محمود فتوحی رودمعجنی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از فتوحی رودمعجنی)
پرش به: ناوبری، جستجو
محمود فتوحی رودمعجنی
زادروز ۲ شهریور۱۳۴۳
ایران-رودمعجن
محل زندگی ایران
ملیت ایرانی پرچم ایران
تحصیلات دکتری زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران
پیشه استاد دانشگاه
نقش‌های برجسته استاد زبان و ادب فارسی
مذهب شیعه
وبگاه
کاروند پارسی


محمود فُتوحی رودمَعجَنی (زادهٔ ۲ شهریور ۱۳۴۳ در رودمعجن، تربت حیدریه) از استادان زبان و ادبیات فارسی در ایران است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

محمود فتوحی رودمعجنی، روز دوم شهریور ۱۳۴۳ در رودمَعجَن از روستاهای تربت حیدریه در خراسان به‌دنیا آمد. دبیرستان را در شهر خود گذراند و در سال ۱۳۶۸ از دانشگاه تربیت معلم تهران درجهٔ کارشناسی ادبیات فارسی گرفت. کارشناسی ارشد را در دانشگاه تهران گذراند و دورهٔ دکتری ادبیات فارسی را در سال ۱۳۷۴ در دانشگاه تهران با نگارش پایان‌نامه با عنوان «دیدگاه‌های نقد ادبی در عصر صفوی» زیر نظر دکتر عبدالحسین زرین کوب و دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی به پایان برد.

در سال ۱۳۷۵ در سمت استادیاری دانشگاه تربیت معلم تهران آغاز به کار کرد. مدت دو سال (۱۳۷۹-۱۳۸۱) مدیریت کتابخانهٔ مرکزی این دانشگاه را بر عهده داشت. در همین سال‌ها دورهٔ آموزشی روش‌های تأمین مدارک الکترونیک کتابخانه‌ای را در کتابخانه بریتانیا در لندن گذراند. از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۴ در دانشکدهٔ فیلولوژی دانشگاه بلگراد زبان و ادبیات فارسی تدریس کرد.

او از سال ۱۳۸۶ به دانشگاه فردوسی مشهد رفت. فتوحی در سال ۲۰۱۲ به مدت یک سال در مرکز مطالعات اسلام و عرب در دانشگاه ملی استرالیا تدریس کرد. او هم‌اکنون استاد تمام وقت دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد است.

فعالیت‌های فتوحی در مطبوعات دانشگاهی نیز قابل ذکر است. از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۱ در هیئت تحریریهٔ کتاب ماه ادبیات و فلسفه به سردبیری علی اصغر محمدخانی همکاری فعّال داشت. در فاصله سال‌های ۱۳۷۶-۱۳۸۷ سردبیر مجلهٔ دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تربیت معلم بود و از سال ۱۳۸۷ سردبیری فصلنامهٔ نقد ادبی را به‌عهده دارد. فتوحی در سال‌های ۱۳۸۹-۱۳۹۱ پس از درگذشت استاد علی‌محمد حق‌شناس به ریاست انجمن علمی نقد ادبی ایران برگزیده شد. در همین زمان نخستین همایش ملی نظریه و نقد ادبی در ایران (اسفند ۱۳۹۰) با دبیری وی در دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد.

پژوهش‌های محمود فتوحی بیشتر در قلمروهای نظریه‌های بلاغت، سبک‌شناسی، تاریخ ادبیات و ادبیات عصر صفوی یا سبک هندی است. فتوحی در شعر نیز دستی دارد و دفتر شعری با نام «سیب پرتابی» ۱۳۸۱ منتشر کرده‌است. کتاب سبک‌شناسی وی نامزد دریافت جایزۀ «قلم زرین» شد. علاوه بر این برنده ششمین دوره «جایزه ادبی جلال آل احمد» و برندۀ جایزۀ بیست‌و‌یکمین دوره کتاب فصل جمهوری اسلامی ایران. فتوحی در سال 2014 در همایش بین‌المللی ایرانشناسان در شهر مونترال – کانادا شرکت کرد.

