد ‍درویش عبدالمجید طالقانی [۱۴۷]
جواد دوزدوزانی نستعلیق زادهٔ ۱۳۲۸ ش خوشنویس تبریزی برترین هنرمند خوشنویس جهان اسلام در سال ۲۰۰۵ شناخته شد [۱۴۸]
عبدالرشید دیلمی رشیدا - عبدالرشید - آقای اول - آقا نستعلیق درگذشت ۱۰۸۱ ه‍. ق خواهرزاده و شاگرد میرعماد، بزرگترین خوشنویسی که به هند رفت [۱۴۹] [۱۵۰]
حمید دیرین نستعلیق ۱۳۱۵ - ۱۳۷۴ ش ااهل شیراز، از شاگردان حسین میرخانی و ابراهیم بوذری [۱۵۱]
حاج دین‌مخمد لاهوری کاتب کن فیکون نستعلیق و نسخ ۱۹۷۱ - ۱۸۸۱ م ااز خوشنویسان لاهور و از نزدیکان اقبال لاهوری [۱۵۲]
عبدالله دیوانه شیخ - دیوانه سده دهم هم عصر با معین‌الدین محمد اسفزاری

ذ[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

ر[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
میرحسین رالنکی سده دهم خوشنویس دربار اکبر شاه (شاید همان میرحسین کلنگی بخاری باشد) [۱۵۳]
منشی رام چندر جواهر رقم تعلیق و نستعلیق ۱۱۵۰-۱۲۰۵ ه‍.ق خوشنویس و کاتب هندی اهل جی‌پور که بیشتر در شهر رادانگر در بنگال غربی هند کار می‌کرد [۱۵۴] [۷۱] [۱۵۵]
علی راهجیری نستعلیق معاصر مؤلف کتاب تذکره خوشنویسان معاصر و تاریخ مختصر خط و سیر خوشنویسی در ایران و … [۱۱]
رستم علی خراسانی مولانا نستعلیق درگذشت ۹۷۰ ه‍.ق درابتدا برای بهرام میرزا و سپس برای سلطان ابراهیم میرزا صفوی کار می‌کرد [۱۵۶] [۱۵۷]
رستم علی شاهی شاهی نستعلیق احتمالاً سده نهم احتمال دارد همان رستم‌علی خراسانی باشد و شاید هم دوره سلطان‌علی قاینی و عبدالرحیم و عبدالکریم خوارزمی باشد. [۱۵۶] [۱۵۷]
جلیل رسولی نقاشیخط و نستعلیق زادهٔ ۱۳۲۶ ش از نام‌آوران نقاشیخط [۱۱]
کمال‌الدین محمود رفیقی نستعلیق سده نهم شاعر و خوشنویس در هرات پدر مجنون چپ‌نویس [۱۰][۱۵۸]
عیسی رنگ‌کار نستعلیق سده دهم گفته می‌شود‍ استاد اولیه ‍میرعماد ‍در ‍قزوین ‍بوده [۱۵۹]
شاه‌محمود رهی نیشابوری نستعلیق سده دهم شاگرد سلطانعلی مشهدی و عبدی نیشابوری (با شاه محمود نیشابوری اشتباه نشود) [۱۶۰]
خسرو روشن نستعلیق معاصر [۱۱]
اسماعیل رشوند نقاشیخط و نستعلیق معاصر

ز[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
ملا زاهد نستعلیق احتمالاً سده دهم کتیبه‌های مقبره نظام‌الدین اولیاء در دهلی را نوشته [۱۶۱]
حسن زرین خط نستعلیق ۱۲۷۳- ۱۳۵۷ ه‍.ش از شاگردان میرزا طاهر و عمادالکتاب خوشنویس اوراقِ بهادار بانک‌ها و کتاب‌های بسیار [۶۷] [۶۳]
حسن زرین قلم زرین‌قلم کلیه‌خطوط، نقاشیخط دوره قاجار خوشنویس، نقاش، شاعر و طغرانویس [۱۶۰]
احمد زنجانی معصومی کلیه خطوط ۱۲۸۷ - ۱۳۶۱ ش کتیبه‌نویس، نسخ‌نویس و نستعلیق‌نویس [۱۶۲]
محمدولی زنجانی کیمیاقلم شکستۀ نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۲۳ ش [۶۳]
زین‌الدین محمد زین المحمد بن محمود نستعلیق سده دهم از شاگردان بی‌واسطه سلطان‌علی مشهدی و استاد میرعلی هروی [۸۳]
زین العابدین نستعلیق، طغرا درگذشت ۱۲۲۸ ه‍.ق ملازم حضور‍ اکبرشاه دوم شاگرد ‍عزالدین‍ در‍ هند [۷۱]
زین‌العابدین بن محمدرحیم نشأة شکسته اواخریازدهم اوایل‌دوازدهم هم‌عصر ‍شفیعا که در اصفهان می‌زیسته [۱۶۳]
زین‌العابدین خویی کوفی درگذشت پس از ۱۳۲۲ ه‍.ق فرزند فتح‌علی و «احیاء الخط» از او باقی‌مانده است [۱۴]
زین‌العابدین صفوی فخرالاشراف کوفی و نسخ درگذشت پس از ۱۳۲۳ ه‍.ق آثار چاپ سنگی از او باقی‌مانده است [۱۴]
امین زند نستعلیق نستعلیق و شکسته معاصر مبدع آموزش مجازی خط [۱۴]
زین‌العابدین محلاتی آقا نسخ و رقاع درگذشت پس از ۱۳۲۷ ه‍.ق فعال در محلات و تهران، فرزند محمد علی و شاگرد زین‌العابدین اصفهانی [۱۲] [۱۶۴] [۱۴]
زینب‌نساء بیگم مخفی نستعلیق، نسخ و شکسته ۱۰۴۸ - ۱۱۱۲ ه‍.ق شاهزاده هندی ‍دختر‍ اورنگ‌زیب، شاعر، صوفی و خطاط [۷۱]

ژ[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

س[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
اکبر ساعتچی نستعلیق زاده ۱۳۳۱ ش
سام میرزا نستعلیق سده دهم فرزند شاه اسماعیل صفوی [۵۳]
فضل‌الله ساوجی نستعلیق درگذشت ۱۲۷۵ ه‍. ق معلم علیخان ظل‌السلطان ‍فرزند‍ فتحعلی‌شاه [۱۶۵]
ابوالفضل مجدالدین محمد ساوجی نستعلیق، شکسته، شکسته‌تعلیق ۱۲۴۸-۱۳۱۲ه‍. ق خوشنویس و دانشمند، از‍مولفین ‍دانشوران ناصری [۱۶۶]
میر ساوجی نستعلیق سده یازدهم از شاگردان میرعماد [۱۰۸][۱۶۷]
منشی سیج بهان نستعلیقو شکسته درگذشت حدود ۱۰۷۰ ه‍. ق خوشنویس هندی، شاگرد رشیدا و کفایت‌خان [۷۱] [۱۶۸] [۱۶۹]
سلطان‌علی سبز مشهدی نستعلیق سده نهم بهترین شاگرد بی‌واسطه سلطان‌علی مشهدی [۱۷۰]
مجتبی سبزه نستعلیق زاده ۱۳۵۵ ش [۱۱]
محمدعلی سبزه‌کار نستعلیق معاصر [۱۱]
علاءالدین سبزواری نستعلیق سده یازدهم شاگرد میرعماد [۱۷۱]
محمد سبزواری نستعلیق اواخر دهم و اوایل یازدهم نقاش، صورتساز و خوشنویس [۱۷۲]
محمد سلحشور نستعلیق زادهٔ ۱۳۱۱ ش [۱۱]
خواجه تاج‌الدین سلمانی تعلیق سده نهم واضع خط شکسته تعلیق [۱۷۳]
میرمحمد سمرقندی نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی [۱۰]
عبدالرحیم سمی‌رمی نستعلیق درگذشت ۱۳۰۵ه‍. ق شاگرد محمدباقر سمسوری‍ و‍ علی‌اکبر محلاتی [۱۷۴]
احمد سهروردی شیخ‌زاده خطوط ششگانه ۶۵۴ـ۷۴۱ ه‍. ق از شاگردان یاقوت مستعصمی [۱۷۵]
میر سیدعلی نیاز شکسته ۱۱۹۷ - ۱۲۶۳ه‍. ق از شیراز ‍۲ سال به هند ‍رفت، شاگرد ابوالحسن فسایی [۱۷۶]
میرمحمدامین سیفی نستعلیق اواخر یازدهم اوایل دوازدهم نوه میرعماد [۱۷۷]
ابراهیم سیلکوتی نسخ سده یازدهم نسخ‌نویس برجسته دوران شاه‌جهان در هند [۱۷۸]
میرزا علی‌خان سینکی امین‌الدوله شکسته ۱۲۵۹ - ۱۳۲۲ ه‍. ق فرزند محمدخان، وزیر مظفرالدین‌شاه‍، مبدع شیوه خاص در‍ شکسته نستعلیق [۱۷۹] [۶۳]
مبارک شاه سیوفی ثلث و نسخ سده هشتم از شاگردان یاقوت مستعصمی، اهل دمشق، هم عصر خواجه مبارکشاه [۱۸۰]
سبحان مهرداد محمدپور سبحان سبحان ، نسخ ، نقاشی خط ، نقاشی خط هوالجمیل زاده 1368ش رکورد دار ابداع رسم الخط اسلامی [۱۸۱]

