غلامرضا نیک‌پی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
غلامرضا نیک پی
شهردار تهران
مشغول به کار
۱۳۴۸ – ۱۳۵۶
پادشاه محمدرضا پهلوی
نخست وزیر امیر عباس هویدا
پس از جواد شهرستانی
پیش از جواد شهرستانی
سناتور انتصابی
اطلاعات شخصی
تولد ۱۳۰۶
اصفهان،
مرگ ۲۲ فروردین ۱۳۵۸
۱۱ آوریل ۱۹۷۹
تهران
ملیت  ایران
محل تحصیل مدرسه اقتصاد لندن
دانشگاه تهران
پیشه سیاستمدار
دین اسلام شیعه
خویشاوندان سرشناس اعزازالملک (نوه ظل‌السلطان)

غلامرضا نیک‌پی (۱۳۵۸-۱۳۰۶) سیاستمدار و دولتمرد ایرانی دوران پهلوی بود. او از شهریور ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۶ در سمت شهردار تهران اشتغال داشت. وی همچنین سناتور انتصابی ، وزیر آبادنی و مسکن و معاون نخست وزیر بوده است.

زندگینامه[ویرایش]

غلامرضا نیک­ پی فرزند عزیزالله نیک ­پی در سال ۱۳۰۸ در اصفهان به دنیا آمد. پدرش عزیزالله ملقب به اعزازالملک از تحصیل­کردگان آمریکا بود که در زمان رضاخان در سال ۱۳۱۸ به استاندار کرمانشاه شده بود و پس از آن در کابینه قوام ­السلطنه و در سال ۱۳۲۵ به معاونت نخست­ وزیری و وزارت پست و تلگراف رسید. پدربزرگ مادری غلامرضا نیز ظل ­السلطان فرزند ناصرالدین شاه قاجار بود که حتی قرار بود بعد از پدرش به جای وی به پادشاهی بنشیند که این طور نشد و برادرش مظفرالدین شاه به تخت پادشاهی رسید.

غلامرضا پس از طی دوران کودکی و نوجوانی در اصفهان و کرمانشاه، دیپلم خود را در اصفهان گرفت و برای ادامه تحصیل راهی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران شد. پس از اخذ لیسانس در سال ۱۳۲۹ برای ادامه تحصیل به انگلیس رفت و دکترای اقتصاد بین ­الملل را در سال ۱۳۳۵ دریافت نمود و به ایران بازگشت.

نیک پی پس از بازگشت به ایران در شرکت ملی نفت ایران به عنوان معاونت اداری استخدام شد و به مرور به عنوان متصدی تهیه آمار شرکت نفت و سپس به ریاست اداره کل آمار و بررسی­های اقتصادی دست یافت. در زمان تصدی­گری ریاست اداره کل آمار و بررسی های اقتصادی، حسنعلی منصور ریاست شورای عالی اقتصاد را عهده ­دار بود و به همین جهت ارتباط وی با منصور بیشتر شد.به جهت آشنایی و همراهی بیشتر وی با حسنعلی منصور، نیک­ پی نیز به همراه وی و هویدا از اعضای اصلی کانون مترقی قرار گرفت. پس از تبدیل کانون مترقی به حزب ایران نوین، به عضویت شورای مرکزی این حزب درآمد و بیش از پیش به فعالیت در این حزب پرداخت. وی در اوایل سال ۱۳۴۳ در دولت حسنعلی منصور به معاونت نخست وزیری رسید. پس از ترور منصور ، امیر عباس هویدا، دیگر دوست صمیمی نیک پی در حزب ایران نوین به نخست­ وزیری رسید و وی در کابینه وی نیز به معاونت نخست وزیری در امور اجرایی ادامه داد.

پس از مدتی وی در کابینه هویدا به سمت وزارت مشاور منصوب شد که آن را در کنار معاونت نخست­ وزیری عهده­ دار شد. در سال ۱۳۴۶ غلامرضا نیک پی طی حکمی از طرف اسدالله علم وزیر دربار به ریاست اداره کاخ جوانان در کنار دیگر مسئولیت ­هایش انتخاب شد. پس از حدود چهار سال که نیک­ پی سمت معاونت نخست وزیری را برعهده داشت، وی در سال ۱۳۴۷ توانست به وزارت آبادانی و مسکن در کابینه هویدا دست یابد. اما بخاطر یک درگیری فیزیکی با عطاالله خسروانی - وزیر کشور وقت - از این سمت برکنار شد. وی سپس با کمک هویدا توسط انجمن شهر به سمت شهرداری تهران منصوب شد. از اقدامات او در شهرداری تهران می توان به: ساخت اتوبانها و پارکها ، تدوین طرح جامع شهر تهران ، اخذ عوارض شهري ، اخذ عوارض از کاميونها و اتوبوسهای غير کرايه اي و پلاک سفيد ، احداث پارکينگ ، تعيين حريم شهر تهران ، ايجاد کارخانه تبديل زباله به کود ، تاسيس آزمايشگاه مکانيک خاک و ايجاد سازمان عمران و نوسازي عباس آباد اشاره کرد.[۱]