آثار[ویرایش]

از محمود فتوحی تا کنون ده کتاب منتشر شده‌است:

کتابها[ویرایش]

مقاله‌ها[ویرایش]

از محمود فتوحی تاکنون بیش از ۱۰۰ مقاله در نشریات دانشگاهی و غیردانشگاهی به چاپ رسیده‌است. برخی از این مقالات عبارتند از:

بلاغت، نظریهٔ و نقد ادبی[ویرایش]

  • ۱۳۸۴: «تمثیل، ماهیت و کارکرد»، مجله دانشکده ادبیات دانشگاه تربیت معلم، سال دوازدهم، ش.۴۷-۴۹* ۱۳۸۰: «تعریف ادبیات»، مجله دانشکده ادبیات دانشگاه تربیت معلم، بهار ۱۳۸۰؛ ۹(۳۲) (ضمیمه):۱۷۱-۱۹۶.
  • ۱۳۸۳: «نمادگرایی در شعر عرفانی»، مجلة پژوهشی دانشکدة ادبیات دانشگاه مشهد. سال سی و هفتم. ش ۱۴۵. تابستان.
  • ۱۳۸۸: «بررسی رابطهٔ تجربهٔ عرفانی و زبان تصویری در عبهر العاشقین». مجلة ادب پژوهی. زمستان ۱۳۸۸؛ ۳ (۱۰):۷-۲۵. با همکاری مریم علی‌نژاد
  • ۱۳۸۰: «تحلیل تصویر دریا در مثنوی»، پژوهش نامه علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی. پاییز ۱۳۸۰؛(۳۱):۱-۲۴.
  • ۱۳۸۵: «ویژگی‌های تصویر سوررئالیستی»، مجلة پژوهشی دانشکدة ادبیات دانشگاه مشهد. بهار ۱۳۸۵؛ ۳۹ (۱)(پی در پی ۱۵۲):۱-۲۳.
  • ۱۳۸۵: «تصویر رمانتیک: مبانی نظری، ماهیت، کارکرد»، مجلة پژوهش‌های ادبی، پاییز و زمستان ۱۳۸۴؛ ۳(۱۰-۹):۱۵۱-۱۸۰.
  • ۱۳۸۷: «ارزش ادبی ابهام: از دو معنایی تا چندلایگی معنا». مجله دانشکده ادبیات دانشگاه تربیت معلم، پاییز، ۱۳۸۷ ش ۶۲. صص ۱۷-۳۶.
  • ۱۳۷۹: «معماگویی و فقدان اسطوره‌گرایی در شعر صفوی»، ماهنامۀ ادبیات و فلسفه، سال ۳، ش۳۲، خرداد. (ص ۱۴-۱۷)
  • ۱۳۸۶: «نگاهی انتقادی به مبانی نظری بلاغت سنتی». مجلة ادب پژوهی. دانشگاه گیلان. پاییز ۱۳۸۶: ۱ (۳):
  • ۱۳۸۸: «سبک، گفتمان و ایدئولوژی». کتاب نقد آگاه. پاییز ۱۳۸۸
  • ۱۳۸۴: «تصویر کلاسیک». فصل‌نامه هنر، شماره ۶۴، تابستان ۱۳۸۴
  • ۱۳۸۴: «بوطیقای سوررئالیستی مولوی». مجلة مطالعات و تحقیقات ادبی دانشگاه تربیت معلم، سال دوم، (ش. ۵-۶). بهار و تابستان. ص ۹۹-۱۲۳
  • ۱۳۸۷: «ساخت شکنی بلاغی: نقش صناعات بلاغی در شکست و واسازی متن». فصل‌نامهٔ نقد ادبی. شمارة ۳. پاییز ۱۳۸۷
  • ۱۳۸۱: «تأثیر نقد یونانی بر نقد ادبی عرب». ماهنامهٔ ادبیات و فلسفهٔ تهران: ش ۶۵-۶۶
  • ۱۳۸۰: «بلاغت سیاسی»، روزنامة نوروز، ۲۶ اردیبهشت.
  • ۱۳۸۳: «عاطفه، نگرش، تصویر»؛ مجلة مطالعات و تحقیقات ادبی دانشگاه تربیت معلم، سال اول. (ش. ۱و۲). بهار و تابستان
  • ۱۳۷۸: نقش ادیبان شبه قاره در رشد بلاغت فارسی، سمینار روابط فرهنگی ایران و هند، دانشگاه بمبئی. (چاپ در مجموعه مقالات)
  • ۱۳۹۲: «شیطان‌های شاعران: شعر عربی، میانه الهام و تلاش قریحه‌ها» دکتر احسان عباس مترجم محمود فتوحی. بخشی از کتاب احسان عباس. کتاب ماه ادبیات. سال هفتم، شماره ۷۵ (پیاپی ۱۸۹)، تیر ۱۳۹۲. صص۲-۸
  • ۱۳۹۲: «خیال». از اصطلاحات نقد ادبی در سبک هندی. دانشنامهٔ شبه قاره ج 3.
  • ۱۳۸۷: «رمز». در دانشنامة زبان و ادب فارسی؛ جلد سوم
  • ۱۳۸۶: «حال» (اصطلاح بلاغی). در دانشنامة زبان و ادب فارسی؛ جلد دوم
  • ۱۳۸۶: «جرجانی، عبدالقاهر». در دانشنامة زبان و ادب فارسی؛ جلد دوم
  • ۱۳۸۶: «تمثیل». در دانشنامة زبان و ادب فارسی؛ جلد دوم