ش[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
محمدقاسم شادیشاه نستعلیق سده نهم و اوایل دهم از شاگردان سلطان محمد خندان [۱۳۶]
احمد شاملو مشهدی نسخ و کلیه‌خطوط سده سیزدهم معلم خط محمدعلی‌میرزا فرزند فتحعلی‌شاه [۱۸۲]
حسن خان شاملو نستعلیق درگذشت ۱۰۵۲ ه‍.ق امیرالامرا و بیگلر بیک خراسان و حاکم هرات [۱۸۳]
مرتضی‌قلی‌خان شاملو شکسته درگذشت ۱۱۰۰ ه‍.ق حاکم ‍هرات ‍فرزند حسن شاملو، برخی او را مبدع خط شکسته ‍می‌دانند [۱۸۴]
شاه بیگم ضیاءالسلطنه نسخ، نستعلیق، شکسته و رقاع سده سیزدهم دختر فتحعلی‌شاه قاجار خواهر محمد میرزا مؤلف تذکره نقل مجلس که به خواهش او آن را نوشت [۱۸۵] [۱۸۶]
شاه‌جهان صاحب‌قران‌ثانی نستعلیق ۱۰۰۰ - ۱۰۷۶ ه‍.ق پادشاه گورکانی هند، سازنده تاج‌محل [۱۴۶] [۱۸۷]
شاه شجاع نستعلیق ۱۰۲۵ - ۱۰۷۰ ه‍.ق شاهزاده ‍گورکانی‌هند، دومین فرزند‍ شاه‌جهان دو قطعه از او در موزه باستانشناسی هند موجود است [۱۴۶] [۱۸۸]
شاه علی‌اکبر انور نستعلیق٬ شکسته نستعلیق و نسخ درگذشت ۱۱۵۷ ه‍.ق فرزند حیدرخان رفیق عمدةالملک امیرخان عالمگیرشاهی مدتی با پدرش در کابل بود به به پتنه رفت و داماد آقاحسین شد [۱۸۹]
شاه قاسم تبریزی نستعلیق درگذشت ۹۴۸ یا ۹۰۹ ه‍.ق سلطان سلیم پس از جنگ چالدران او را به استابول فرستاد [۱۹۰]
شاه قاسم کاتب نستعلیق درگذشت پس از ۱۰۲۸ ه‍.ق از معاصران میرعماد که بیشتر در هرات می‌زیسته ابتدا در کتابخانه سلطان‌علی چگنی و بعد در کتابخانه حسن‌خان شاملو کار می‌کرد [۱۹۱]
محمد رضا شجریان نستعلیق معاصر استاد آواز ایرانی [۱۱]
ازهار شرکاء نستعلیق معاصر
مهدی شریف نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۲۰ ه‍.ق کتیبه‌نویس [۱۴]
معین‌الدین‌محمد شریفی‌تبریزی نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی [۱۰]
جواد شریفی نستعلیق معاصر از شاگردان با واسطه محمد رضا کلهر [۳]
زین‌العابدین شریفی قزوینی صدرالکتّاب - ملک الخطاطین نستعلیق اواخرسیزدهم و اوایل‌چهاردهم از شاگردان محمد رضا کلهر و عمادالکتاب و پدر جواد شریفی [۳][۱۹۲]
محمد شریف نستعلیق سده دهم از بزرگ‌زادگان اعراب نمیری در نستعلیق از شاگردان محمدحسین تبریزی، حکاکی و سپاهی‌گری می‌کرد [۶۸] [۱۹۳]
محمد شریف نستعلیق سده یازدهم خوشنویس گمنام که در هند می‌زیسته [۱۹۴]
محمدحسین شریف تعلیق و شکستهٔ نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۱۴ ه‍.ق خوشنویس چاپ سنگی فرزند محمد بن حسین هندی [۱۴]
میرمحمد شریف کاتب‌السلطانی نستعلیق سده یازدهم ازخوشنویسانهند خواهرزاده ‍‍عبدالله ترمذی [۹۴]
محمدسلیمان شکوه نستعلیق سده یازدهم خوشنویس و شاهزاده هندی فرزند داراشکوه [۱۲۷]
شمس‌الدین اعجاز رقم لکهنوی اعجاز رقم نستعلیق سده سیزدهم از خوشنویسان لکنو معاصر با حافظ نورالله و از مشاهیر «شیوه لکهنویی» در نستعلیق [۱۹۵]
محمود اسحاق شهابی سیاوشانی نستعلیق سده دهم مهاجر به بخارا و بلخ شاگرد میرعلی هروی [۱۰]
زینب شهده شهده دختر ابری خطوط ششگانه سده پنجم محدث و کاتب، شاگرد محمد بن عبدالملک [۱۹۶]
میرزا حسن شیبانی کاشانی خطوط مختلف، تحریری ۱۲۸۰-۱۳۵۰ اهل کاشان و از خطاطان گمنام عصر ناصرالدین‌شاه [۱۹۷]
شیخ‌الاسلامخان نستعلیق سده یازدهم خوشنویس زبردست اما گمنام [۱۹۸]
محمد رشید شیخ الاسلامی نستعلیق معاصر
شیخ محمد مجدالکتاب نستعلیق ۱۲۲۵ه‍.ق -۱۲۹۷ ش فرزند زین العابدین، شاگرد میرزا غلام رضا اصفهانی٬ کتیبه‌نویس در قزوین و رشت [۱۴]
اسرافیل شیرچی شکسته معاصر [۱۱]
ابوالمعالی میرعلی شیرازی شمس‌الادبا نستعلیق و شکسته سده سیزدهم خواهرزاده و شاگرد‍ وصال شیرازی‍ دوران‍ ناصری [۱۹۹]
احمد شیرازی وقار نسخ ۱۲۳۲- ۱۲۸۹ه‍.ق بزرگترین فرزند وصال شیرازی [۲۰۰]
اسدالله شیرازی کاتب‌السلطان نستعلیق سده سیزدهم خوشنویس‍ دوران فتحعلی‌شاه، محمدشاه ‍و‍ ناصرالدین‌شاهقاجار [۲۰۱]
اسماعیل شیرازی توحید نسخ ۱۲۳۹- ۱۲۸۶ ه‍.ق فرزند وصال شیرازی [۲۰۲]
سلطان‌علی شیرازی نستعلیق سده نهم
شکر الله شیرازی افضل خان سده یازدهم برادر بزرگتر امانت خان شیرازی [۲۰۳]
لطف‌علی شیرازی صدرالافاضل نستعلیق٬ شکسته تعلیق٬ کوفی و سایر خطوط ۱۲۶۸-۱۳۵۰ ه‍.ق فرزند محمد کاظم و استاد فرزندانش مجدالدین نصیری و آذربد [۱۴] [۲۰۴]
عبدالحق شیرازی امانت خان شیرازی طغرانویس ثلث و طغرا سده یازدهم خطاط کتیبه‌های در و دیوارهای تاج محل [۲۰۳]
عبدالوهاب شیرازی یزدانی نستعلیق درگذشت ۱۳۲۸ ه‍.ق کوچکترین فرزند وصال شیرازی [۲۰۵]
علی شیرازی نستعلیق زاده‌ٔ ۱۳۳۹ ش [۱۱]
علی‌قلی شیرازی ثلث و نسخ سده دهم [۲۰۶]
علی‌نقی شیرازی نستعلیق در گذشت پس از ۱۳۳۵ ه‍.ق فرزند میرزا یوسف٬ کتیبه‌هایی در شیراز نوشته [۲۰۷] [۱۴]
عنایت‌الله شیرازی فرسی کلیه خطوط سده یازدهم خوشنویس دربار اکبرشاه، جهانگیر، شاه‌جهان‍ در‍هند [۷۱]
فتحعلی شیرازی حجاب نستعلیق درگذشت ۱۲۶۹ه‍.ق شاگرد وصال شیرازی [۲۰۵]
ابوالقاسم شیرازی فرهنگ ثلث و تعلیق ۱۲۴۲-۱۳۰۹ه‍.ق شاعر و خوشنویس فرزند وصال شیرازی [۲۰۲]
قاسم شیرازی خوشنویس سده دهم و یازدهم پدر و استاد امانت خان شیرازی [۲۰۳]
محمد شیرازی داوری نستعلیقو شکسته ۱۲۳۸-۱۲۸۳ه‍.ق فرزند وصال شیرازی [۲۰۸]
محمد حسین شیرازی کاتب‌السلطان نستعلیق و سایرخطوط درگذشت پس از ۱۳۱۶ ه‍.ق خوشنویس‍ دربار‍ ناصرالدین‌شاه و مظفرالدین‌شاهقاجار [۲۰۹]
محمد حسین شیرازی نسخ اواخر سده دهم و اوایل یازدهم خوشنویس دوره اکبر شاه، دو قرآن به قطع حمایل در ۱۰۱۰ ه‍.ق/۱۶۰۱ م نوشه که در موزه لاهور و موزه ملی پاکستان در کراچی نگهداری می‌شود [۲۱۰]
محمد حسین ناصر شیرازی نستعلیق دوره قاجار خوشنویس‍ دربار‍ ناصرالدین‌شاهقاجار [۸۶]
محمدرضا شیرازی سلطان الکتاب نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۲۱ ه‍.ق فرزند حبیب‌الله زاده محلات کاتب چاپ سنگی [۱۴]
محمود شیرازی حکیم نستعلیق ۱۲۳۴-۱۲۷۴ ه‍.ق شاعر و خوشنویس فرزند وصال شیرازی [۲۰۰]
میرعبدالقادر حسینی شیرازی نستعلیق و سایرخطوط اواخردهم اوایل یازدهم به گلکنده دکن مهاجرت کرد [۸]
حاج حسن خان شیرکوند نستعلیق ۱۳۰۴-۱۳۹۲ هجری شمسی پیشکسوت خوشنویسی ورامین [۸]

ط[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
طالب آملی طالب - طالبا - ملک الشعرا نستعلیق ۹۹۴ - ۱۰۳۶ ه‍.ق ملک الشعرای دربار جهانگیر شاه در لاهور [۲۱۱]
خلیل طالقانی نستعلیق سده دوازدهم عارف و شاعر و خطاط عصر صفوی که مدتی در اصفهان می‌زیست [۲۱۲]
میرزا طاهر تبریزی خوشنویس نسخ ۱۲۶۷ - ۱۳۵۵ ش اهل تبریز، کاتب بسیاری از کتاب‌های مذهبی و قرآن‌های چاپی امروزی [۲۱۳]
محمد عماد طاهری عمادالشریعه نستعلیق ۱۲۶۴ - ۱۳۵۰ ش فرزند احمد، شاگرد محمدحسین خوشنویس‌باشی و استاد ابراهیم بوذری [۶۳]
عبدالله طباخ هروی طباخ -آشپز نستعلیق و خطوط ششگانه درگذشت ۸۹۷ یا ۸۸۰ ه‍.ق شاگرد و داماد جعفر بایسنقری، استاد شهاب‌الدین عبدالله مروارید، شیوه یاقوت را به شبه قاره برد [۲۱۴] [۲۱۵] [۲۱۶]
توحیدی طبری نستعلیق معاصر
نصرالله طبیب صدر عراقی خطوط ششگانه درگذشت حدود ۷۴۰ ه‍.ق شاگرد یاقوت مستعصمی [۸]
طیبی شافعی خطوط ششگانه اواخر نهم و اوایل دهم خوشنویس و مؤلف دربار ممالیک مصر [۲۱۷]

ظ[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
ملا ظفرعلی نستعلیق سده دهم شاگرد میرمعزالدین محمد کاشانی [۲۱۸]
ظهوری نستعلیق نیمه دوم سده نهم اوایل سده دهم غیر از شاعر نامی نورالدین محمد ظهوری ترشیزی است [۲۱۸]

ص[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام

جواد

لقب
صادقی
شیوه
نستعلیق 
تاریخ
معاصر
توضیح

انجمن خوشنویسان ایران لیسانس نقاشی از سوره کارشناس بنیاد رودکی

منبع
صالح بن علی رازی نستعلیق اواخر سده هشتم اوایل سده نهم از قدیمی‌ترین نستعلیق‌نویسان گمنام نسخه‌ای از دیوان سلطان احمد به‌خط او در کتابخانه ایاصوفیه استانبول با رقم ۸۰۰ ه‍.ق در بغداد هست [۲۱۹]
احمدمیرک صالحی خراسانی هروی - مشهدی نستعلیق٬ تعلیق و سایر خطوط سده دهم از نوادگان عبدالله مروارید و برادر محمدمیرک صالحی منشی شاه تهماسب مدتی منصب وزارت مشهد را داشت [۲۲۰]
محمدمیرک صالحی خراسانی هروی - مشهدی نستعلیق٬ تعلیق و سایر خطوط سده دهم از نوادگان عبدالله مروارید و برادر احمدمیرک صالحی، شاعر و منشی شاه تهماسب و اکبرشاه گورکانی در هند [۲۲۱] [۲۲۲]
صحیفی جوهری شیرازی جوهری - ذوالقدر ثلث و نستعلیق درگذشت ۱۰۲۲ ه‍.ق شاعر، کتابدار و کتیبه‌نویس دوره صفوی در اصفهان [۲۲۳] [۲۲۴] [۲۲۵]
محمدباقر صفیاری فخرالکتاب شکسته ۱۲۴۰- ۱۳۱۰ ه‍.ش ادیب و منشی امامقلی میرزا والی آذربایجان [۲۲۶]
عبدالصمد صمدی ثلث معاصر [۱۱]
عبدالله صیرفی خطوط ششگانه درگذشت ۷۴۲ یا ۷۴۷ ه‍.ق از شاگردان یاقوت مستعصمی [۲۲۷]
پیریحیی جمالی صوفی خطوط ششگانه سده هشتم شاگرد احمد رومی و خواجه مبارکشاه [۲۲۸]
اباصلت صادقی نستعلیق معاصر خطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب تمام کنندهٔ </ref> بدون برچسب <ref> [۲۲۹]

ض[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
ضیاءالدین محمد اکرامی قزوینی نسخ سده دهم نسخه‌ای از نفحات الانس در کتابخانه سلطنتی بوده است [۱۸۵]

ع[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
عباس عارف نستعلیق معاصر
میرزا حسن‌خان عاصمی نستعلیق سده چهاردهم از اساتید اولیه علی آقاحسینی
عباسقلی میرزا ذبیح‌السلطنه - باتمانقلیچ نستعلیق درگذشت ۱۳۰۸ ش شاهزاده ‍قاجار در تبریز، شاعر، خوشنویس و افسر پیاده‌نظام٬ شاگرد میرزا سید حسین خوش‌نویس‌باشی و میرزا غلام‌رضا اصفهانی [۲۳۰] [۲۳۱] [۶۳] [۲۳۲]
عبدالله عاشور نسخ اواخردوازده‌اوایل‌سیزده هم‌عصر فتحعلی‌شاه قاجار [۱۳۱]
محمد عاقل روشن قلم نستعلیق سده یازدهم از خوشنویسان هندی در دربار اورنگ‌زیب [۱۳۴]
علیرضا عباسی شاهنواز - شیخ‌الخطاطین نستعلیق و خطوطششگانه سده یازدهم کتیبه‌نویس بزرگ و همنشین شاه عباس [۲۳۳]
عبدالحسین نسخ درگذشت پس از ۱۳۲۱ ه‍. ق قرآنی به خط او در آستان قدس رضوی موجود است [۱۴]
مرتضی عبدالرسولی ثلث و سایر خطوط ۱۲۸۴ -۱۳۷۳ ش خوشنویس و موسیقی‌دان (در موسیقی شاگرد حبیب سماعی)، افزون بر کتابت دیوان شعرا٬ کتیبه‌های آرامگاه حافظ به ثلث و آرامگاه خیام را به شکسته تعلیق نگاشته [۲۳۴]
محمد بن عبدالملک خطوط ششگانه سده پنجم شاگرد ابن بواب [۲۳۵]
عبدالعزیز نستعلیق از اساتید محمد حسین کشمیری بوده [۲۳۶]
سیدعبدالقادر ابن سیدعبدالوهاب ثلث اواخر هشتم، اوایل نهم هم عصر امیر تیمور [۷۷]
عبدالغفار اصفهانی آقا نسخ سده سیزدهم استاد زین‌العابدین اصفهانی [۱۲]
عبدل غفور طاهر بن حسن ثلث سده یازدهم کتیبه‌هایی در شهر تهته پاکستان دارد [۲۳۷]
عبدالصمد شیرین قلم شیرین قلم - مصور شیرازی - زرین قلم نستعلیق سده دهم نقاش، خطاط و شاعر که به دعوت همایون در ۹۵۱ ه‍.ق از دربار شاه تهماسب به هند رفت و مناصبی یافت و در نوشتن خفی و جلی مهارت داشت [۲۳۸]
درویش عبدالمجید طالقانی خموش - مجید شکسته ۱۱۵۰ - ۱۱۸۵ ه‍.ق بزرگترین خوشنویس خط شکسته‌نستعلیق [۲۳۹]
عبدالله حسینی شاه‌جهانی میر نستعلیق سده یازدهم از خوشنویسان دربار شاه‌جهان [۲۴۰]
درویش عبدی بخارائی نستعلیق درگذشت ۱۰۵۷ ه‍.ق از شاگردان میرعماد که‌به عثمانی مهاجرت کرد [۱۷۱][۲۴۱]
عبدی نیشابوری قلندر نستعلیق سده دهم شاگرد سلطان‌علی مشهدی٬ عمو و استاد شاه‌محمود نیشابوری [۲۴۲] [۲۴۳]
حمید عجمی معلی زاده ۱۳۴۱ ش ابداع کننده خط معلی [۲۴۴]
مولانا سعدالدین عراقی کلیه خطوط سده نهم از شاگردان جعفر تبریزی که برخی معروف بغدادی را شاگرد او می‌دانند [۲۴۵]
فاتح عزت‌پور نستعلیق زاده ۱۳۳۷ مدرس انجمن خوشنویسان ایران در تهران و سنندج [۲۴۶]
میر محمدحسین عطاخان مرصع قلم نستعلیق اواخر سده دوازدهم فرزند محمدباقر زرین قلم در دوره شجاع‌الدوله نواب اوده (۱۷۵۳ -۱۷۷۵ م) در هند شهرت داشت [۲۴۷]
محمدحسین عطارچیان شکسته زاده ۱۳۲۲ ش از پیش‌کستوتان خط شکسته معاصر [۱۱]
محمدعلی عطار هروی کوفی و تمامی خطوط ۱۲۸۹ - ۱۳۷۱ ش خوشنویس برجسته اهل افغانستان بود که مدتی در مشهد زیست [۲۴۸]
محمددائم عظیم‌آبادی شیخ نستعلیق درگذشت ۱۱۹۰ ه‍.ق خوشنویس وشاعر اهل پاتنا [۲۴۹]
عبدالجواد عنقا عنقا شکسته درگذشت ۱۲۷۵ ه‍.ق استاد خط چندتن از صاحب‌منصبان قاجار [۲۵۰]
محمدحسین بن محمدحسن علوی خوشنویس‌صاحب نستعلیق درگذشت ۱۳۱۱ه‍.ق خوشنویس‍‍ هندی [۲]
عبدالرحیم هروی عنبرین‌قلم - روشن‌رقم - جهانگیرشاهی نستعلیق درگذشت پس از ۱۰۳۴ ه‍.ق در جوانی از هرات به‌دربار‍ خان‌خانان ‍و‍ جهانگیر‍ در ‍هند‍ رفت [۱۴۶]
محافظ باباجان عودی نستعلیق سده دهم
عیشی مولانا - کاتب نستعلیق درگذشت ۹۸۰ه‍.ق از شاگردان مالک دیلمی در مشهد رفت در کتابخانهٔ سلطان ابراهیم میرزا صفوی کتابت می‌کرد [۲۵۱] [۲۵۲] [۲۵۳]

