فهرست آرایههای ادبی
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
 |
برای اثباتپذیری کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است یا منابع ارائهشده بهدرستی ارجاع داده نشدهاند. لطفاً با توجه به شیوهٔ ویکیپدیا برای ارجاع به منابع با ارایهٔ منابع معتبر این مقاله را بهبود بخشید. مطالب بیمنبع در آینده مردود و حذف خواهندشد. |
نام فارسی آرایههای ادبی و برابر سنتی عربی آنها در زیر میآید. این اصطلاحات تا مدتی پیش در فارسی برابری نداشتهاند و زبان فارسی در این زمینه کاملاً تهی و بیواژه بود[نیازمند منبع] ولی استادانی همچون میرجلالالدین کزازی امروزه پیکره واژگانی فارسی را در این زمینه غنی ساخته و برابرهای فارسی بخشی از این اصطلاحات را بدست داده و بکار بردهاند.
آرایههای برونی (صناعات لفظی)[ویرایش]
- سجع همسنگ (سجع متوازن)
- سجع همسو (سجع مطرف)
- سجع همسان (متوازی)
- همسانی (ترصیع)
- تسجیع
- ازدواج
- همگونی (جناس)
- جناس تام
- جناس ناقص
- جناس زاید و مزید
- جناس زاید
- جناس مذیل
- جناس آمیغی (مرکب)
- جناس مقرون
- جناس مرفو
- جناس دوگانه (مکرر یا مزدوج)
- همسانی و همگونی (ترصیع معالتجنیس)
- اشتقاق
- باشگونگی (قلب)
- بُنسری (ردالعجز علیالصدر)
- سَربُنی (ردالصدر علیالعجز)
- تسبیغ (تشابهالاطراف)
- وارونگی
- بازآورد آغازینه (ردالمطلع)
- بازآورد قافیه (ردالقافیه)
- قافیه دوگانه (ذوقافیتین)
- تشریح و تکرار
- هماوایی (توزیع)
- اعنات (التزام)
- وزن دوگانه (ملون)
- توشیح
آرایهای درونی (صناعات معنوی)[ویرایش]
- صفتشمار (تنسیقالصفات)
- نامشمار (سیاقةالعداد)
- پیسپار (متتابع)
- همبهری (تسهیم)
- نشانداری (توسیم)
- وانگری (التفات)
- همبستگی (مراعاةالنظیر)
- ناسازی (تضاد)
- ناداننمایی (تجاهلالعارف)
- چشمزد (تلمیح)
- دستانزنی (ارسالالمثل)
- تضمین
- ترجمه
- جمع
- تفریق
- تقسیم
- استیفا (استقصا)
- جمع و تفریق
- تقسیم
- پیچش و گسترش (لف و نشر)
- وارونه (معکوس)
- آمیخته (مختلط)
- بازگشت (رجوع)
- ایهام
- ایهام پیراسته (ایهام مجرده)
- ایهام آشکار (ایهام مبینه)
- ایهام پرورده (ایهام مرشحه)
- ایهام آمیغی (ایهام مرکب)
- ایهام تناسب
- ایهام تضاد
- ایهامگونه (شبه ایهام)
- ابهام
- دورویه (ذووجهین)
- ستایش نکوهشنما (مدح شبیه ذم)
- نکوهش ستایشنما (تأکیدالذم بما یشبه المدح)
- استدراک
- ستایش دورویه (مدح موجه)
- شیوه شیرین (اسلوبالحکیم)
- فسونِ روا (سحر حلال)
- مبالغه
- اغراق
- گزافه هنری (غلو)
- یکپارچگی (استطراد)
- پرسش و پاسخ
- شگرفآغازی (براعت استهلال)
- نیکآغازی (حسن مطلع)
- نیکانجامی (حسن مقطع)
- گریز نیک (حسن تخلص)
- خواهش نیک (حسن طلب)
- بهانگی نیک (حسن تعلیل)
- چیستان (لُغَز)
- معما
منبع[ویرایش]
کزازی، میرجلالالدین، زیباشناسی سخن پارسی ۳: بدیع، تهران: کتاب ماد، چاپ دوم، ۱۳۷۳خ.