سبک‌شناسی[ویرایش]

  • ۱۳۹۲: «سبک دورخیالان هندی: شاخه هندی شعر فارسی در قرن دوازدهم». در کتاب ماه ادبیات. سال هفتم، شماره ۷۴ (پیاپی ۱۸۸)، خرداد ۱۳۹۲ صص ۱۵-۲۳.
  • ۱۳۹۲: سبک هندی. دانشنامهٔ شبه قارهٔ هند. فرهنگستان زبان و ادبی فارسی. ج ۳. (مدخل ۲۵ هزار واژه‌ای دانشنامه).
  • ۱۳۹۲: «نازک‌خیالی اصفهانی و دورخیالی هندی»، نامه فرهنگستان. ویژه‌نامهٔ شبه قاره. شمارهٔ ۱. فروردین 1392.
  • ۱۳۹۱: «سبک شناسی رسائل سعدی». سعدی‌شناسی دفتر پانزدهم. اردیبهشت ۱۳۹۱. شیراز. مرکز سعدی‌شناسی
  • ۱۳۸۹: «سبک چیست». در چون من در این دیار: جشن‌نامه استاد دکتر رضا انزابی‌نژاد/به کوشش محمدرضا راشد محصل، محمدجعفر یاحقی، سلمان ساکت؛ با همکاری قطب علمی فردوسی‌شناسی و ادبیات خراسان دانشگاه فردوسی مشهد. تهران: سخن، ۱۳۸۹.
  • ۱۳۸۸: «سبک‌شناسی در سطح نحوی». مجلة پژوهشی دانشکدة ادبیات دانشگاه تهران. پاییز ۱۳۸۸. ش ۱۹۰ دوره ۶۰ ص ۷۹-۹۹
  • ۱۳۸۹: «نقش بافت و مخاطب در تفاوت سبک نثر امیر ارسلان و ملک جمشید». در جستارهای ادبی (ادبیات و علوم انسانی مشهد) شماره ۴ (پیاپی ۱۶۷)، ۱۳۸۹. با همکاری هادی یاوری.
  • ۱۳۸۹: «از متن متمکن تا متن مغلوب: گونه شناسی نثر صوفیه». فصل‌نامهٔ نقد ادبی. شمارة ۱۰. تابستان. ۱۳۸۹٫۳ (۱۰). ۷۱-۱۲۶.
  • ۱۳۸۸: «سبک‌شناسی ادبی: سرشت سخن ادبی، برجستگی و شخصی‌سازی زبان». زبان و ادب پارسی. در دانشگاه علامه طباطبایی. سال ۱۳. ش ۴۱ پاییز ۱۳۸۸ صص ۲۴-۴۰
  • ۱۳۷۹: سبک و ایده در آثار شریعتی، همایش بازشناسی اندیشه‌های شریعتی، ایران، مشهد. (چاپ در مجموعه مقالات)
  • ۱۳۸۷: «مختارنامه و سبک شخصی». مجلۀ شهروند. ۲۹ فروردین.
  • ۱۳۸۸: «سبک هندی». در دانشنامة زبان و ادب فارسی؛ جلد سوم (مدخل پنج هزار واژه‌ای دانشنامه).