غ[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
محمداسماعیل غافل روشن قلم - غافل نستعلیق و خطوط ششگانه سده یازدهم به‍هند رفت، دبیرخاص اورنگ‌زیب عالمگیر شد [۲۵۴]
محمدعلی غروی کاتب کاتب ثلث تولد۱۲۸۸ ش [۲۵۵]
غلام‌محمد هفت‌قلمی دهلوی هفت‌قلمی - راقم - دهلوی نسخ٬ نستعلیق٬ ثلث٬ شکسته و ریحان درگذشت ۱۲۳۹ ه‍. ق خوشنویس هندی شاگرد ‍قدرت‌الله خان از معاریف شیوه نستعلیق لاهوری مولف مهمترین تذکرۀ فارسی دربارۀ خوشنویسان دهلی بنام «تذکرۀ خوشنویسان» [۲۵۶] [۲۵۷] [۲۵۸]
حسین غلامی نستعلیق زادهٔ ۱۳۴۲ ش مدرس انجمن خوشنویسان از سال ۱۳۶۵ [۲۵۹]

ف[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
حسن بن حسین علی فارسی کاتب فارسی - کاتب تعلیق سده چهارم برخی ابداع تعلیق را به‌او نسبت می‌دهند [۲۶۰]
فاطمه بنت اقرع بنت اقرع خطوط ششگانه درگذشت۴۸۰ ه‍.ق نخستین زن خوشنویس ایرانی که از او یاد شده [۲۶۱]
حیدرعلی فایض اردبیلی ملا - فایض - اردبیلی - میر - اصفهانی نستعلیق سده یازدهم فرزند مسیح اردبیلی در فن تاریخ گویی وسرودن انواع مختلف شعر مهارت داشته در تذکره «روز روشن» نام وی تحت عنوان «میر حیدرعلی اصفهانی» آمده. [۲۶۲] [۲۶۳]
عبدالله فرادی نستعلیق ۱۳۰۶-۱۳۷۵ ش از اساتید پیشکسوت انجمن خوشنویسان ایران [۲۶۴]
میرزا سلمان فراهانی بیان‌السلطنه شکسته ۱۲۵۵ - ۱۳۳۷ ه‍.ق مصدر مناصب دولتی، هم‌عصر چهار پادشاه آخر‍ قاجار [۲۶۵]
مهدی فلاح شکسته معاصر [۱۱]
امیر فلسفی نستعلیق معاصر [۱۱]
حبیب‌الله فضائلی کلیه خطوط ۱۳۰۱ - ۱۳۷۶ ش مؤلف کتابهای اطلس خط و تعلیم خط [۲۶۶]
ابوالفیض فیضی فیضی دکنی - فیضی فیاضی - شیخ نستعلیق ۹۵۴ - ۱۰۴۰ ه‍. ق شاعر بزرگ پارسی‌گوی هند که به دربار اکبر شاه امپراتور گورکانی هند راه یافت و به مرتبه ٔ امیری و ملک‌الشعرایی رسید [۲۶۷] [۲۶۸]
مجمد فیضی شیخ ثلث سده یازدهم میرعلی شرقانی تهتاوی او را ثلث‌نویس برجسته دوران شاه‌جهان در هند دانسته و کتیبه‌ای از او به تاریخ ۱۱۱۴ ه‍.ق/۱۷۰۲ م در مسجد شاهی تهته در سند پاکستان موجود است [۲۶۹]

ق[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
قانعی نستعلیق سده دهم از شاگردان سیداحمد مشهدی [۲۷۰]
ابوالقاسم قائم مقام فراهانی سیدالوزراء-قائم‌مقام شکستهٔ نستعلیق ۱۱۹۳ - ۱۲۵۱ ه‍. ق صدراعظم فتحعلی‌شاه ‍مبدع شیوه‌ای در ‍شکسته [۲۲۶]
سلطان‌علی قاینی یعقوبی - رستمی - سلطانی نستعلیق درگذشت ۹۱۴ ه‍. ق شاگرد مولانا اظهر تبریزی [۲۷۱] [۲۷۲]
محمدعلی قاینی منشی شکستهٔ نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۲۴ ه‍. ق [۶۳]
عبدالحسین قدسی منشی نسخ، ثلث و رقاع ۱۲۸۷-۱۳۶۶ ه‍. ق خوشنویس اصفهانی [۶۳]
محمدحسین سیفی قزوینی عمادالکتاب نستعلیق ۱۲۴۰ - ۱۳۱۵ ش شاهنامهٔ امیربهادری را نوشت و با انتشار اولین رسم‌الخط‌های آموزشی شیوه محمدرضا کلهر را رواج داد [۲۷۳]
زین‌العابدین قزوینی معجز نگار نسخ سده سیزدهم کاتب مخصوص فتحعلی‌شاه قاجار [۲۷۴]
محمدشفیع قزوینی نستعلیق سده یازدهم فرزند عبدالجبار اصفهانی [۲۷۵]
ملک محمد قزوینی نقاشیخط سده سیزدهم نقاش و خطاط که آثاری از تلفیق این دو به وجود آورده
میرمحمد صدرالدین قزوینی نستعلیق سده دهم
حمیدرضا قلیچ‌خانی نستعلیق تولد ۱۳۴۷ ش مؤلف چند کتاب پژوهشی در باره خوشنویسی [۲۷۶]
شمس‌الدین قطابی شمس صوفی خطوط ششگانه سده نهم شاگرد محمد بندگیر [۸۱]
محمود قطب مغیثی مُغیثی-سلطانی خطوط ششگانه و نستعلیق سده نهم شاگرد جعفر بایسنقری [۲۷۷]
عمر اقطع خطوط ششگانه اواخر هشتم اوایل نهم معاصر امیر تیمور [۸۱]
محمدرضا قنبری ثلث و نسخ معاصر [۲۷۸]
آقا ابراهیم قمی نسخ، شکستهٔ نستعلیق و نستعلیق اواخر یازدهم اوایل دوازدهم استاد بزرگترین نسخ‌نویس ایرانی احمد نیریزی [۲۷۹]
قاضی احمدبن میرمنشی قمی نستعلیق سده دهم شاگرد احمد مشهدی مؤلف گلستان هنر [۲۷۰]
قاضی یوسف نستعلیق سده دوازدهم اثری از او در حراج کریستی در ۲۰۱۰ به معرض فروش گذاشته شد [۲۸۰]
محمد حسن قمی شکستهٔ نستعلیق سده یازدهم هم‌عصر و پیرو شیوه ‍ شفیعا [۲۸۱]
احمد قوام‌السلطنه حضرت‌اشرف - منشی‌حضور نستعلیق و شکستهٔ نستعلیق ۱۲۵۲ - ۱۳۳۴ ش از سیاست‌مداران برجسته که مدتی نخست‌وزیر ایرا ن بود [۲۸۲]
محمدعلی قوچانی میرزا سنگلاخ نستعلیق و شکستهٔ نستعلیق درگذشت ۱۲۹۴ ه‍. ق در بسیاری از کشورها به‌ویژه ‍مصر ‍و‍ عثمانی‍ زیست [۲۸۳][۲۸۴]

ک[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
یدالله کابلی خوانساری شکسته‌ٔ نستعلیق زادهٔ ۱۳۲۹ ش شاگردان زیادی را در شکسته‌نویسی معاصر تربیت کرده [۱۱]
محمود کاتب نستعلیق سده دهم از شاگردان علی‌رضا عباسی و خوشنویسان هرات [۲۸۵]
بهاءالدین کاتب
محمدصالح کاتب الخاقان کاتب الخاقان نستعلیق سده دهم گردآورنده مرقع استانبول [۲۸۶]
محمدکاظم تهرانی میرزا کاظم نستعلیق درگذشت ۱۳۲۵ ه‍. ق سیاه‌مشق‌نویس نامی، فرزند شیخ‌محمد مجتهد، شاگرد سیدعلی حکاک و استاد سیدعباس [۲۸۷] [۱۴]
ارغون کاملی خواجه خطوط ششگانه درگذشت حدود۷۵۰ ه‍. ق فرزند عبدالله٬ شاگرد یاقوت مستعصمی [۲۸۸]
محمد باقر کاشانی نستعلیق سده دهم شاگرد میرمعزالدین کاشانی بعداً به هند رفت [۳۹]
محمد حسین کاشانی طوبی نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۱۵ ه‍.ق خوشنویس چاپ سنگی [۱۴]
علی اکبر کاوه نستعلیق ۱۲۷۳ - ۱۳۶۹ ش از شاگردان عمادالکتاب [۲۸۹]
محمد جعفر کشمیری نستعلیق سده دوازدهم فرند محمدعلی و نبیره محمد حسین کشمیری از خوشنویسان گمنام هند که اثری از او در کتابخانه بادلیان در انگلستان موجود است [۲۹۰]
محمد حسین کشمیری زرین‌قلم - جهانگیرشاهی نستعلیق سده دهم شاگرد میرعلی هروی و از ملازمان اکبرشاه هند [۱۰]
اسدالله کرمانی نستعلیق و خطوط ششگانه درگذشت ۸۹۲ ه‍. ق به سرزمین عثمانی مهاجرت کرد [۲۹۱]
حسن کرمانی غیور شکسته اواخریازدهم اوایل‌دوازدهم شاگرد ‍شفیعا،‍ مدتی‍ به‌وزارت گرجستان ‍مامور بود [۲۹۲]
زین‌العابدین کرمانی شکسته‌ٔ نستعلیق
محمدزمان کرمانی تبریزی نستعلیق درگذشت ۹۹۴ ه‍. ق او در تبریز نشو و نما کرد [۲۹۳]
محمد مومن کرمانی کلیه خطوط درگذشت ۹۴۸ ه‍. ق فرزند عبدالله مروارید استاد سام میرزاصفوی به هند رفت [۲۹۴]
میرزا حسین کفایت خان کفایت خان شکسته نستعلیق سده یازدهم فرزند محمد جعفر کفایت خان و نوه میرزا مقیم خان از وزرا و خوشنویسان دربار اورنگ‌زیب و استاد منشی سیج بهان و چندربهان [۲۹۵]
محمد جعفر کفایت خان کفایت خان - شاهی تعلیق و شکسته نستعلیق درگذشت ۱۰۹۵ ه‍.ق یا ۱۰۶۰ ه‍.ق پدر میرزا حسین کفایت خان٬ فرزند میرزا مقیم خان و نوه میرزا محمد حسین خوشنویس از خوشنویسان دوران شاه‌جهان و اورنگ‌زیب در هند است که اصلاحاتی در شکسته پدید آورد [۲۹۵] [۲۹۶]
کالکاپرشادکاپیسته موجد نستعلیق سده چهاردهم شاعر یارسی‌گو خوشنویس هندی شاکرد حافظ لطف‌الله لکنهوی در چاپخانه منشی نولکشور در لکنهو خوشنویسی می‌کرد از جمله مثنوی معنوی را کتابت کرده [۲۹۷]
میرحسین کلنگی بخاری نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی [۱۰]
محمد رضا کلهر نستعلیق ۱۲۴۵-۱۳۱۰ ه‍. ق بنیانگذار شیوه‌ای جدید در نستعلیق [۲۹۸]
ملا علی کوساری کلیه خطوط سده دوازدهم خوشنویس، ادیب، شاعر، موسیقی‌دان [۲۹۹]
دوست‌محمد کوشوانی هروی گامی نستعلیق سده دهم هم‌عصر شاه‌طهماسب، گردآورنده مرقع بهرام میرزا [۳۰۰]
میرزا محمد ولی کیمیاقلم کلیه خطوط مبدع خط ناخنی [۳۰۱]
جواد کیمیاقلم شکسته نستعلیق و کلیه خطوط زادهٔ ۱۳۰۹ ش فرزند ارشد میرزا محمد ولی کیمیاقلم [۳۰۲]

گ[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
حسن‌علی‌خان گروسی امیرنظام - سالار عسکر شکستهٔ نستعلیق ۱۲۳۶ - ۱۳۱۷ ه‍.ق صاحب‌منصب زمان محمدشاه ‍و‍ ناصرالدین شاه ‍مبدع شیوه خاص در‍ شکسته نستعلیق [۱۷۹]
سید علی‌اکبر گلستانه احتشام‌السادات شکستهٔ نستعلیق ۱۲۷۴ - ۱۳۱۹ ه‍.ق بهترین شکسته‌نویس پس از درویش عبدالمجید طالقانی [۳۰۳]
علاالدین محمد گلستانه نستعلیق سده یازدهم از شاگردان ابوتراب اصفهانی معروف به ترابا [۲۵]
گلزار رقم گلزار رقم نستعلیق از خوشنویسان هند قطعه‌ای از او در کتابخانه سرکاری رامپور است [۳۰۴]
گلشن رای نستعلیق اوایل سده دوازدهم از خوشنویسان هند قطعه‌ای از او موزه پیشاور پاکستان موجود است [۳۰۴]
گلشنی‌علی شیخ نستعلیق٬ شکستهٔ نستعلیق و ثلث ۱۱۱۷ - ۱۲۰۰ ه‍.ق اهل جونپور هند که به دهلی رفت و در خدمت میرافضل ثابت بود [۳۰۴]
گلشنی کاشانی نستعلیق درگذشت پس از ۹۵۷ ه‍.ق ابتدا سنگ فروش بود به دربار شاه تهماسب رفت و کودکان دربار را تعلیم می‌داد بعد به عتبات و از آنجا به شوشتر رفت [۳۰۵]
محمدافضل گنابادی شکستهٔ نستعلیق اواخریازده اوایل دوازده هم‌عصر و پیرو شیوه ‍ شفیعا [۳۱]
گوهرشاد نستعلیق درگذشت ۱۰۳۸ ه‍.ق دختر میرعماد، یکی از چند بانوی خوشنویس [۳۰۶] [۳۰۵]

