فرهاد مهراد

برای دیگر کاربردها، فرهاد (ابهام‌زدایی) را ببینید.

فرهاد
اطلاعات هنرمند
نام اصلی	فرهاد مهراد
زادروز	۲۹ دی ۱۳۲۲ تهران، ایران
اهل کشور	ایرانی
پدر	رضا
مادر	آمنه
درگذشت	۹ شهریور ۱۳۸۱ پاریس، فرانسه
سبک‌ها	موسیقی پاپ فارسی، راک ایرانی
کار(ها)	خواننده، آهنگ‌ساز و نوازنده
مدت کار	۱۳۴۲-۱۳۵۷ ۱۳۷۲-۱۳۸۱
نقش‌های مرتبط	بلک کتس
دین	اسلام
وب‌گاه	وب‌گاه رسمی فرهاد
سازهای برجسته
پیانو، گیتار

فرهاد مِهراد (۲۹ دی ۱۳۲۲ در تهران - ۹ شهریور ۱۳۸۱ در پاریس) معروف به فرهاد؛ خواننده، آهنگ‌ساز و نوازندهٔ پاپ راک اهل ایران بود.

فرهاد از خوانندگان راک ایرانی بود و نخستین آلبوم راک اند رول ایران را منتشر کرد. آنچه فرهاد را از دیگر همدوره‎هایش متمایز می‎کند، انتخاب اشعار عمیق روشنفکرانه همراه با معانی و استعاره‌های روشن سیاسی-اجتماعی و تاریخی، استفاده از قالب‌های موسیقی بلوز/راک اندرول و کلاسیک آمیخته با حسی بومی در آهنگسازی‌ها و همچنین طنین خاص آهنگ خوانی است که تبلور حسرت روزهای کودکی، خیال، عشق، آزادی، فریاد برعلیه جهل و ستم و فراموشی فرهنگ کهن ایرانی در متن جامعه و نیز شور انقلابی و مردمی اوست. این عناصر در ترانه مشهور «کودکانه» که با نام «بوی عیدی» نیز شناخته می‌شود نمودی آشکار و عمیق دارد.

او به عنوان یکی از سیاسی‌ترین خوانندگان ایران شناخته می‌شود. فرهاد در اوایل دهه ۱۳۵۰ شعرهایی با مضامین سیاسی می‌خواند و مدتی زندانی سیاسی بود. فرهاد بعداً از انقلابیان شد و در زمستان ۱۳۵۷ ترانه انقلابی «وحدت» را خواند، اما پس از انقلاب تا سال ۱۳۷۲ از ادامه کار منع شد.

از معروف‌ترین آهنگ‌های او می‌توان به «جمعه»، «کودکانه»، «وحدت»، «گنجشکک اشی مشی»، «شبانه» اشاره کرد. فرهاد آهنگ‎هایی نیز به زبان‎های غیرفارسی دارد.

زندگی‌نامه

سال‌های کودکی

فرهاد ۲۹ دی ۱۳۲۲ در تهران متولد شد. پدرش رضا مهراد، کاردار ایران در کشورهای عربی بود. فرهاد تا ۸ سالگی که به همراه خانواده به تهران بازگشت در عراق زندگی می‌کرد. برادر بزرگ فرهاد ویولن می‌نواخت. یکی از دوستان برادرش متوجه علاقهٔ فرهاد به موسیقی می‌شود و از خانواده فرهاد می‌خواهد که سازی برای او تهیه کنند. با اصرار برادرش یک ویولن‌سل برای او تهیه می‌کنند و تمرینات فرهاد آغاز می‌شود. ولی عمر تمرینات ویولن‌سل از ۳ جلسه فراتر نرفت.

سال‌های جوانی و شهرت

تصویر «فرهاد مهراد» بر جلد مجلهٔ «اطلاعات هفتگی»

فرهاد، شهیار قنبری و اسفندیار منفردزاده روی جلد ترانه «جمعه»

بعد از ترک تحصیل در کلاس یازدهم با یک گروه نوازندهٔ ارمنی آشنا می‌شود و با استفاده از سازهای آنان به صورت تجربی نواختن را می‌آموزد و مدتی بعد به عنوان نوازندهٔ گیتار در همان گروه شروع به فعالیت می‌کند. فرهاد دو سال نیز به انگلستان رفت و در آنجا با موسیقی پاپ آن سال‌های انگلستان آشنا شد.