تاریخ ادبیات[ویرایش]

  • ۱۳۹۰: «واکاوی مقالة «دربارة شعر فارسی» به قلم رالف والدو امرسن» (گزارشی از دیدگاه امرسن دربارة شعر فارسی). ادبیات تطبیقی. دوره ۲ شماره ۴، صفحه ۹۱-۱۲1 (31)، آذر ۱۳۹۰. . با همکاری زهرهٔ تائبی.
  • ۱۳۸۹: «بررسی تطبیقی حافظ و امرسون» در جستارهای ادبی (ادبیات و علوم انسانی مشهد) شماره ۲ (پیاپی ۱۶۹)، تابستان ۱۳۸۹. با همکاری زهرهٔ تائبی.
  • ۱۳۸۸: «مخاطب‌شناسی حافظ در سده‌های هشتم و نهم بر اساس رویکرد تاریخ ادبی هرمنوتیک». فصل‌نامهٔ نقد ادبی. شمارة ۶. تابستان. ۱۳۸۸٫۲ (۶). ۷۱-۱۲۶. با همکاری محمد افشین‌وفایی.
  • ۱۳۸۷: «تحلیل انتقادی زندگینامه‌های مولوی». مجلة پژوهشی دانشکدة ادبیات دانشگاه مشهد. پاییز ۱۳۸۷؛ ۴۱(۳) (پی در پی ۱۶۲):۱-۲۷. با همکاری محمد افشین وفایی.
  • ۱۳۸۶: «تاریخ ادبی و بحران در استنباط معنای معاصر». نامة فرهنگستان، ۱۳۸۶: ۹ (۴) (پیاپی ۳۶):۱۱-۳۳.
  • ۱۳۸۱: «نقد و بررسی تاریخ ادبیات نگاری در ایران»، ماهنامة ادبیات و فلسفه، ش ۶۸
  • ۱۳۷۶: «جامعهٔ ادبی عصر صفوی»، مجله دانشکده ادبیات دانشگاه تربیت معلم. سال ۴ و ۵.
  • ۱۳۷۹: جامعه‌گرایی و جامعه‌گریزی در ادبیات ایران، همایش بررسی علل و عوامل تقدم مصالح جمعی بر مصالح فردی. ادارة کل فرهنگ و ارشاد اسلامی تهران. (چاپ در مجموعه مقالات)
  • ۱۳۹۱ «صیدی تهرانی». در دانشنامة زبان و ادب فارسی؛ به سرپرستی اسماعیل سعادت. تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی. جلد چهارم
  • ۱۳۸۷: «تذکرهٔ ریاض الشعرا». در دانشنامة زبان و ادب فارسی؛ جلد سوم
  • ۱۳۸۷: «تذکرهٔ ریاض العارفین». در دانشنامة زبان و ادب فارسی؛ جلد سوم* ۱۳۸۶: «تذکره‌نویسی». در دانشنامة زبان و ادب فارسی؛ جلد دوم
  • ۱۳۸۶: «تذکرة المعاصرین». در دانشنامة زبان و ادب فارسی؛ جلد دوم
  • ۱۳۸۶: «تذکرهٔ نصرآبادی». در دانشنامة زبان و ادب فارسی؛ جلد دوم
  • ۱۳۸۶: «تذکرهٔ تحفه سامی. در دانشنامة زبان و ادب فارسی؛ جلد دوم
  • “Tazkereh Nasrabadi” in Encyclopedia of Irnica.