ل[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
عبداللطیف لاریجانی کاتب السلطانی نستعلیق درگذشت ۱۲۴۵ ه‍.ق از کاتبان و منشیان دیوان قاجار [۳۰۷]
لاله درگاپرشاد مضطرب نستعلیق و شکسته نستعلیق درگذشت ۱۲۰۰ ه‍.ق از کاتبان و تندنویسان هند مسلط به فارسی، در لکنهو درگذشت [۳۰۸]
لاله لچمی رام‌پندت نستعلیق و شکسته نستعلیق درگذشت ۱۲۲۸ ه‍.ق از خوشنویسان٬ منشیان و نقاشان هند مسلط به فارسی و عربی شاگرد محمد حفیظ‌خان [۳۰۸]
لالمع نسفی نستعلیق درگذشت پس از ۱۱۰۰ ه‍.ق شاعر و خوشنویس [۳۰۹]
محمدافضل لاهوری قادری آقای ثانی نستعلیق سده دوازدهم خوشنویس هندی در دربار محمدشاه گورکانی [۱۴۶]
نورالدین محمد لاهیجی نورا نستعلیق درگذشت بین ۱۰۵۰ و ۱۰۵۲ه‍.ق از بهترین شاگردان میرعماد [۳۱۰][۳۱۱]
محمدسعید لاهیجی سعیدای گیلانی - بی‌بدل‌خان نستعلیق سده یازدهم به هند رفت، تخت طاووس را او ساخت [۳۱۲]
محمدقاسم لاهیجی حائری نستعلیق سده دهم از خوشنویسان و مشاهیر لاهیجان [۳۱۳]
لطفاً اصفهانی نستعلیق درگذشت پس از ۱۱۲۶ ه‍.ق محمدصالح اصفهانی نوشته به هند رفت [۳۰۹]
لطفاً تبریزی نستعلیق سده دوازدهم محمدصالح اصفهانی نوشته به هند سفر کرد [۳۰۹]
لطف‌الله حسنی لاریجانی نستعلیق درگذشت پس از ۱۲۳۸ ه‍.ق از کاتبان گمنام دربار فتحعلی‌شاه قاجار [۳۱۴]
میرزا علی محمد لواسانی صفا نستعلیق ۱۲۲۱ - ۱۲۹۹ ه‍.ق عارف و دانشمند زمان‍ محمدشاه ‍و‍ ناصرالدین‌شاه [۳۰۳]

معرفي استاد مرحوم محمد باقر خوشنويس خلخالي زندگی نامه استاد خط نسخ قرآ نی محمد باقر خوشنویس خلخالی زندگی نامه جد بزرگوارم استاد محمد باقر خوشنویس را به کوتاهی سخن عرضه می دارم. بنابر نقل قول درگذشتگان بزرگ خانواده تبار ایشان از شهرستان طالقان به شهر خلخال مهاجرت کرده در این شهردیار چشم به جهان برگشوده. چون هنر خوشنویسی در خانواده وی ارثی بوده استاد نیز به هنر خطاطی گرایش داشته در دوران نوجوانی شیفته خط نسخ قرآنی بوده وبر او ممارست می نموده است. استاد در اوان جوانی به تبریز مهاجرت نموده و به محضر هنرمند برجسته زمان خود استاد محمد شفیع خوشنویس راه یافته و در محضر آن عارف ربانی و استاد زیبا نویسی خط ، دوره آموزشی خط نسخ قرآنی را با لیاقت و شایستگی سپری نموده به دریافت سند تاریخی دارالسطنه تبریز که به مهر و تایید رجال علمی آن زمان رسیده موفق شد که همگی دلالت بر مقام والای استاد در نوشتن خط نسخ قرآنی دارد استاد محمد باقر خوشنویس پس از رحلت استاد خود میرزامحمدشفیع تبریزی به شهرخلخال مهاجرت کرده و فعالیت هنر زیبا نویسی خود را دربین افرادی از طبقات مختلف جامعه پایه گذاری می نماید. کوتاه زمانی نمی‌گذرد که طالبان هنرخطاطی وجود استاد نسخ قرآنی خود را همانند شمع فروزان حلقه می زنند . نمونه های خط نسخ قرآنی وی در مراکز علمی نجف اشرف و کاظمین دست به دست خطاطان آن نواحی درخشیده است. مجاهدت و کوشش این مرد وارسته بر ترویج خط نسخ قرآنی جلوه ای بر ایمان و تعلق ضمیر آن برفرستنده و آورنده قرآن است. استاد محمد باقر خوشنویس خلخالی چندین جلد مجلد از قرآن مجید را باخط زیبای خود کتابت و آنها را در شهرهای مختلف به مساجد و اماکن متبرکه اهدا کرده ، فقط یک جلد از قرآن مجید در خانواده خود سپرده و نگهداری می شود. از تاریخ تولد ایشان اطلاع دقیقی دردست نیست فقط در شناسنامه پدرم مرحوم داود خوشنویس نام پدرش میرزا باقر خوشنویس قید گردیده و پدرم دوازده ساله بوده که جدم دار فانی را وداع کرده است.[۳۱۵]

م[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

استشهاد و استخبار و استعلام برود از حضرات مومنین و متدینین سکنه دارالسطنه تبریز از خواص فضلا و طلبه و غیرهم بر اینکه هر کس از ایشان را که از اوضاع و احوالات عالیجناب سامی القاب میرزا محمد باقر خلخالی خوش نویس تملیذ عالیجناب مقدس القاب فضایل ماب میرزا محمد شفیع خوش نویس آذربایجان علمی و اطلاعی باشد شهادت خود را بر حسن احوال و صحت اعمال مؤمن الیه تقربا الی اله و طلبا لمرضاته در هامش این استشهاد نامچه قلمی نماید تا عند الحاجه حجت باشد. تا اینکه عند اله ضایع نگردد و کان ذلک فی صفر ختم بالخیر و الظفر سنه 1258 ./http://irancalligraphy.com/fa/

محمدباقرخوشنویس محمدباقر خلخالی نسخ قرآنی قرن 12هجری قمری شاگرد میرزا شفیع تبریزی سند تاریخی دارالسلطنه تبریز
رضا مافی نقاشیخط ۱۳۲۲ - ۱۳۶۱ ش از پیشگامان نقاشیخط، شاگرد جلال‌الدین اعتضادی و حسین میرخانی [۳۱۶]
مالک دیلمی نستعلیق ۹۲۴-۹۶۹ ه‍. ق شاگرد میرعلی هروی و استادمیرعماد [۳۱۷] [۳۱۸]
مانی شیرازی نستعلیق درگذشت ۹۱۳ یا ۹۱۴ ه‍. ق شاعر و خوشنویس تبریزی که در آنجا به قتل رسید و در محله سرخاب به خاک سپرده شد [۳۱۹]
ماه شرف کردستانی مستوره اردلان نستعلیق ۱۲۲۶- ۱۲۶۳ ه‍. ق شاعر و خوشنویس دختر ابوالحسن بیگ قادری و همسر خسروخان اردلان حاکم کردستان بود [۳۱۹]
مبارکشاه قطب تبریزی زرین قلم - خواجه - نسخ‌نویس خطوط ششگانه درگذشت حدود ۷۶۰ه‍. ق از شاگردان یاقوت مستعصمی [۸]
سرور مه‌کامه محصص لاهیجانی 'بانو سرور - سرورالدوله لاهیجانی نستعلیق ۱۲۹۱-۱۳۵۶ ش شاعر و خوشنویس ایرانی و فعال حقوق زنان، خواهر اردشیر محصص [۳۲۰]
متین ملاجیون نستعلیق و نسخ زاده ۱۱۵۵ ه‍. ق شاعر و خوشنویس لاهوری [۳۲۱]
مجنون چپ‌نویس - هروی - مشهدی - رفیقی هروی نستعلیق٬ معکوس و توأمان درگذشت ۹۵۱ ه‍.ق فرزند کمال‌الدین محمود رفیقی، از خوشنویسان و شاعران هرات در دوره سلطان حسین بایقرا، مبتکر خط توأمان [۳۲۲] [۳۲۳] [۳۲۴]
محب‌علی نایی نایی - هراتی - ابراهیمی نستعلیق درگذشت ۹۹۵ ه‍.ق خوشنویس، نوازندهٔ نی و شاعر، فرزند رستم‌علی، سرپرست کتابخانه ابراهیم میرزا که هنرمندان بزرگی درآن بودند [۳۲۵] [۳۲۶] [۳۲۷]
محیی هروی نستعلیق سده دهم از شاگردان محمدقاسم شادیشاه٬ در کتاب مناقب هنروران آمده دراین ایام (سال ۹۹۵ ق) در خراسان از وی خوشنویس‌تر نیست [۳۲۸]
محراب بیک اصفهانی نستعلیق درگذشت ۱۰۶۱ ه‍. ق از شاگردان میرعماد [۱۰۸]
محمدابراهیم مشکین قلم نستعلیق سده چهاردهم اهل شیراز «دیوان باباکوهی» را در ۱۳۴۷ ه‍.ق نوشته [۳۲۹]
سلطان محمد بن تغلق جونا خان نسخ حکومت: ۷۵۲-۷۸۵ ه‍. ق از سلاطین تغلقیه سلطنت دهلی که بسیار روان و بامهارت می‌نوشته [۳۳۰]
محمد تقی بن محمد علی نسخ درگذشت ۱۲۶۹ه‍. ق از پیروان شیوه احمد نیریزی و از خوشنویسان دربار ناصرالدین شاه [۳۳۱]
محمدتقی میرزا قاجار رکنی - رکن‌الدوله نستعلیق سده سیزدهم فرزند محمدشاه قاجار شاگرد میرزا کاظم تهرانی بود [۳۳۲]
محمد حسن نسخ‌نویس نسخ سده سیزدهم هم دوره با زین‌العابدین اصفهانی [۱۲]
محمد رضا نستعلیق اواخر دهم، اوایل یازدهم خوشنویس دربار محمدقلی قطب شاه در دکن [۳۳۳]
محمد شاه گورکانی روشن اختر نستعلیق ۱۱۳۱-۱۱۶۱ه‍. ق پادشاه گورکانی‌هند که نادرشاه شکستش داد. دو قطعه از آثارش در موزه باستانشناسی دهلی موجود است. [۱۲۷] [۱۹۳]
حافظ محمد علی نستعلیق اواخر یازدهم اوایل دوازدهم از خوشنویسان هند فرزند هدایت‌الله زرین قلم [۳۳۴]
حافظ حاجی محمد نستعلیق [۳۳۵]
عسکر محمدی تبار نستعلیق زاده ۱۳۴۵ ش
محمود نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۲۰ ه‍. ق فرزند مصطفی موسوی مستوفی [۶۳]
محمود بن علی‌نقی شیرازی نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۳۴ ه‍. ق از او آثار چاپ سنگی باقی‌مانده، فرزند و شاگرد علی‌نقی شیرازی [۶۳]
شیخ محمود زرین‌قلم - خفی‌نویس نستعلیق سده دهم شاگرد جعفر بایسنقری [۳۳۶]
زین‌الدین محمود نستعلیق سده دهم از شاگردان سلطان‌علی مشهدی [۷]
علی مخصوص کاتب‌الخاقان دوم نستعلیق درگذشت ۱۳۳۷ ه‍. ق فرزند میرزا حسین‌خان مستوفی معروف به کاتب‌الخاقان است [۳۳۷]
میرزا حسین‌خان مستوفی کاتب‌الخاقان - کاتب‌السلطان نستعلیق سده سیزدهم همان محمد حسین تهرانی شاگرد‍میرزا غلامرضا اصفهانی‍ و پدر علی مخصوص (کاتب‌الخاقان دوم) است [۳۳۷]
میرزاتقی مستوفی الممالک نستعلیق سده یازدهم مستوفی‌الممالک شاه عباس، شاگرد میرعماد [۱۷۱]
میرمحمد علی خدیوالخطاطین نستعلیق سده یازدهم میرزای سنگلاخ آورده که همسر گوهرشاد و داماد میرعماد بوده است [۳۰۵]
حبیب‌الله مسرور نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۳۷ ه‍. ق [۶۳]
غلام‌رضا مشعشعی شکسته زاده ۱۳۲۹ ش پژوهشگر و کارشناس نسخه‌های خطی [۳۳۸]
سیداحمد مشهدی نستعلیق درگذشت ۹۸۶ه‍. ق شاگرد میرعلی هروی کاتب و ملازم شاه‌تهماسب [۳۳۹]
علی‌رضا مشهدی نستعلیق سده دهم از شاگردان سیداحمد مشهدی [۳۴۰]
محمدرحیم مشهدی نستعلیق سده دهم از شاگردان سیداحمد مشهدی [۲۷۰]
محمدامین مشهدی نستعلیق سده یازدهم از خوشنویسان دربار اکبر شاه و استاد ابوالبقا موسوی (ممکن است همان حاجی میرک بخاری باشد) [۳۴۱][۵۴]
محمدمسیح الله الحسینی نستعلیق اواخر دهم اوایل یازدهم خطی از او در نگارخانه فری‌یر موجود است
شاه‌محمد مشهدی نستعلیق سده دهم از شاگردان مالک دیلمی [۳۴۲]
سیدحسن‌علی مشهدی نستعلیق سده دهم از شاگردان سیداحمد مشهدی [۲۷۰]
سلطان‌علی مشهدی سلطان‌الخطاطین - قبلةالکُتاب نستعلیق ۸۳۹-۹۲۶ ه‍. ق از سرآمدان نستعلیق، مؤلف صراط السطور [۸]
نعمت‌الله مشهدی نستعلیق نیمه اول سده یازدهم از شاگردان علی‌رضا عباسی [۲۸۵]
رسول مرادی نستعلیق زادهٔ ۱۳۳۴ چندین کتاب از بزرگان ادب فارسی ازجمله حافظ، شاهنامه، خیام و شمس به خط او چاپ شده [۱۱]
خیرالدین مرعشی خطوط ششگانه درگذشت ۸۷۶ ه‍. ق شاگرد عبداللّه صیرفی که شیوه او را به عثمانی بُرد و شاگردی چون حمداللّه آماسی را پرورش داد [۲۷۸]
مرشد خطاط عطار نستعلیق سده دهم از خوشنویسان مشهور شیراز [۳۴۳]
محمدتقی مروارید نستعلیق سده دهم شاگرد میرمعزالدین محمد کاشانی [۳۹]
شهاب‌الدین عبدالله مروارید بیانی کرمانی نستعلیق، تعلیقو سایرخطوط ۸۶۵ - ۹۲۲ ه‍. ق وزیر سلطان حسین بایقرا، شاگرد عبدالله طباخ [۳۴۴] [۳۴۵] [۳۴۶]
عباس مصباح زاده شیخ نسخ و ثلث زادهٔ ۱۳۱۱ ش روحانی، مترجم قرآن، منجم و خوشنویس، کتاب‌های مذهبی و کتیبه‌هایی از او موجود است. [۲۷۸]
صادق منصوری نستعلیق زادهٔ ۱۳۴۴ ش مدرس انجمن خوشنویسان مشهد
مظفرعلی نقاش شاهی نستعلیق ۹۴۰ - حدود ۹۹۰ ه‍. ق شاگرد میرعلی هروی و در نقاشی شاگرد دایی خود کمال الدین بهزاد [۳۴۷]
مولانا معروف بغدادی نستعلیق و خطوط ششگانه درگذشت حدود ۸۳۰ ه‍. ق شاگرد جعفر تبریزی، استاد شمس بایسنقری [۱۵۶]
میرمحمد مقیم تبریزی نستعلیق سده یازدهم شاگرد میرعماد، به‌دربار شاه‌جهان در هند رفت [۳۴۸]
محمد علی مطلق نسخ سده سیزدهم شاگرد زین‌العابدین اصفهانی [۱۲]
میرمعزالدین محمد کاشانی میر معزّ نستعلیق سده دهم درزمان شاه عباس به هند رفت و بعد بازگشت [۳۴]
محمودخان ملک‌الشعرا ملک‌الشعرا - صبا - شریف نستعلیق و شکسته ۱۲۲۸ - ۱۳۱۱ه‍. ق خوشنویس، نقاش و شاعر دوره ناصری [۳۴۹]
مجتبی ملک زاده شکسته زاده ۱۳۳۹ ش [۳۵۰]
عبدالحمید ملک الکلامی امیرالکتاب - شرقی کلیه خطوط ۱۲۶۲ - ۱۳۲۸ ه‍. ش اهل سنندج، فعال در تهران٬ فرزند عبدالمجید، کتیبه‌نویس آرامگاه حافظ و موزه ایران باستان [۳۵۱] [۶۳]
عبدالحی منشی استرآبادی تعلیق درگذشت: ۹۰۷ ه‍.ق برخی او را از واضعین خط تعلیق می‌دانند [۳۵۲]
خواجه اختیار منشی گنابادی تعلیق سده دهم بزرگترین تعلیق‌نویس [۳۵۳]
عباس منظوری نستعلیق زاده ۱۳۰۰ ش فرزند و شاگرد علی منظوری حقیقی تفرشی [۳۵۴]
علی منظوری حقیقی تفرشی نستعلیق و شکسته ۱۲۶۷ - ۱۳۲۹ ش از شاگردان عمادالکتاب و استاد فرزندش عباس منظوری و نوه‌اش اویس وفسی [۳۵۵]
میترا معنوی راد شکسته معاصر [۱۱]
فصیح الملوک مهام نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۳۶ ش شاگرد میرعماد میرفندرسکی [۶۳]
مهدی‌قلی نستعلیق سده دهم شاگرد میرمعزالدین محمد کاشانی [۳۹]
مصطفی مهدی‌زاده نستعلیق ۱۳۲۸ - ۱۳۸۸ ش مدرس انجمن خوشنویسان مشهد و تهران که بسیاری از کتیبه‌های آستان قدس رضوی را نوشت [۳۵۶]
محمد موحد ثلث معاصر [۱۱]
موزون نستعلیق سده یازدهم خوشنویس هندی فرزند شیخ پیر آگره [۷۱]
مولائی نستعلیق سده یازدهم خوشنویس هندی شاگرد عبدالرشید دیلمی [۱۲۷]
میرابراهیم نستعلیق سده یازدهم فرزند میرعماد [۳۰۶]
کمال الدین میرجان نستعلیق شاید لقب میرعلی هروی باشد [۳۳۵]
مولانا میرکی نستعلیق سده دهم فرزند و شاگرد اظهر تبریزی [۱۰۶]
سیدحسن میرخانی سراج الکتاب نستعلیق ۱۲۹۱ - ۱۳۶۵ ش از بنیانگذاران انجمن خوشنویسان ایران [۳۵۷]
سیدحسین میرخانی نستعلیق ۱۲۸۶ - ۱۳۶۱ ش از بنیانگذاران انجمن خوشنویسان ایران [۳۵۷]
میر دوری نستعلیق سده دهم از شاگردان میرعلی هروی [۱۰]
میرعماد حسنی عمادالملک نستعلیق ۹۶۱-۱۰۲۴ ه‍.ق بزرگترین نستعلیق‌نویس همه دوران‌ها که به فرمان شاه عباس به قتل رسید [۳۵۸] [۳۵۹]
میرعماد حسینی میرعمادثانی نستعلیق درگذشت پس از ۱۰۷۰ ه‍.ق برخی تذکره‌نویسان به اشتباه او را با میرعماد حسنی که نیم قرن پیش از او می‌زیست یکی دانسته‌اند [۳۶۰]
میرعماد غلام شاهی میرفندرسکی نستعلیق و شکستهٔ تحریر درگذشت ۱۳۲۴ ش فرزند میرابوالقاسم مشاورنظام، مدتی منشی و خوشنویس وزارت امور خارجه بود و گلستان سعدی به خط او باقی است [۶۳]
عبدالحمید معصومی تهرانی آیت‌الله ثلث و نسخ معاصر روحانی خوشنویس و تذهیب‌کار سید حیدر موسوی نستعلیق