پس از خروج غلامرضا نیک ­پی از سمت شهرداری در سال ۱۳۵۶، در همان سال وی طی حکمی از محمدرضا شاه پهلوی به نمایندگی از شهر اصفهان به دوره هفتم مجلس سنا راه یافت. وی در مجلس سنا به مدت یک سال مشغول به کار بود که به جهت ماجرای دستگیری برخی از افراد سیاسی، وی نیز دستگیر شد و به زندان افتاد. در زمان پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ نیک­پی در زندان به سر می­ برد؛ پس از حمله مردم به زندان قصر، وی توانست از زندان فرار کند؛ ولی پس از فرار دستگیر شد و دوباره زندانی گردید.

در جلسه دادگاهی که برای وی تشکیل شده بود، وی به جرم هم­کاری با استعمار غرب، هم­کاری با رژیم پهلوی، کم­ کاری فراوان در هنگام تصدی پست شهرداری از جمله حل نکردن معضل ترافیک، اخذ رشوه فراوان در حین مسئولیت، فساد مالی فراوان، واگذاری مناقصه­ های دولتی به اشخاص به جهت منافع شخصی، تغییر طرح جامع تهران، ایجاد بازار برای فروش ابزار و ماشین­های خارجی و جلوگیری از بورژوازی ملی و کاهش تولید ملی و ... به اعدام محکوم شد و در تاریخ ۲۲ فروردین ۱۳۵۸ تیرباران گردید.[۲]

فعالیت‌ها[ویرایش]

  • ساخت ۷ مجسمه و استقرار آنها در شهر
  • طرح احداث چهار واحد مسکونی در اراضی خارج از محدوده
  • تغییر نام رفتگر به کارگر خدمات شهری
  • ایجاد قسمت در آمدهای عمومی
  • ایجاد سازمان اداره کل بودجه
  • جانشین نمودن اتوبوسهای لوکس به جای مینی بوس
  • تخصیص مبالغی برای ایجاد ساختمان و نگهداری اطفال معلول
  • اصلاح سازمان شهرداری پایتخت
  • تخصیص مبالغی برای احداث سیل بند غرب تهران
  • تجدید ساختمان مغازه‌های موجود شهر که قبل از تصویب طرح جامع وجود داشته‌است
  • ایجاد ساختمان اداره کل مکانوگرافی و آمار ۱۳۵۱
  • ایجاد پارک نیاوران
  • ایجاد سازمان امور بازرسی
  • ایجاد سازمان موتوری
  • تغییر سازمان کشتارگاه و سردخانه تهران
  • تجدید نظر در سازمان معاونت شهر سازی و برنامه ریزی و شهر سازی مناطق
  • احداث پارکینگ‌های منطقه‌ای در جنوب خیابان تخت جمشید (طالقانی)
  • ایجاد خانه‌های سازمانی و آپارتمان سازی برای کارمندان شهرداری
  • مصرف ۵۰ میلیون ریال اعتبار دولت جهت امور عمرانی و تنظیف جنوب شهر
  • احداث پارک و ساختمان دریاچه مصنوعی در جنوب میدان شهیاد (آزادی)
  • طرح ایجاد خانه‌های سازمانی جهت کادر افراد پلیس اداره راهنمائی و رانندگی پایتخت و طرح خانه‌های سازمانی، آسایشگاه سیصد تختخوابی سالمندان و حمام در کهریزک

منابع[ویرایش]

  1. ‏ «جناب آقای غلامرضا نيك پي 1348 الي 1356 (89 ماه)». شهرداری تهران. بازبینی‌شده در ۱۹ نوامبر ۲۰۱۴. 
  2. ‏ «غلامرضا نیک پی». پژوهشکده باقر العلوم. بازبینی‌شده در ۱۹ نوامبر ۲۰۱۴.