فتویه

دهستان فتویه

اطلاعات کلی
استان	هرمزگان
شهرستان	بستک
بخش	بخش مرکزی شهرستان بستک
مرکز دهستان	فتویه
جمعیت	۷۴۹۷
ارتفاع مرکز از سطح دریا	۳۷۶ متر
تعداد آبادی	۴
پیش‌شماره تلفنی مرکز	۰۷۶۴۳۲۸
وب‌گاه	وب‌گاه بستک
دهستان فتویه

دهستان فتویه دهستان بزرگی است از توابع بخش مرکزی شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده‌است. تا بستک مرکز بخش 28 کیلومتر فاصله دارد.

جمعیت

جمعیت دهستان فتویه طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۸۵، برابر با ۹۷ نفر بوده‌است .. اهالی دهستان از اهل سنت و از شاخه شافعی هستند یعنی از پیروان امام محمد ادریس شافعی می‌باشند و به زبان فارسی و به گویش محلی تکلم می‌کنند. و در زبان محلی به اهالی فتویه بچی می‌گویند

امکانات

دارای دبستان،راهنمایی، دبیرستان ،خانه بهداشت، است. درای چشمه بزرگ آب معدنی گرم و کشت‌پذیر است که حدود ۲۰ من (۲۸۰ کیلو گرم) گندم می‌توان زراعت نمود و ۲۰۰ اصله نخل خرما دارد.

گندم گُت

گندمی که قبلا در دهستان فتویه کشت می‌شد به نام (گندم گُت) یعنی «درشت» معروف بود که در نوع خود کم نظیر بود، بدون اغراق به اندازه دانه نخود ریزی درشتی داشت که متأسفانه تصور می‌شود نسلش کم شده باشد چون دیگر زراعت نمی‌شود. وقتی این گندم می‌رسد، پیش از خشک شدن خوشه اش را می‌چیدند، به صورت بلال از خوشه در می‌آوردند مانند برنج و پلو دم می‌کنند با گوشت و خورش مصرف می‌شود. این از جمله غذاهایی بوده که متأسفانه متروک گردیده‌است. حدود ۲۰۰۰ اصله نخل دیم به نام بشیر فتویه و بریستدان در ضلع شمال شرقی روستا است.

آب گرم

آب گرم فتویه برای استحمام و بیماران روماتیسمی مناسب وقابل استفاده‌است. این آب بسیار گرم است اما به روی زمین کشاورزی که رسید بتدریج سرد می‌شود و قابل زراعت است....

محدوده فتویه

از شمال جاده لار بستک، از جنوب کوه گاوبست، از مغرب به برکه آخوند و روستای انوه، وازطرف مشرق به روستای شیخ حضور محدود می‌گردد.

آثار

آثار قلعه فتویه که شاید قدمت آن به پیش از اسلام برسد در دل کوه گاوبست جنوب ومشرف بر فتویه واقع است. همچنین آثاری از کاروان سراهایی در اطراف فتویه وجود دارد که در کنار یکی از آنها در برکه آخوند قبرستان کوچکی شامل چند قبر از اقوام ترکان به چشم می‌خورد که گویند حاوی مقادیر چشمگیری شمش طلا و سکه‌های نقره و مسی است.

نحوه تقسیم بندی آب قنات

نحوه تقسیم بندی آب قنات بر مبنی تاس یا (طاس) است. نیز خرید و فروش هم به همین نام است. مجموع ۲۰۰۰ من یعنی ۸۰۰۰ کیلوگرم کشته ۱۴۰۰ تاس است که هر ۱۸ روز عوض می‌شود. به طور تقریب روزی دو تاس و نیم تاس، همانطور که قبلا نوشته شد، ریزه (بهره) یا سهم مالک است. یک تاس، دو تاس ویا پنج تاس مربوط به اشخاص است. این روش از زمان بسیار قدیم و در دوران زرتشتیان تا امروزه بر قرار است. چهل یا پنجاه سال پیش اشخاصی بودند که ۱۰۰ تاس تا ۲۰۰ تاس سهمیه داشتند، ولی چون این مالکین مردن و این سهمیه به میراث افتاد وخرید وفروش شد، از ریزه مالک هم ریزه تر شد و زراعت هم کم کم به فراموشی سپرده شد. مانند ((قنات پاراو کوخرد)) که به همین منوال و بلافاصله از حیز انتفاع افتاد، شرح مفصل «قنات باراو کوخرد» درجائی دیگر وجداگانه و مفصل خواهم نوشت.