ن[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
ناصرالدین علی نستعلیق اواخر نهم اوایل دهم بهارستان جامی را کتابت کرد [۳۶۱]
ناصرالدین محمود شاه نسخ حکومت: ۶۶۴ -۶۶۶ ه‍.ق از سلاطین مملوک دهلی٬ ابن بطوطه گفته قرآنی را به خط او دیده است [۳۶۲]
علی نائینی نستعلیق درگذشت ۱۳۱۸ ه‍. ق خوشنویس مشهدی که بین ۱۲۷۴ تا ۱۳۱۵ ه‍. ق فعال بوده است [۱۴]
غلامعلی نائینی نسخ درگذشت پس از ۱۳۱۵ ه‍. ق شعر هم می‌گفته [۳۶۳]
مریم بانو نائینی نسخ اوایل دوره قاجار سرآمد بانوان خوشنویس [۳۶۴]
مرتضی نجومی آیت‌الله ثلث ۱۳۰۷- ۱۳۸۸ ش روحانی خوشنویس، تذهیب‌کار و نقاش [۳۶۵]
محمد نعمتی نسخ زادهٔ ۱۳۲۳ ش قرآن‌نویس معاصر شیرازی [۳۶۶]
مرتضی نجم‌آبادی نستعلیق ۱۲۵۳ - ۱۳۲۶ ش فرزند محمد، از شاگردان میرزا محمدرضا کلهر که کتابت برخی از کتاب‌های ادبی و تاریخی را انجام داده [۱۹۲]
عبدالوهاب نشاط معتمدالدوله شکسته، نستعلیق و تعلیق درگذشت ۱۲۲۴ه‍. ق وزیر فتحعلی‌شاه شاگرد درویش عبدالمجید [۳۶۷]
ابوالقاسم‌محمد نصیر طرب نستعلیق ۱۲۷۶ - ۱۳۳۰ه‍. ق فرزند همای شیرازی شاگرد عبدالرحیم افسر [۳۶۸]
نصیر منشی تعلیق، نستعلیق و ششگانه درگذشت ۹۶۲ه‍. ق [۳۶۹]
جهانگیر نظام‌العلما نستعلیق زاده‌ٔ ۱۳۱۴ ش شاگرد علی‌اکبر کاوه [۱۱]
عبدالباقی نواب شکسته زادهٔ ۱۲۹۶ ه‍. ق شاگرد ‍سیدعلی‌اکبر گلستانه، از پزشکان صاحب نام و استاد دانشکده پزشکی و رئیس دانشکده ادبیات اصفهان [۳۷۰]
شیخ نورالله نستعلیق اواخر یازدهم اوایل دوازدهم از خطاطان هند در دروه اورنگ‌زیب شاگرد عبدالرحیم فرمان‌نویس [۳۳۴] [۳۷۱]
حافظ نورالله نستعلیق سده سیزدهم شاگرد شیخ نورالله و از خوشنویسان مشهور و زبردست هند در لکنو هنگام حکومت آخرین پادشاه گورکانی بهادرشاه دوم (ح: ۱۸۳۷-۱۸۵۷ م) [۱۹۵] [۳۷۲]
نورای اصفهانی نستعلیق درگذشت ۱۰۷۰ ه‍. ق از شاگردان میرعماد که به هند مهاجرت کرد [۱۰۸]
سلطان محمد نور نستعلیق درگذشت ۹۴۰ ه‍. ق شاگرد سلطان‌علی مشهدی [۳۷۳]
عباس نوری تاکری - میرزای بزرگ نستعلیق درگذشت ۱۲۵۵ ه‍. ق قطعاتی را به‌امر فتحعلی‌شاه‍ از خط‍ میرعماد ‍به بهترین نحو تقلید کرده [۳۷۴][۳۷۵]
حمید نیرومند نستعلیق زاده ۱۳۵۰ ش [۱۱]
شاه‌محمود نیشابوری زرین قلم نستعلیق سده دهم ازسرآمدان نستعلیق، شاگرد عبدی نیشابوری [۳۷۶]
سلیم نیشابوری نستعلیق سده نهم شاگرد شاه‌محمود نیشابوری [۱۶۰]
احمد نیریزی سلطانی نسخ سده دوازدهم پدیدآورنده شیوه نسخ ایرانی و بزرگترین نسخ‌نویس [۳۷۷]

و[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
فتحعلی واشقانی نستعلیق زاده ۱۳۰۹ ش [۱۱]
محمدکاظم واله اصفهانی واله تعلیق، نستعلیق و ناخنی درگذشت ۱۲۲۹ ه‍.ق شاعر و خوشنویس اواخر زند، اوایل قاجار [۳۷۸]
محمدیوسف واله اصفهانی واله سده یازدهم تاریخ‌نگار، شاعر و خوشنویس دوران شاه صفی٬ شاه عباس دوم و شاه سلیمان [۳۷۹]
علی اشرف والی نستعلیق ۱۲۹۹ - ۱۳۸۹ ش نگارگر، خوشنویس، تذهیب کار و نقاش که آخرین پیرو مکتب کمال‌الملک بود. [۳۸۰]
محمدطاهر وحید اعتمادالدوله نستعلیق و شکسته سده یازدهم شاعر، خوشنویس و مورخ دوره صفوی [۳۸۱]
فاطمه وصال نستعلیق و شکسته معاصر [۱۱]
وصال شیرازی میرزا کوچک نستعلیق و سایرخطوط ۱۱۹۷-۱۲۶۲ ه‍.ق شاعر، ادیب و خوشنویس دوره قاجار [۳۸۲]
اویس وفسی نستعلیق‌نویس زاده ۱۳۱۰ ش نوه علی منظوری و از شاگردان حسن و حسین میرخانی [۳۸۳]

ه[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
محمد هاشم زرگر - اصفهانی نسخ اواخر دوازده، اوایل سیزده فرزند محمد صالح لؤلؤی اصفهانی و پدر میرزا محمد علی محرم [۳۸۴]
سید محمد طاهر هاشمی نسخ و سایر خطوط ۱۲۹۴ - ۱۳۷۰ ش شاعر و خوشنویس نسخ به‌شیوهٔ حافظ عثمان اهل کرمانشاه [۳۸۵]
محمدشفیع هروی حسینی شفیعا - پیشوا شکسته و سایر خطوط اواخر یازدهم، اوایل دوازدهم شاگرد‍ مرتضی‌قلی‌خان شاملو‍ مدتی‍ بههند‍ رفت [۳۸۶]
هدایت الله زرین قلم نستعلیق درگذشت ۱۱۱۸ه‍.ق کتابدار اورنگ‌زیب عالمگیر پادشاه گورکانی هند [۳۸۷]
حسن هریسی نسخ ۱۲۸۲ - ۱۳۶۲ ش از خوشنویسان و کاتبان قرآن در تبریز [۳۸۸]
میر علی هروی کاتب‌سلطانی - مولانامیرجان نستعلیق درگذشت ۹۵۱ ه‍.ق از سرآمدان‍ نستعلیق،‍ در ۹۳۵ به‌اجبار بهبخارا‍ رفت [۳۸۹]

ی[ویرایش]

