فرایند تحلیل سلسله مراتبی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

فرآیند واکاوی سلسله مراتبی یکی از روش‌های تصمیم‌گیری است.واژه AHP مخفف عبارت Analytical Hierarchy process به معني فرایند واکاوی سلسله مراتبی است.انتخاب سنجه ها يا criterions بخش اول واکاوی AHP است. سپس براساس سنجه هاي شناسائي شده نامزدها ارزيابي مي‌شوند. واژه گزينه‌ها يا نامزدها هم معنای واژه alternative يا candidates بوده و به جاي هم بکار روند. علت سلسله مراتبی خواندن این روش آن است که ابتدا باید از اهداف و راهبردهای سازمان در راس هرم آغاز کرد و با گسترش آنها سنجه ها را شناسایی کرد تا به پایین هرم برسیم.

توضیح مختصر روش[ویرایش]

فرض کنید n گزینه و m سنجه برای ارزیابی آنها داشته باشیم. گامهای این روش به شرح زیر است [۱]

  • ۱- تعیین سنجه ها
  • ۲- مقایسه جفتی هر دو رقیب(n*(n-۱)/۲ مقایسه) برای هر سنجه و تشکیل ماتریس n*n رقبا که درایه‌های آن اعدادی در فاصله‌ای مشخص اند و برتری نسبی یکی را بر دیگری بیان می‌کنند.

مثلا: اگر طرح i از طرح j خیلی بهتر باشد به عنصر aij عدد ۵ نسبت می‌دهیم پس: ۵/۱=aij

  • ۳- بدست آوردن وزن هر رقیب برای این سنجه(یعنی یک بردار ۱xn) که این کار با انجام یک سری عملیات سطری- ستونی بر روی ماتریس گام قبل واستفاده از روش ویژه-بردار یا eigenvector انجام می‌شود و برداری بدست می‌آید که جمع عناصرآن یک ومقدار عنصر iام آن وزن رقیب iام را برای این سنجه نشان می‌دهد.
  • ۴-گامهای ۱ تا ۳ را برای تمام سنجه ها انجام دهید تا در نهایت m بردار n تایی بدست آید و با در کنار هم گذاردن آنها یک ماتریس mxn تشکیل شود.
  • ۵- مقایسه جفت جفت خود سنجه ها و بدست آوردن وزن هر یک از آنها از روی ماتریس سنجه ها که برتری سنجه ها را نسبت به هم نشان می‌دهد(یک بردار ۱xm)
  • ۶- ضرب بردار وزن سنجه ها در ماتریس mxn و در نهایت بدست آوردن وزن نهایی هر رقیب
  • ۷- آزمون سازگاری برای نبود تناقض در تخصیص اعداد برتری طرحها در مقایسه با سنجه ها

مساله دیگری که در همین زمینه مطرح می‌شود AHP گروهی است که در آن گروهی از افراد نظرات خود را ارائه می‌کنند و در سیستم‌های خبره نیز کاربرد دارد.

منابع[ویرایش]

  1. Evangelos Triantaphyllou, Ph.D.MULTI-CRITERIA DECISION MAKING:THEORY AND APPLICATIONS