نقد شعر معاصر[ویرایش]

  • ۱۳۸۷: «سه صدا سه رنگ سه سبک در شعر قیصر امین پور». مجلة ادب پژوهی. تابستان و پاییز ۱۳۸۷؛ ۱(۵):۹-۳۰.
  • ۱۳۸۶: «نوآوری نیما در فرم درونی شعر»، مجلة پژوهش‌های ادبی، زمستان ۱۳۸۶؛ ۵(۱۸):۱۰۳-۱۱۶. با همکاری مریم علی‌نژاد.
  • ۱۳۷۷: «هزاره دوم شعر فارسی» (نقد مجموعه شعر هزاره دوم آهوی کوهی شفیعی کدکنی). ماهنامهٔ ادبیات و فلسفه، سال ۲، ش. ۱۷، اسفند.
  • ۱۳۷۶: «شکل و ساخت در شعر شفیعی کدکنی»، در مجموعة مقالات سفرنامهٔ باران، به کوشش حبیب‌الله عباسی، تهران: نشر روزگار.
  • ۱۳۷۳: «نگاهی در آینه‌های ناگهان»، نقد مجموعه شعر قیصر امین پور، روزنامهٔ همشهری.۳ مهر، ص ۱۰

نقد کتاب[ویرایش]

  • ۱۳۸۳: «رمانی در جدال با مسألة زبانی نقد رمان عادت می‌کنیم». ماهنامهٔ ادبیات و فلسفه، سال هشتم (ش ۸۷-۸۸)
  • ۱۳۸۱: «حاشیه‌نشینی کشور شاعران»، (نقد Who is Who in 20 century poetry)ماهنامهٔ ادبیات و فلسفه، سال ۶، ش ۱، شماره پیاپی ۶۱
  • ۱۳۷۹: «نقد کتاب غزل معاصر»، ماهنامهٔ ادبیات و فلسفه، سال ۳، ش ۱۱،
  • ۱۳۷۹: «معماگویی و فقدان اسطوره‌گرایی در شعر صفوی»، ماهنامة ادبیات و فلسفه، سال ۳، ش۳۲، خرداد. (ص ۱۴-۱۷)
  • ۱۳۷۹: «دائرةالمعارف بلاغت و نگارش»، نقد و معرفی. ماهنامهٔ ادبیات و فلسفه سال ۴، آبان ۱۳۷۹، ش ۳۷،
  • ۱۳۷۸: «نقد فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی از افلاطون تا عصر حاضر»، ماهنامهٔ ادبیات و فلسفه، سال ۲، ش ۲۲، مرداد ۱۳۷۸. ص۱۵-۱۷
  • ۱۳۷۵: «آن سوی حرف و صوت»، (نقد کتاب دکتر شفیعی کدکنی)، کیان، سال ۶. اردیبهشت و خرداد ۱۳۷۵ ش. ۳۰. (۳ صفحه - از ۵۵ تا ۵۷)
  • ۱۳۷۸: «دوست دارد یار این آشفتگی» (نقد کتاب سبک شناسی شعر فارسی از رودکی تا شاملو)، ماهنامة ادبیات و فلسفه، ش ۱۹ سال۲ اردیبهشت
  • ۱۳۷۹: «دایرة المعارف بلاغت و نگارش»، نقد و معرفی. ماهنامة ادبیات و فلسفه سال ۴، آبان ۱۳۷۹، ش ۳۷،
  • ۱۳۸۲: «فلسفه بلاغت»، (معرفی و نقد کتاب ریچاردز). ماهنامة ادبیات و فلسفه، سال ۲، ش ۵، ش. ۷۴

همکاری در تألیف[ویرایش]

۱۳۸۰: ممیزی کتاب، احمد رجب زاده، تهران: کویر، ۱۳۷۸ بخش ادبیات (داستان و شعر و تحقیقات ادبی)

دیگر مقالات[ویرایش]