بتازگی از مصب قنات به منازل روستا لوله کشی نموده‌اند که مسلماً زراعت ترک می‌شود ونخلها هم خواهند مرد، چون نخل آب می‌خواهد، نه لوله کشی، مردم همت سابق را از دست داده‌اند. زمین آبی به نام گری (شاید جریب باشد) به تفاوت ازیک من تا پنج من کشته مرز بندی کوچکی خاکی شده وهرمرزی دارای نامی است که قدیمیها می‌دانستند وبر مبنی اسم گری خرید وفروش می‌شد. با کمال تأسف مدتها است که اصلاً کشت نشد است. چون بزرگسالان این دار فانی را بدرود گفته‌اند، و جوانان هم آثار آباء واجداد خود را ترک کرده‌اند واکثر مردم عادت به مسافرت آن سوی خلیج فارس پیدا کرده‌اند.

آرامگاههای علماء

• آرامگاههای علماء وفقها وشعرای فتویه:
  1. آرامگاه شیخ محمد یمبویه واقع در دُم دشت فتویه.
  2. آرامگاه شیخ محمد زنگبار واقع در پا قلعه.
  3. آرامگاه کاکا محمد دیوانه واقع در پا قلعه.
  4. آرامگاه شیخ عبدالصمد واقع در غرب روستا.
  5. ملا محمد نامی یکی از شعراء معروف فتویه ومنطقه هستند که در قرن هشتم هجری قمری در این روستا می‌زیسته‌اند.

انگل‌های آبی

در گذشته یکی از بیماری‌های انگلی موجود این منطقه، پیوک بود (رشته = پیو = پیوک) که کرمی است مانند نخ که زیر پوست تولید و طول آن گاهی به نیم متر می‌رسد. محل شیوع آن در لارستان فارس و بنادر خلیج فارس بود؛ معالجه آن توسط افراد مجرب امکان‌پذیر است، ابتدا پوست را در محل استقرار کرم شکافته و سر آن را بدور چوب کبریتی می‌پیچند و این عمل را تا اندازه‌ای که رشته پاره نشود ادامه می‌دهند، این عمل ممکن است چندین روز به طول انجامد. این بیماری در نتیجه آلودگی آب سرایت‌پذیر بوده و اروپائیان آن را به نام Guinea Worm می‌شناسند.

دُم دَشت فتویه

قبل از رسیدن به دهستان فتویه از سمت روستای انوه در مدخل روستا دُم دشت فتویه‌است. یعنی اینکه کنار دشت واقع است. دارای ۵ باب آب انبار برکه است. آرامگاه یکی از علماء نیز دراین منطقه وجود دارد. ۱ خانوار با ۴ نفر جمعیت دامدار آنجا زندگی می‌کنند که شغل آنها کشاورزی و دامداری است. زمین زراعت آبی فتویه از دم دشت شروع می‌شود. درسال ۱۳۳۵ خورشیدی بر اثر زلزله حدود ۶۰ نفر در فتویه واطراف فتویه کشته شده وروستا هم ویران شد. خانه‌ها در جنب ده قدیم نوسازی شد. در زیر کوه گاه‌بست جنوبی روستا از پایه کوه چشمه بسیار کوچکی در جریان به نام ((غیلان)) که در حدود ۲۰۰ اصله نخل را آب یاری می‌کند.

منابع

• محمدیان، کوخردی، محمد، (شهرستان بستک و بخش کوخرد) ، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
• عباسی، قلی، مصطفی، «بستک وجهانگیریه»، چاپ اول، تهران: ناشر: شرکت انتشارات جهان معاصر، سال ۱۳۷۲ خورشیدی.
• سلامی، بستکی، احمد. (بستک در گذرگاه تاریخ) ج۲ چاپ اول، ۱۳۷۲ خورشیدی.
• بالود، محمد. (فرهنگ عامه در منطقه بستک) ناشر همسایه، چاپ زیتون، انتشار سال ۱۳۸۴ خورشیدی.
• بنی عباسیان، بستکی، محمد اعظم، «تاریخ جهانگیریه» چاپ تهران، سال ۱۳۳۹ خورشیدی.
• الکوخردی، محمد، بن یوسف، (کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River) الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.* بختیاری، سعید، ، «اتواطلس ایران» ، “ مؤسسه جغرافیایی وکارتگرافی گیتاشناسی، بهار ۱۳۸۴ خورشیدی.
• محمد، صدیق «تارخ فارس» صفحه‌های (۵۰ ـــ ۵۱ )، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.
• نگاره‌ها از: احمد سلمان گوده‌ای.

جستارهای وابسته

• فهرست دهستان‌های ایران