فعل سبک
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
فعل سبک یا همکرد در زبانشناسی و دستور زبان، بخشی از یک فعل مرکب است که معنای مشخصی ندارد و به عبارتی از معنای اصلی خود تهی شده است و فقط تصریف فعل، زمان، وجه یا نمود را مشخص میسازد. پرویز خانلری اولین بار کلمه «همکرد» را برای اطلاق به فعل سبک به کار برده است.
همکردهای زبان فارسی [ویرایش]
- کردن: شتاب کردن، آرایش کردن، جنگ کردن، بیرون کردن، تسلیم کردن، آگاه کردن.
- ساختن: ساختن تنها با صفت، فعل مرکب میسازد: پراکنده ساختن، روان ساختن، حیله ساختن
- نهادن، فرمودن و نمودن: در فعل مرکب، دقیقا کارکرد «کردن» را دارند.
- دادن: رضا دادن، گواهی دادن، امان دادن، پند دادن
- زدن: مثل زدن، لبیک زدن، نعره زدن، گام زدن
- خوردن: اندوه خوردن، حسرت خوردن، فریب خوردن
- بردن: گمان بردن، حمله بردن، آرزو بردن
- آوردن: اسلام آوردن، پناه آوردن، تاب آوردن
- رفتن: سخن رفتن
- آمدن: پدید آمدن
- داشتن: خوار داشتن، اختلاط داشتن، بزرگ داشتن
- گرفتن: انس گرفتن، خشم گرفتن
- دیدن: صلاح دیدن، رنج دیدن
- کشیدن: ریاضت کشیدن، رنج کشیدن
- بستن: دل بستن
- خواستن: عذر خواستن
- شدن و گشتن: در صورت مجهول افعال مرکب دارای «کردن» به کار میروند.
- یافتن: خبر یافتن، قرار یافتن، فرج یافتن
منابع [ویرایش]
- خانلری، پرویز (۱۳۶۶)، تاریخ زبان فارسی، جلد ۲، تهران: نشر نو