پس از بازگشت به ایران فرهاد اولین اجرای موسیقی خود را در هتل ریمبو در خیابان ایرانشهر تهران اجرا کرد. سپس به اجرای برنامه در رستوران کوچینی ادامه داد و در آنجا به فرهاد بلک‌کَتس مشهور شد. در این دوران به خواندن آوازهایی از گروه‌های معروف موسیقی آن زمان از جمله بیتل‌ها، الویس پریسلی، و ری چارلز می‌پرداخت. در همین دوره ترانهٔ «اگه یه جو شانس داشتیم» را برای دوبلهٔ فیلم بانوی زیبای من خواند که در فیلم استفاده شد.

در ۱۳۴۸ فرهاد برای ترانهٔ «مرد تنها» (با آهنگ اسفندیار منفردزاده و شعر شهیار قنبری) در فیلم رضا موتوری (به کارگردانی مسعود کیمیایی) آواز خواند. این ترانه در سال ۱۳۴۹ هم‌زمان با اکران فیلم به شکل صفحهٔ موسیقی منتشر شد. در ۱۳۵۰ ترانهٔ «جمعه» (کار منفردزاده و قنبری) را برای فیلم خداحافظ رفیق (به کارگردانی امیر نادری)، در ۱۳۵۱ ترانهٔ «خسته» را برای فیلم زنجیری، و در ۱۳۵۶ ترانهٔ «سقف» (کار منفردزاده و ایرج جنتی عطایی) را برای فیلم ماهی‌ها در خاک می‌میرند خواند.

در همین سال‌ها (اوایل دههٔ ۱۳۵۰) فرهاد با دختری به نام مونیکا آشنا شد و با او ازدواج کرد اما سرانجام این ازدواج جدایی بود. بعدها یعنی در اواخر همین دهه فرهاد با پوران گلفام ازدواج کرد و تا پایان عمر با او زندگی کرد.

تا سال ۱۳۵۷ و انقلاب ایران کنسرت‌های فراوانی داد. در بهمن ۱۳۵۷ هم‌زمان با انقلاب ترانهٔ معروفش «وحدت» (آهنگ از منفردزاده، شعر از سیاوش کسرایی) را ضبط کرد.

پس از انقلاب مدت‌ها از کار منع شد تا بالاخره در ۱۳۶۹ آلبوم خواب در بیداری را منتشر کرد که چند ترانهٔ فارسی و چند ترانهٔ انگلیسی داشت. در این نوار فرهاد پیانو هم می‌نواخت و بعضی از آهنگ‌ها را هم خود ساخته بود. در ۱۳۷۴ نیز اولین کنسرت بعد از انقلابش را در کلن اجرا کرد.

در ۱۳۷۶ آلبوم وحدت او نیز منتشر شد که شامل ترانه‌های دههٔ ۱۳۵۰ او بود. در ۱۳۷۷ توانست در هتل شرق تهران کنسرت اجرا کند و آلبوم برف را نیز منتشر کرد.

سال‌های پایانی و بیماری

مزار فرهاد مهراد در پاریس

پس از انتشار آلبوم «برف»، فرهاد درصدد تهیه آلبومی با نام «آمین» بود که ترانه‌هایی از کشورها و زبان‌های مختلف را در بر می‌گرفت. اما از مهرماه ۱۳۷۹ بیماری او جدی شد. فرهاد به بیماری هپاتیت سی مبتلا بود و در نتیجهٔ عوارض کبدی ناشی از آن در خرداد ۱۳۸۱ برای درمان به لیل در فرانسه رفت و در ۹ شهریور همان سال پس از مدتی اغما در بیمارستان، در سن ۵۹ سالگی درگذشت و در ۱۳ شهریور در گورستان تیه (قطعه ۱۱۰، ردیف ۷، سنگ ۲۳) در پاریس دفن شد. پس از درگذشت فرهاد، مجموعه آثار و فیلم مستندی از او منتشر شد.