بالای صفحه - آ الف ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ی

نام لقب شیوه تاریخ توضیح منبع
یاری بخاری نستعلیق سده دهم [۳۹۰]
یاری شیرازی نستعلیق درگذشت پس از ۹۵۹ ه‍.ق از شاگردان سلطان محمد خندان و از معاصران یاری هروی کاتب و یاری هروی مذهب [۳۹۱] [۳۹۲]
یاری هروی کاتب کاتب نستعلیق سده دهم شاگرد محمد اوبهی و محمدقاسم شادیشاه [۳۹۳] [۳۹۴]
یاری هروی مذهب مذهّب نستعلیق سده دهم نقاش مذهب، شاعر و خوشنویس دوره سلطان حسین بایقرا [۳۹۵]
یاسمن بو دامغانی ذواللسانین نستعلیق٬ ثلث٬ نسخ و شکسته همسر میرزا عسکری دامغانی که مدتی در گلبرگه دکن بود و پس از مرگ شوهرش با یکی از امرای گورکانی ازدواج کرد و در دهلی می‌زیست [۳۹۶]
یاقوت مستعصمی قبلةُ الکُتّاب - امین‌الدین خطوط ششگانه درگذشت ۶۹۸ ه‍. ق بزرگترین ثلث‌نویس، اهل بغداد، هم‌عصر المستعصم بالله [۳۹۷]
میرزا یحیی اصفهانی ادیب‌الخطاطین - واله نستعلیق سده یازدهم خواهرزاده میرزا طاهر وحید قزوینی، پسر عموی جمالای شیرازی و برادر شمسا بینی و برادر زاده تقی مستوفی الممالک [۱۷۱] [۳۹۸]
میر یحیی اصفهانی محیی‌الکُتّاب - میرثانی نستعلیق و خطوط‌ششگانه درگذشت ۱۰۵۰ ه‍. ق برادر زن و شاگرد میرعماد پیرو شیوه میرعلی هروی [۱۷۱] [۳۹۸]
یحیی دولت‌آبادی حاج میرزاسید نستعلیق ۱۲۴۱ - ۱۳۱۸ ش سیاستمدار و از پیشقدمان فرهنگ نوین در ایران و نماینده مجلس شورای ملی، شاگرد شاعر و نویسنده و شاگرد غلامرضا اصفهانی [۶۳] [۳۹۹]
یحیی دیلمی نستعلیق درگذشت ۱۰۲۴ ه‍. ق با دانشمند و فیلسوف قدیمی مسیحی که علی دستور داد او را از فارس براندازند و دیرش را ویران سازند اشتباه نشود [۴۰۰][۴۰۱]
یحیی قزوینی ملا نستعلیق درگذشت ۱۰۲۴ ه‍. ق خواهرزاده میرعماد که در قزوین زندگی می‌کرد [۴۰۲]
سیف‌الله یزدانی نستعلیق ۱۳۱۰ - ۱۳۶۲ ش شاگرد علی اکبر کاوه و حسین میرخانی [۴۰۳]
ابوالفضل یزدانی نستعلیق متولد ۱۳۳۸ ش شاگرد عباس اخون
قطب‌الدین یزدی نستعلیق سده دهم شاگرد مالک دیلمی و شاه‌محمود نیشابوری [۴۰۴]
میرزا حسن یزدی شکسته نستعلیق اواخر سیزدهم، اوایل چهاردهم شکسته‌نویس بزرگ شهر یزد [۴۰۵]
محمدباقر یزدی شکسته نستعلیق سده سیزدهم معمولاً دروسط صفحه امضاء خودرا می‌نوشته [۳۹۷]
عبدالعلی یزدی نسخ و شکسته نستعلیق درگذشت پس از ۱۳۴۷ ه‍. ق [۶۳]
یوسف مشهدی خطوط ششگانه درگذشت حدود ۷۰۰ه‍. ق از شاگردان یاقوت مستعصمی [۱۲۴]
یوسف‌علی سبز مشهدی نستعلیق سده نهم شیوه سلطان‌علی مشهدی را دنبال می‌کرد [۴۰۶]

پانویس[ویرایش]

