فعل سبک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

فعل سبک یا همکرد در زبان‌شناسی و دستور زبان، بخشی از یک فعل مرکب است که معنای مشخصی ندارد و به عبارتی از معنای اصلی خود تهی شده است و فقط تصریف فعل، زمان، وجه یا نمود را مشخص می‌سازد. پرویز خانلری اولین بار کلمه «همکرد» را برای اطلاق به فعل سبک به کار برده است.

همکردهای زبان فارسی[ویرایش]

  • کردن: شتاب کردن، آرایش کردن، جنگ کردن، بیرون کردن، تسلیم کردن، آگاه کردن.
  • ساختن: ساختن تنها با صفت، فعل مرکب می‌سازد: پراکنده ساختن، روان ساختن، حیله ساختن
  • نهادن، فرمودن و نمودن: در فعل مرکب، دقیقاً کارکرد «کردن» را دارند.
  • دادن: رضا دادن، گواهی دادن، امان دادن، پند دادن
  • زدن: مثل زدن، لبیک زدن، نعره زدن، گام زدن
  • خوردن: اندوه خوردن، حسرت خوردن، فریب خوردن
  • بردن: گمان بردن، حمله بردن، آرزو بردن
  • آوردن: اسلام آوردن، پناه آوردن، تاب آوردن
  • رفتن: سخن رفتن
  • آمدن: پدید آمدن
  • داشتن: خوار داشتن، اختلاط داشتن، بزرگ داشتن
  • گرفتن: انس گرفتن، خشم گرفتن
  • دیدن: صلاح دیدن، رنج دیدن
  • کشیدن: ریاضت کشیدن، رنج کشیدن
  • بستن: دل بستن
  • خواستن: عذر خواستن
  • شدن و گشتن: در صورت مجهول افعال مرکب دارای «کردن» به کار می‌روند.
  • یافتن: خبر یافتن، قرار یافتن، فرج یافتن

منابع[ویرایش]