  • ۱۳۹۲: «کارنامهٔ هشتاد سالهٔ رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی». بخارا. شمارهٔ ۹۳
  • ۱۳۹۰: «ارادهٔ معطوف به آزادی در دیوان حافظ». ماهنامهٔ تجربه. شمارهٔ ۵. مهر ۱۳۹۲.
  • ۱۳۸۸: «بار هم تحریف تاریخ: تلاش یک محقق پاکستانی برای تغییر نام خلیج فارس در لغت‌نامه‌ای متعلق به ۸۰۰ سال پیش». بخارا؛ و روزنامة اعتماد. پنجشنبه۷ آبان. ۱۳۸۸. ص ۱۳.
  • ۱۳۸۵: «تأثیر زبان فارسی در زبان صرب و کرواسی»، نامةفرهنگستان، زمستان ۱۳۸۵: ۸ (۴) (۳۲):۸۷-۱۰۶.
  • ۱۳۸۳: «رمانتیسم اسلاوی و بازسازی هویت ملی». ماهنامة ادبیات و فلسفه. اردیبهشت ۱۳۸۳ - شماره ۷۹
  • ۱۳۸۲: «گوته و حافظ». ماهنامة ادبیات و فلسفه. شماره ۷۵
  • ۱۳۸۰: «ادبیات داستانی و دانشگاه»، ماهنامهٔ ادبیات و فلسفه، آبان ۱۳۸۰ - سال ۵، شماره ۴۹.
  • ۱۳۸۲: «ایران‌شناسان یوگسلاوی»، سخن عشق، سال ششم. ش ۲۰. زمستان ۱۳۸۲. (ص ۳۸ - ۴۷)
  • ۱۳۸۲: شخصیت مسیح (ع) در ادبیات ایران کنگرة اسلام و مسیحیت، بلگراد، چاپ در مجلة نین بلگراد و نشریه نور به زبان صربی، تابستان.
  • ۱۳۸۴: تمثیل رؤیای تشرف، بررسی تطبیقی سیرالعباد سنایی و سلوک زائر جان بان ین. همایش نکوداشت حکیم سنایی، تهران دانشگاه تربیت معلم و شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی - (چاپ در مجموعة شوریده‌ای در غزنه، تهران: سخن ۱۳۸۵)
  • ۱۳۸۳: بررسی رباعیات خیام، ترجمة فهیم بایراکتاروویچ کنگرة شخصیت علمی فهیم بایراکتاروویچ، بلگراد، انستیتو گوته، چاپ در فصلنامة نور بلگراد. ج ۱۲. ش۴۰. بهار ۲۰۰۴/۱۳۸۳
  • ۱۳۸۷: سیرالعباد در گسترة ادبیات تطبیقی. کنفرانس بین‌المللی حکیم سنایی، تهران دانشگاه الزهرا. ۱۰ و ۱۱ دیماه (مجموعه مقالات همایش)
  • ۱۳۷۴: قصه آشفته نامان آثار عطار، کنگره جهانی بزرگداشت عطار. ایران، نیشابور. (چاپ در مجموعه مقالات).

ویراستار مجموعه مقالات همایش[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

پیوندها[ویرایش]

کاروند پارسی وبلاگ محمود فتوحی
آکادمیا:صفحه شخصی محمود فتوحی رودمعجنی

سبک شناسی رسائل سعدی
گستره کار مورخ ادبی
مفهوم معاصر در تاریخ ادبیات سخنرانی محمود فتوحی در فرهنگستان
شصت داستان مثنوی به نثر به قلم محمود فتوحی

منابع[ویرایش]

نقد کتاب بلاغت تصویر نگاهی تطبیقی به «بلاغت تصویر» دکتر محمود فتوحی و «صور خیال در شعر فارسی» دکتر شفیعی کدکنی
مقالات محمود فتوحی در پایگاه دانشگاه فردوسی مشهد
فصلنامه نقد ادبی به سردبیری محمود فتوحی
معرفی کتاب نظریه تاریخ ادبیات تألیف محمود فتوحی
نقد کتاب نظریه تاریخ ادبیاتتألیف محمود فتوحی