  1. فضایلی ص۶۲۳
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ فضایلی ص ۵۵۷
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ زعیمی، خسرو. هنر و مردم، دوره ۱۶، ش ۱۸۱
  4. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۷ دی ۱۳۸۹. 
  5. فضایلی ص ۴۷۸ و ۴۸۷ تا۴۸۹
  6. سید علی آل داود
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ فضایلی ص ۴۷۱
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ ۸٫۴ ۸٫۵ ۸٫۶ فضایلی
  9. فضایلی ص ۲۹۵-۲۹۹
  10. ۱۰٫۰۰ ۱۰٫۰۱ ۱۰٫۰۲ ۱۰٫۰۳ ۱۰٫۰۴ ۱۰٫۰۵ ۱۰٫۰۶ ۱۰٫۰۷ ۱۰٫۰۸ ۱۰٫۰۹ ۱۰٫۱۰ ۱۰٫۱۱ ۱۰٫۱۲ ۱۰٫۱۳ ۱۰٫۱۴ ۱۰٫۱۵ فضایلی ۴۷۸
  11. ۱۱٫۰۰ ۱۱٫۰۱ ۱۱٫۰۲ ۱۱٫۰۳ ۱۱٫۰۴ ۱۱٫۰۵ ۱۱٫۰۶ ۱۱٫۰۷ ۱۱٫۰۸ ۱۱٫۰۹ ۱۱٫۱۰ ۱۱٫۱۱ ۱۱٫۱۲ ۱۱٫۱۳ ۱۱٫۱۴ ۱۱٫۱۵ ۱۱٫۱۶ ۱۱٫۱۷ ۱۱٫۱۸ ۱۱٫۱۹ ۱۱٫۲۰ ۱۱٫۲۱ ۱۱٫۲۲ ۱۱٫۲۳ ۱۱٫۲۴ ۱۱٫۲۵ ۱۱٫۲۶ ۱۱٫۲۷ ۱۱٫۲۸ ۱۱٫۲۹ ۱۱٫۳۰ ۱۱٫۳۱ ۱۱٫۳۲ ۱۱٫۳۳ ۱۱٫۳۴ ۱۱٫۳۵ ۱۱٫۳۶ وبگاه ققنوس - سایت مشاهیر خطاطان ایرانی
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ ۱۲٫۳ ۱۲٫۴ ۱۲٫۵ ۱۲٫۶ «اشرف الکتاب». وبلاگ اطلس جامع بیوگرافی هنرمندان ایران زمین. بازبینی‌شده در ۲۵ شهریور ۱۳۸۹. 
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ فضایلی ص ۳۶۲
  14. ۱۴٫۰۰ ۱۴٫۰۱ ۱۴٫۰۲ ۱۴٫۰۳ ۱۴٫۰۴ ۱۴٫۰۵ ۱۴٫۰۶ ۱۴٫۰۷ ۱۴٫۰۸ ۱۴٫۰۹ ۱۴٫۱۰ ۱۴٫۱۱ ۱۴٫۱۲ ۱۴٫۱۳ ۱۴٫۱۴ ۱۴٫۱۵ ۱۴٫۱۶ ۱۴٫۱۷ ۱۴٫۱۸ قلیچ‌خانی، حمیدرضا. فهرست خوشنویسان دوران قاجار تا معاصر
  15. صفی‌الدّین ارموی، عبد الموئمن بن یوسف. الأدوار فی الموسیقی. چاپ اوّل. تهران: میراث مکتوب، ۱۳۸۰. ISBN 964-6781-62-4. 
  16. نعیمایی عالی، امین. احوال و آثار صفی‌الدّین ارموی. چاپ اوّل. تهران: فرهنگستان هنر ایران، ۱۳۸۳. ISBN 964-95768-5-1. 
  17. فضایلی ص ۴۰۸ و مانابع تاریخی
  18. فضایلی ص ۵۴۹ و ۵۵۰
  19. فضایلی ص ۵۷۶-۵۷۷
  20. فضایلی ص ۵۳۶-۵۳۷
  21. فضایلی ص ۵۴۱-۵۴۲
  22. فضایلی ص ۳۶۳
  23. دکتر بیانی ص ۶۷۷-۶۷۸
  24. دکتر مهدی بیانی ص ۶۷۸
  25. ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ فضایلی ص۵۴۶
  26. فضایلی ص ۳۵۰ و ۵۴۲-۵۴۶
  27. فضایلی ۵۷۱-۵۷۲
  28. بیانی. مهدی ص ۶۵۵
  29. ۲۹٫۰ ۲۹٫۱ فضایلی ص ۶۲۱
  30. فضایلی ص ۳۶۷
  31. ۳۱٫۰ ۳۱٫۱ فضایلی۶۱۷
  32. فضایلی ص ۳۵۵
  33. فضایلی ص ۳۵۹
  34. ۳۴٫۰ ۳۴٫۱ ۳۴٫۲ پیدایش و سیر تحول هنر خط
  35. پیدایش و سیر تحول هنر خط ص ۸۴
  36. فضایلی ص ۵۷۳-۵۷۵
  37. فضایلی ص ۳۶۵
  38. فضایلی ص ۳۶۴و۳۶۵
  39. ۳۹٫۰ ۳۹٫۱ ۳۹٫۲ ۳۹٫۳ فضایلی ص۴۹۵
  40. «جلال‌الدین اعتضادی». وب‌گاه آفتاب، ۲۲ شهریور ۱۳۸۵. بازبینی‌شده در ۲ دی ۱۳۸۹. 
  41. اعتصامی، ابولحسن. اردیبهشت ۱۳۴۷. شرح حال آقای ابوالحسن اعتصامی. اخبار دانشگاه تهران، شماره ۳۸۴، اردیبهشت ۱۳۴۷، ص ۷ـ۳۴.
  42. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۸ دی ۱۳۸۹. 
  43. فضایلی ص ۳۵۰ و ۳۵۱
  44. ۴۴٫۰ ۴۴٫۱ فضایلی ص ۳۵۱
  45. بیانی ص ۴۹۰ -۴۹۱
  46. فضایلی ص ۴۶۰
  47. فضایلی ص ۵۴۸
  48. بیانی، مهدی ۳۴۱
  49. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۸ دی ۱۳۸۹. 
  50. فضایلی ص ۴۹۲-۴۹۴
  51. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۸ دی ۱۳۸۹. 
  52. فضایلی ص ۴۹۱ و ۴۷۳
  53. ۵۳٫۰ ۵۳٫۱ ۵۳٫۲ فضایلی ص ۴۷۸
  54. ۵۴٫۰ ۵۴٫۱ HISTORY - MUGHAL EMPIRE - ۲
  55. بیانی ص ۶۵۹-۶۶۱
  56. بیانی ص ۶۵۳
  57. منوچهر قدسی - داننشنامه جهان اسلام - باقر تبریزی
  58. فضایلی ص ۳۲۴-۳۲۵
  59. ۵۹٫۰ ۵۹٫۱ ۵۹٫۲ ۵۹٫۳ فضایلی ص ۴۶۰
  60. بیانی ص ۶۴۶ به نقل از مناقب هنروران
  61. عباس خانی، روح‌الله. سیر تطور هنر در آذربایجان. انتشارات سروش. چاپ اول سال ۱۳۸۲ ص.۱۴۰
  62. «ابراهیم بخت شکوهی». وب‌گاه آنا یوردوم آذربایجانم. بازبینی‌شده در ۲۴ دی ا۱۳۸۹. 
  63. ۶۳٫۰۰ ۶۳٫۰۱ ۶۳٫۰۲ ۶۳٫۰۳ ۶۳٫۰۴ ۶۳٫۰۵ ۶۳٫۰۶ ۶۳٫۰۷ ۶۳٫۰۸ ۶۳٫۰۹ ۶۳٫۱۰ ۶۳٫۱۱ ۶۳٫۱۲ ۶۳٫۱۳ ۶۳٫۱۴ ۶۳٫۱۵ ۶۳٫۱۶ ۶۳٫۱۷ ۶۳٫۱۸ ۶۳٫۱۹ ۶۳٫۲۰ ۶۳٫۲۱ قلیچ‌خانی، حمیدرضا. فهرست خوشنویسان دوران قاجار تا معاصر
  64. فضایلی ص۴۹۹
  65. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۸ دی ۱۳۸۹. 
  66. ۶۶٫۰ ۶۶٫۱ فضایلی ص ۴۸۷
  67. ۶۷٫۰ ۶۷٫۱ فضایلی ص ۵۹۵
  68. ۶۸٫۰ ۶۸٫۱ فضایلی ص ۴۹۶
  69. رامپوری، سید احمد ص ۱۶۷
  70. «Abdul Majeed Parveen Raqam». calligraphyislamic.com. بازبینی‌شده در ۱۷ دی ۱۳۸۹. 
  71. ۷۱٫۰ ۷۱٫۱ ۷۱٫۲ ۷۱٫۳ ۷۱٫۴ ۷۱٫۵ ۷۱٫۶ فضایلی ص ۵۵۴
  72. وب‌گاه آفتاب پیر محمد ثانی
  73. دهخدا، علی اکبر. لغت‌نامه. ذیل صوفی پیرمحمد به نقل از قاموس الاعلام ترکی
  74. «Taj-ud-Din Zarreen Raqam». calligraphyislamic.com. بازبینی‌شده در ۱۷ دی ۱۳۸۹. 
  75. فضایلی ص ۳۲۴ و ۳۳۴ و ۴۵۸-۴۶۰
  76. بیانی، مهدی ص ۴۵۸-۴۶۰
  77. ۷۷٫۰ ۷۷٫۱ ۷۷٫۲ فضایلی ص ۳۲۳
  78. فضایلی ص ۵۰۳
  79. بیانی، مهدی ص ۱۵۲
  80. شکیباپور
  81. ۸۱٫۰ ۸۱٫۱ ۸۱٫۲ ۸۱٫۳ فضایلی ص ۳۲۲
  82. فضایلی ص ۵۲۴ و۵۲۵ و ۳۴۹ و۳۵۰
  83. ۸۳٫۰ ۸۳٫۱ بیانی، مهدی ص ۶۸۰ - ۶۸۳
  84. فضایلی ۴۷۸ و ۴۹۶
  85. ۸۵٫۰ ۸۵٫۱ فضایلی ص ۴۹۱
  86. ۸۶٫۰ ۸۶٫۱ شکیباپور ص ۵۵
  87. فضایلی ص ۲۴۴ و۳۴۸ و ۳۴۹
  88. پیدایش و سیر تحول هنر خط، ص ۸۱
  89. فضایلی ص ۳۲۳ و ۴۵۵
  90. پیدایش و سیر تحول هنر خط ص ۱۶۹
  91. پیدایش و سیر تحول هنر خط، ص ۸۱
  92. فضایلی ص۳۶۰
  93. فضایلی ص ۵۵۲
  94. ۹۴٫۰ ۹۴٫۱ ۹۴٫۲ فضایلی ص۵۵۲
  95. «Hakim Sayyid Hamid 'Abbas al-Taqawi al-Bukhari». Library of Congress, African and Middle Eastern Division, Washington, D.C.. بازبینی‌شده در ۳۰/۹/۲۰۱۰. 
  96. «Hakim Sayyid Hamid Selections of Arabic, Persian, and Ottoman Calligraphy: Calligraphers of the Persian Tradition». Library of Congress, African and Middle Eastern Division, Washington, D.C.. بازبینی‌شده در ۳۰/۹/۲۰۱۰. 
  97. http://www.taljangani.ir
  98. فضایلی ص۵۷۵ و ۵۸۷
  99. فضایلی ص ۵۸۷ و ۵۸۸
  100. فضایلی ص ۵۸۶ و۵۹۱
  101. Malekzadeh, Mojtaba, A biographical sketch of Mirza Gholam Reza Esfahani His life and works
  102. سهیلا شیرجی
  103. فضایلی ص ۵۷۹-۵۶۰
  104. فضایلی ص و۴۵۶ ۳۲۴
  105. بیانی، مهدی. ص ۱۱۸
  106. ۱۰۶٫۰ ۱۰۶٫۱ یعقوب آژند ص ۲۰
  107. فضایلی ص ۳۵۲
  108. ۱۰۸٫۰ ۱۰۸٫۱ ۱۰۸٫۲ ۱۰۸٫۳ فضایلی ص ۵۳۸
  109. دکتر مهدی بیانی ص ۱٫۱۲۷
  110. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۷ دی ۱۳۸۹. 
  111. ۱۱۱٫۰ ۱۱۱٫۱ بیانی، مهدی. ص ۱۳۰
  112. بیانی، مهدی. ص ۱۳۱
  113. ۱۱۳٫۰ ۱۱۳٫۱ دکتر بیانی ص ۱۳۲
  114. سید احمد رامپوری ص ۷۵
  115. وب‌گاه آفتاب- میرزامحسن حالتی اردبیلی
  116. فضایلی ص۲۴۴ و ۳۳۵
  117. فضایلی ص۵۵۷
  118. فضایلی ص ۳۲۸
  119. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۸ دی ۱۳۸۹. 
  120. فضایلی ۵۴۷-۵۴۸
  121. دکتر مهدی بیانی ص ۶۵۵
  122. «اصفهان / بناهای مذهبی ـ مسجد رحیم خان». وب‌گاه حوزه هنری، ۲۰/۷/۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۱۱ آبان ۱۳۹۰. 
  123. بیانی مهدی ص ۱۳۲
  124. ۱۲۴٫۰ ۱۲۴٫۱ فضایلی ص ۳۱۷
  125. بیانی ص ۶۷۹
  126. فضایلی ص ۵۳۷-۵۳۸
  127. ۱۲۷٫۰ ۱۲۷٫۱ ۱۲۷٫۲ ۱۲۷٫۳ ۱۲۷٫۴ فضایلی ص ۵۵۶
  128. فضایلی ص ۵۴۰-۵۴۱
  129. ۱۲۹٫۰ ۱۲۹٫۱ فضایلی ص ۵۵۵
  130. رامپوری، سیداحمد ص ۱۶۳
  131. ۱۳۱٫۰ ۱۳۱٫۱ فضایلی ص ۳۵۷
  132. فضایلی ۵۸۰
  133. ۱۳۳٫۰ ۱۳۳٫۱ ۱۳۳٫۲ دکتر مهدی بیانی ص ۱۸۰
  134. ۱۳۴٫۰ ۱۳۴٫۱ شکیباپور ص ۵۴
  135. دکتر مهدی بیانی ص ۱۷۸
  136. ۱۳۶٫۰ ۱۳۶٫۱ ۱۳۶٫۲ ۱۳۶٫۳ فضایلی ص ۴۷۳
  137. مهدی بیانی ص ۲۶۸
  138. فضایلی ص ۵۸۸
  139. فضایلی ص ۴۶۰
  140. بیانی ۳۷۸تا۳۸۰
  141. فضایلی ص ۳۳۴ و ۴۶۰
  142. رامپوری. سیداحمد ص ۱۶۳
  143. بیانی ۴۰۹-۴۱۱
  144. فضایلی ص ۵۸۸ و ۵۸۹
  145. فضایلی ص۵۹۰-۵۹۱
  146. ۱۴۶٫۰ ۱۴۶٫۱ ۱۴۶٫۲ ۱۴۶٫۳ ۱۴۶٫۴ فضایلی ص ۵۵۳
  147. «فراتر از نمایشگاه » برنامه نکوداشت » مجتبی ملک‌زاده». وب‌گاه موزه هنر امام علی. بازبینی‌شده در ۲۱ فروردین ۱۳۹۰. 
  148. خوشنویسی راهی برای انتقال پیامهای بشری، مشعل، نشریه کارکنان صنعت نفت ایران، شماره ۳۹۰، دوره جدید ۱، اردیبهشت ۱۳۸۷، ص۸
  149. فضایلی ص۵۳۳-۵۳۶
  150. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۷ دی ۱۳۸۹. 
  151. سماع شکسته
  152. Dr. Muhammad Iqbal Bhutta. «Katib I Kun Fa Yakun, Haji Din Muhammad Lahori, The Calligrapher». allamaiqbal.com. بازبینی‌شده در 7 january 2011. 
  153. HISTORY - MUGHAL EMPIRE - 2
  154. «Munshi Ram». Library of Congress, African and Middle Eastern Division, Washington, D.C. بازبینی‌شده در 30/9/2010. 
  155. احترام الدین احمد شاغل عثمانی ص ۱۳۱
  156. ۱۵۶٫۰ ۱۵۶٫۱ ۱۵۶٫۲ بازیل گری
  157. ۱۵۷٫۰ ۱۵۷٫۱ بیانی ۲۰۷ و ۲۰۸
  158. حمیدرضا قلیچ‌خانی. «معرفی نسخه قدیمی و نفیس دیوان حافظ». پایگاه اطلاع رسانی خوشنویسی ایران. بازبینی‌شده در ۵ بهمن ۱۳۸۹. 
  159. وب‌گاه آفتاب
  160. ۱۶۰٫۰ ۱۶۰٫۱ ۱۶۰٫۲ کریم‌زاده تبریزی
  161. [www.­aftab.­ir/­articles/­view/­art_culture/­arts/­c5c1187624725p1.­php/­آشنایی-­با-­انجمن-­خوشنویسا­ن-­پاکستان «آشنایی با انجمن خوشنویسان پاکستان»]. وب‌گاه آفتاب. بازبینی‌شده در ۱۷ دی ۱۳۸۹. 
  162. فضایلی ص ۳۷۱
  163. فضایلی۶۱۸
  164. دکتر بیانی ص۱۰۷۷ و ۱۰۸۸
  165. فضایلی ص ۵۸۹
  166. بیانی ص ۲۲۹-۲۳۰
  167. بیانی ص ۹۳۱
  168. احترام الدین احمد شاغل عثمانی ص ۱۳۹
  169. سید احمد رامپوری ۱۲۸
  170. فضایلی ص ۴۷۰ و ۴۶۰
  171. ۱۷۱٫۰ ۱۷۱٫۱ ۱۷۱٫۲ ۱۷۱٫۳ ۱۷۱٫۴ فضایلی ص ۵۳۹
  172. فضایلی ص۴۹۷
  173. فضایلی ص ۴۰۶ و ۴۰۷
  174. فضایلی ۵۷۲-۵۷۳
  175. دکتر مهدی بیانی
  176. فضایلی ۶۲۴
  177. فضایلی ۵۵۰-۵۵۱
  178. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۸ دی ۱۳۸۹. 
  179. ۱۷۹٫۰ ۱۷۹٫۱ فضایلی ص ۶۳۱
  180. فضایلی ۳۱۷
  181. هنرآنلاين - هنرمند تبریزی رکورد دار ابداع رسم الخط اسلامی و بنیان گذار جشنواره ابداعات خوشنویسی ، ابداع کنندخ خط سبحان
  182. فضایلی ص ۳۶۰
  183. «حسن شاملو». فرهنگ دهخدا به نقل از از الذریعة ج ۹ ص ۲۴۳. 
  184. فضایلی ص ۶۱۳
  185. ۱۸۵٫۰ ۱۸۵٫۱ دکتر مهدی بیانی ص ۱۰۸۶
  186. حوریه سعیدی. «زنان خوشنویس (کاتبان وحی)». روزنامه عصر مردم ص ۷، ۱۸ اسفند ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۱۶ دی ۱۳۸۹. 
  187. دکتر بیانی ص ۲۸۸
  188. دکتر بیانی ص ۲۸۸ و ۲۸۹
  189. بیانی مهدی. ص ۲۸۹
  190. بیانی مهدی. ص ۲۸۹ - ۲۹۰
  191. بیانی مهدی. ص ۲۹۰ - ۲۹۱
  192. ۱۹۲٫۰ ۱۹۲٫۱ فضایلی ۵۹۳
  193. ۱۹۳٫۰ ۱۹۳٫۱ بیانی ۷۵۲
  194. مهدی بیانی ص ۷۵۳