آثار

آهنگ‌سازی

• " آوار " شعر از شهیار قنبری
• تو را دوست دارم، شعر از مهدی اخوان ثالث (با تغییرات فرهاد)
• نجوا(اصل آهنگ از منفردزاده)Lyrics by: Shahyar Ghanbari
• خواب در بیداری، شعر از Juan Ramon Jimenez (با تغییرات فرهاد)
• برف، شعر از نیما یوشیج (با تغییرات فرهاد)
• کوچ بنفشه‌ها، شعر از شفیعی کدکنی
• خیال خوشی، شعر از ویلیام شکسپیر
• کتبیه، شعر از فریدون رهنما
• گاندی، شعر از مهاتما گاندی، ترجمه شعر از انگلیسی محمد حسین آریا
• وقتی که بچه بودم، شعر از اسماعیل خویی (با تغییرات فرهاد)

آلبوم‌ها

• اسیر شب
• آئینه‌ها (مسخ) - موسیقی: حسن شماعی‌زاده - شعر: اردلان سرفراز
• هفته خاکستری - موسیقی: واروژان - شعر: شهیار قنبری
• وحدت - موسیقی: اسفندیار منفردزاده
• فنجان چای (بیکلام)
• عکس العمل
• ققنوس
• Alba
• خواب در بیداری
• برف - موسیقی: فرهاد و فریدون شهبازیان
• فرهاد ۱۵۹ - مجموعه کامل آثار فرهاد
• بازم صدای نی میاد (لطفعلی خان)
• از دورها

#	نام ترانه	ترانه سرا	آهنگساز	تنظیم کننده
۱	جمعه	شهیارقنبری	اسفندیار منفرد زاده	اسفندیار منفرد زاده
۲	شبانه	احمد شاملو	اسفندیار منفرد زاده	اسفندیار منفرد زاده
۳	گنجشکک اشی مشی	حسن حاتمی	اسفندیار منفرد زاده	اسفندیار منفرد زاده
۴	کودکانه	شهیارقنبری	اسفندیار منفرد زاده	اسفندیار منفرد زاده
۵	هفته خاکستری	شهیارقنبری	واروژان	واروژان
۶	ریمیکس	شهیارقنبری	اسفندیار منفرد زاده	اسفندیار منفرد زاده
۷	اوار	شهیارقنبری	فرهاد
۸	اینه	اردلان سر فراز	حسن شماعی زاده
۹	وحدت(محمد)	احمد شاملو	اسفندیار منفرد زاده	اسفندیار منفرد زاده
۱۰	مردتنها	شهیارقنبری	اسفندیار منفرد زاده	اسفندیار منفرد زاده
۱۱	شبانه۲	احمد شاملو	اسفندیار منفرد زاده	اسفندیار منفرد زاده
۱۲	خسته	عباس صفاری	محمد اوشال

ترانه‌ها

• مرد تنها از آلبوم خواب در بیداری - موسیقی: اسفندیار منفردزاده (موسیقی متن فیلم رضا موتوری) - شعر: شهیار قنبری
• شبانه ۱ - موسیقی: اسفندیار منفردزاده - شعر:احمد شاملو
• خسته - موسیقی: محمد اوشال (موسیقی متن فیلم زنجیری) - شعر: عباس صفاری
• آوار - موسیقی: فرهاد - شعر: شهیار قنبری
• جمعه - موسیقی: اسفندیار منفردزاده (موسیقی متن در فیلم خداحافظ رفیق) - شعر: شهیار قنبری
• نجواها - شعر: شهیار قنبری
• هفته خاکستری - شعر: شهیار قنبری

جستار وابسته

• گنجشکک اشی مشی

فهرست منابع

• یادنامهٔ فرهاد. به کوشش شهاب ذوالریاستین. چاپ دوم، تهران: نشر آبی، ۱۳۸۲. شابک ‎۹۶۴‐۵۷۰۹‐۴۹‐۰.
• مشایخی، مهرداد، «سال‌نگار زندگی فرهاد»، در ماهنامهٔ یک هفتم، شمارهٔ ۲۵، آذر ۸۱.

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ فرهاد مهراد موجود است.

• وب‌گاه فرهاد مهراد
• ترانه‌هایی با صدای فرهاد در رادیو گلچین
• ترانه‌های فرهاد در وب‌گاه ایرانیان
• ترانه‌های فرهاد در وب‌گاه ایران ترانه
• تحلیلی بر شیوة خوانش فرهاد