  195. ۱۹۵٫۰ ۱۹۵٫۱ محمد حسین باقری. «تاریخچه خوشنویسی در پاکستان». خانه فرهنگ جمهوری اسلامی در راولپندی. بازبینی‌شده در ۱۷ دی ۱۳۸۹. 
  196. فضایلی ۳۰۸
  197. «میررزاحسن شیبانی کاشانی خطاط خطاط معاصر». هنر و مردم. دوره۱۰، ش۱۱۸ (مرداد۵۱): ۱۹-۲۱،
  198. فضایلی ص۵۰۰
  199. فضایلی ص ۵۶۱ و ۵۷۰
  200. ۲۰۰٫۰ ۲۰۰٫۱ فضایلی ص ۵۶۴
  201. فضایلی ص ۵۶۸-۵۶۹
  202. ۲۰۲٫۰ ۲۰۲٫۱ فضایلی ص ۵۶۶
  203. ۲۰۳٫۰ ۲۰۳٫۱ ۲۰۳٫۲ دائرةالمعارف بزرگ اسلامی-امانت خان
  204. دکتر مهدی بیانی ص ۵۹۸
  205. ۲۰۵٫۰ ۲۰۵٫۱ فضایلی ص ۵۶۷
  206. فضایلی ص۲۴۴
  207. فضایلی ص ۵۷۰
  208. فضایلی ص ۵۶۵-۵۶۶
  209. فضایلی ص۵۶۹-۵۷۰
  210. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۸ دی ۱۳۸۹. 
  211. بیانی ص ۳۳۳
  212. فهرست عالمان طالقان
  213. فضایلی ص ۳۷۰
  214. فضایلی ص ۳۲۶
  215. بیانی، مهدی ص ۳۵۰ - ۳۵۲
  216. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۷ دی ۱۳۸۹. 
  217. فضایلی ص ۲۰۹-۲۱۰ و ۲۲۸-۲۲۹
  218. ۲۱۸٫۰ ۲۱۸٫۱ دکتر مهدی بیانی ص ۳۳۷
  219. بیانی، مهدی ص ۳۲۶
  220. «احمدمیرک صالحی خراسانی». وب‌گاه آفتاب. بازبینی‌شده در ۱۵ دی ۱۳۸۹. 
  221. بیانی، مهدی ص ۳۲۶ و ۳۲۷
  222. «محمدمیرک صالحی خراسانی». وب‌گاه آفتاب. بازبینی‌شده در ۱۵ دی ۱۳۸۹. 
  223. فضایلی ص ۳۴۸ و ۳۴۷
  224. قدسی، منوچهر. صحیفی شیرازی خوشنویس هنرمند عهد صفویه. هنر و مردم سال ۱۳۵۱ شماره ۱۱۴ [۱] ص ۳۵ -۳۸
  225. بیانی، مهدی ص ۳۲۷
  226. ۲۲۶٫۰ ۲۲۶٫۱ فضایلی ص ۶۲۹
  227. فضایلی ص ۳۱۸ و ۳۲۱
  228. فضایلی ص ۳۱۹و۳۲۰
  229. . وب‌گاه آفتاب. http://www.aftab.ir/lifestyle/view/63419/محمدمیرک-صالحی-خراسانی. بازبینی‌شده در ۱۵ دی ۱۳۸۹. 
  230. فضایلی ص ۵۷۵
  231. سایت آفتاب
  232. دکتر بیانی ص ۳۴۱
  233. فضایلی ص ۴۹۷-۵۰۰
  234. «حافظیه». کیهان فرهنگی سال پنجم شماره ۸ ص ۳-۷، آبان ۱۳۶۷. بازبینی‌شده در ۱۲ دی ۱۳۸۹. 
  235. فضایلی ص ۳۰۸
  236. اطلاعات عمومی اشراقی - شکیباپور ص ۵۳
  237. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۸ دی ۱۳۸۹. 
  238. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۸ دی ۱۳۸۹. 
  239. فضایلی ص ۶۱۹
  240. بیانی ۳۵۴- ۳۵۵
  241. دکتر مهدی بیانی ص ۴۲۳و۴۲۴
  242. بازیل گری ص۱۱۹
  243. بیانی ص ۴۲۴ تا ۴۲۶
  244. وب‌گاه رسمی حمید عجمی بازدید در ۱۱ دی ۱۳۸۶
  245. بیانی ص ۹۱۳ تا ۹۱۵
  246. «نمایشگاه خوشنویسی فاتح عزت‌پور در سنندج برپا می‌شود». خبرگزاری آریا. بازبینی‌شده در ۲۵ دی ۱۳۸۹. 
  247. دکتر بیانی ص ۶۹۷
  248. بصیراحمد حسین زاده. «پانزدهمین سال درگذشت کتیبه نگار حرم رضوی». وب‌گاه فارسی بی‌بی‌سی، ۲۷ اسفند ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۲۵ دی ۱۳۸۹. 
  249. رامپوری، سیداحمد ص ۲۳۴
  250. فضایلی ص ۶۲۴
  251. بازیل گری ص ۱۲۵
  252. دکتر مهدی بیانی ص ۵۴۵ و ۵۴۶
  253. رامپوری، سید احمد ص ۲۰۰
  254. فضایلی ص ۵۵۴-۵۵۵
  255. دانشنامه بزرگ جهان اسلام، رقیه میرابوالقاسمی، ثلث
  256. فضایلی ص۵۵۶
  257. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۹ دی ۱۳۸۹. 
  258. رامپوری، سید احمد ص ۱۸۲
  259. وب‌گاه هنرهای تجسمی
  260. فضایلی ص ۴۰۳
  261. ابراهیم اوا، ص۶۴
  262. «فایض اردبیلی، حیدرعلی». وب‌گاه راسخون. بازبینی‌شده در ۱۸ دی ۱۳۸۹. 
  263. دولت آبادی، عزیز. سخنوران آذربایجان. چاپ اول، انتشارات ستوده، ۱۳۷۷
  264. راهجیری، علی ص ۲۰۶و۲۰۷
  265. فضایلی ص ۶۲۸-۶۲۹
  266. فضایلی ص ۳۷۱و۳۷۲
  267. رام‍پوری، سید احمد ص ۴۱
  268. شاغل عثمانی، احترام‌الدین ص ۱۰۴ - ۱۰۵
  269. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۸ دی ۱۳۸۹. 
  270. ۲۷۰٫۰ ۲۷۰٫۱ ۲۷۰٫۲ ۲۷۰٫۳ ۲۷۰٫۴ فضایلی ص ۴۸۲
  271. فضایلی ص ۴۶۱ و ۴۶۲
  272. بیانی ص ۲۳۶-۲۴۱
  273. فضایلی ص ۵۹۴-۵۹۵
  274. فضایلی ص ۳۵۷ و ۳۵۸
  275. فضایلی ص ۵۴۸
  276. www.ghelichkhani.com
  277. فضایلی ص ۳۳۲
  278. ۲۷۸٫۰ ۲۷۸٫۱ ۲۷۸٫۲ دانشنامه بزرگ جهان اسلام، رقیه میرابوالقاسمی، ثلث
  279. فضایلی ص ۳۵۲و ۳۵۳
  280. A SAFAVID CALLIGRAPHY PANEL, IRAN, SIGNED AND DATED 1115AH/۱۷۰۴AD | Indian & Southeast Asian Art Auction| Books & Manuscripts, Iran | Christie's
  281. فضایلی۶۱۵
  282. فضایلی ص ۵۹۷
  283. فضایلی ص ۵۸۵
  284. پایگاه اطلاع‌رسانی شرکت فناوری اطلاعات رسا(وب سایت پژوهشی و تحقیقاتی کاوشگر استان خراسان شمالی) بازیابی در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۲
  285. ۲۸۵٫۰ ۲۸۵٫۱ فضایلی ص ۴۹۹
  286. فضایلی ص ۵۲۲
  287. مرقع رنگین ج ۱
  288. فضایلی ص ۳۱۶-۳۱۷
  289. شکیباپور ص ۵۲
  290. بیانی ص ۶۷۳
  291. فضایلی ص ۳۳۴ و ۴۶۱ و ۲۴۳
  292. فضایلی ۶۱۴ و ۶۱۵
  293. پیدایش و سیر تحول هنر خط ص ۱۴۴
  294. فضایلی ص ۳۴۶
  295. ۲۹۵٫۰ ۲۹۵٫۱ رامپوری، سید احمد ص ۲۰۱
  296. شاغل عثمانی، احترام‌الدین احمد ص ۱۸۰
  297. رامپوری، سیداحمد ص ۲۰۰ و ۲۰۱
  298. فضایلی ۵۹۱-۵۹۳
  299. فضایلی ۵۵۱-۵۵۲
  300. فضایلی ۵۰۲
  301. فضایلی ۵۰۲
  302. فضایلی ۵۰۲
  303. ۳۰۳٫۰ ۳۰۳٫۱ فضایلی ص۶۲۵
  304. ۳۰۴٫۰ ۳۰۴٫۱ ۳۰۴٫۲ دکتر مهدی بیانی ص ۵۹۳
  305. ۳۰۵٫۰ ۳۰۵٫۱ ۳۰۵٫۲ دکتر مهدی بیانی ص ۵۹۴
  306. ۳۰۶٫۰ ۳۰۶٫۱ فضایلی ص۵۳۶
  307. دکتر مهدی بیانی ص ۴۱۳
  308. ۳۰۸٫۰ ۳۰۸٫۱ دکتر مهدی بیانی ص ۵۹۵
  309. ۳۰۹٫۰ ۳۰۹٫۱ ۳۰۹٫۲ دکتر مهدی بیانی ص ۵۹۶
  310. فضایلی ص۵۳۳
  311. دکتر مهدی بیانی ص ۸۲۷-۸۲۹
  312. فضایلی ص ۵۰۸-۵۰۹
  313. وب‌گاه آفتاب - محمدقاسم لاهیجی حائری
  314. دکتر مهدی بیانی ص ۵۹۶- ۵۹۷
  315. استشهاد و استخبار و استعلام برود از حضرات مومنین و متدینین سکنه دارالسطنه تبریز از خواص فضلا و طلبه و غیرهم بر اینکه هر کس از ایشان را که از اوضاع و احوالات عالیجناب سامی القاب میرزا ممد باقر خلخالی خوش نویس تملیذ عالیجناب مقدس القاب فضایل ماب میرزا محمد شفیع خوش نویس آذربایجان علمی و اطلاعی باشد شهادت خود را بر حسن احوال و صحت اعمال مؤمن الیه تقربا الی اله و طلبا لمرضاته در هامش این استشهاد نامچه قلمی نماید تا عند الحاجه حجت باشد ؟؟ عند اله ضایع نگردد و کان ذلک فی صفر ختم بالخیر و الظفر سنه 1258 .
  316. وب‌گاه آثار هنرمندان ایران رضا مافی
  317. پیدایش و سیر تحول هنر خط ص ۱۴۳ و ۱۴۹
  318. دکتر مهدی بیانی ص ۵۹۸-۶۰۹
  319. ۳۱۹٫۰ ۳۱۹٫۱ دکتر مهدی بیانی ص ۶۱۰
  320. فرخ‌زاد، پوران. کارنمای زنان کارای ایران (از دیروز تا امروز) ← محصص، سرور. تهران: نشر قطره، ۱۳۸۱. ۷۳۲. ISBN ۹۶۴-۳۴۱-۱۱۶-۸. 
  321. دکتر مهدی بیانی ص ۶۱۱
  322. فضایلی ۴۷۸ و۴۸۲ تا۴۸۴
  323. دکتر مهدی بیانی ص ۶۱۱ - ۶۱۶
  324. «کاتب‌السلطان». لغت‌نامه دهخدا. بازبینی‌شده در ۹ دی ۱۳۸۹. 
  325. بازیل گری ص۱۲۵
  326. رامپوری، سید احمد ص ۲۱۱
  327. مهدی بیانی ۶۱۶ - ۶۱۷
  328. مناقب هنروران
  329. بیانی ص ۶۲۶
  330. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۷ دی ۱۳۸۹. 
  331. فضایلی ص ۳۶۱
  332. مهدی بیانی ص ۶۷۰
  333. Rhythm & Verses, Masterpieces of Persian Calligraphy
  334. ۳۳۴٫۰ ۳۳۴٫۱ فضایلی ص ۵۴۹
  335. ۳۳۵٫۰ ۳۳۵٫۱ دکتر مهدی بیانی ص ۱۹۵
  336. فضایلی ص۳۲۵
  337. ۳۳۷٫۰ ۳۳۷٫۱ فضایلی ص ۵۷۵ و ۵۸۶
  338. «غلام‌رضا مشعشعی». حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی. بازبینی‌شده در ۸ دی ۱۳۸۹. 
  339. پیدایش و سیر تحول هنر خط ص ۱۴۰
  340. فضایلی ۴۷۸ و ۴۸۲
  341. دکتر مهدی بیانی ص ۲۲-۲۴
  342. فضایلی ۴۸۶
  343. بازیل گری ص ۱۳۴
  344. پیدایش و سیر تحول هنر خط ص۸۰
  345. بیانی، مهدی ص ۳۵۰ - ۳۵۲
  346. میرافضلی، سیدعلی. «بیانی کرمانی». دانشنامه بزرگ اسلامی. بازبینی‌شده در ۱۶ دی ۱۳۸۹. 
  347. وبگاه آفتاب
  348. فضایلی ص ۵۴۰
  349. فضایلی ص ۶۶۹
  350. «فراتر از نمایشگاه » برنامه نکوداشت » مجتبی ملک‌زاده». وب‌گاه موزه هنر امام علی. بازبینی‌شده در ۲۱ فروردین ۱۳۹۰. 
  351. فضایلی ص ۳۷۰ و ۵۹۹-۶۰۰
  352. فضایلی ص ۴۰۷
  353. فضایلی ص ۴۰۸ و ۴۰۹
  354. فضایلی ص ۵۹۹
  355. فضایلی ص ۵۹۸-۵۹۹
  356. «درگذشت استاد مصطفی مهدی زاده از خوشنویسان آستان قدس رضوی». وب‌گاه آفتاب، دوشنبه ۲۵ آبان ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۴ دی ۱۳۸۹. 
  357. ۳۵۷٫۰ ۳۵۷٫۱ فضایلی ص۵۹۶
  358. فضایلی ۵۲۲-۵۳۳
  359. بیانی ص ۵۱۸ - ۵۳۸
  360. دکتر بیانی ص ۵۳۸
  361. دکتر مهدی بیانی ص ۹۳۷
  362. Dr. Anjum Rehan. «A Living Islamic Tradition A RELIGION-ORIENTED ART». kahopakistan.com. بازبینی‌شده در ۱۷ دی ۱۳۸۹. 
  363. فضایلی ۳۶۸
  364. فضایلی ۳۶۳
  365. «بی‌همتای عالم خوشنویسی». همشهری آن لاین، ۲۰ دی ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۷ دی ۱۳۸۹. 
  366. «دل خوش سیری چند: گفتگو با استاد محمد نعمتی». وب‌گاه علی گزبلند، ۲ اکتبر ۲۰۰۸. بازبینی‌شده در ۲۵ دی ۱۳۸۹. 
  367. فضایلی ص۶۲۲-۶۲۳
  368. فضایلی ص۵۸۰
  369. فضایلی ۳۴۶و ۳۴۷
  370. فضایلی ص ۶۳۲
  371. رامپوری، سیداحمد ص ۸۳
  372. شاغل عثمانی، احترام‌الدین احمد ص ۲۰۴-۲۰۶
  373. پیدایش و سیر تحول هنر خط ص ۱۳۷
  374. فضایلی ص۵۷۰-۵۷۱
  375. دکتر مهدی بیانی ص ۳۴۳-۳۴۸
  376. بازیل گری ص ۱۲۵ و ۱۲۹
  377. فضایلی ۳۵۳-۳۵۵
  378. فضایلی ص۴۱۰
  379. لغت‌نامه دهخدا
  380. علی اشرف والی هنرمند استاد کیهان فرهنگی، اردیبهشت ۱۳۶۶، شماره ۳۸
  381. فضایلی ص۵۴۴
  382. فضایلی ص ۵۶۲-۵۶۴ و ۳۵۶
  383. «اویس وفسی». وب گاه آفتاب. بازبینی‌شده در ۱۶ دی ۱۳۸۹. 
  384. پیدایش و سیر تحول هنر خط ص ۶۲۲
  385. کیهان فرهنگی - ارديبهشت ۱۳۶۵ - شماره ۲۶ ص ۳
  386. فضایلی ۶۱۴-۶۱۵
  387. فضایلی ۵۴۹
  388. یادی از استاد میرزا حسن هریسی (۱۳۶۲ - ۱۲۸۲) عمری در گستره خوشنویسی، مجله هنر، زمستان ۱۳۶۳، شماره ۷ ص ۱۴۰تا ۱۴۷
  389. فضایلی ص۳۷۳ تا ۴۷۸
  390. دکتر مهدی بیانی ص ۹۶۴
  391. فضایلی ص۴۷۳
  392. دکتر مهدی بیانی ص ۹۶۴ و ۹۶۵
  393. دکتر مهدی بیانی ص ۹۶۵ و ۹۶۶
  394. فضایلی ۴۷۸ و ۵۱۴
  395. دکتر مهدی بیانی ص ۹۶۶ و ۹۶۷
  396. دکتر مهدی بیانی ص ۹۶۷
  397. ۳۹۷٫۰ ۳۹۷٫۱ فضایلی ص ۳۱۳-۳۱۶
  398. ۳۹۸٫۰ ۳۹۸٫۱ دکتر مهدی بیانی ص ۹۶۸
  399. دکتر مهدی بیانی ص ۹۶۸ و ۹۶۹
  400. دکتر مهدی بیانی ص ۹۶۹ به نقل از هدایت‌الله سپهر
  401. «یحیی دیلمی». لغت‌نامه دهخدا. بازبینی‌شده در ۱۱ دی ۱۳۸۹. 
  402. دکتر مهدی بیانی ص ۹۶۹ به نقل از محمدصالح اصفهانی
  403. ماهنامه گلستان قرآن، اسفند ۱۳۸۰، شماره ۱۱۲ ص ۱۴ و ۱۵
  404. فضایلی ص ۴۸۶ و ۴۹۱
  405. فضایلی ص ۶۲۸
  406. «یوسف‌علی سبز مشهدی». وب گاه آفتاب. بازبینی‌شده در ۲۵ دی ۱۳۸۹. 

منابع[ویرایش]