قصر یاقوت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از عمارت قصر یاقوت)
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۴۳′۱۲″ شمالی ۵۱°۳۶′۱۳″ شرقی / ۳۵.۷۲۰۰۷۶° شمالی ۵۱.۶۰۳۵۹۸° شرقی / 35.720076; 51.603598

کاخ یاقوت
Kakh Yaghut Tehran.jpg
نام کاخ یاقوت
کشور  ایران
استان استان تهران
شهرستان تهران
بخش شرق تهران
اطلاعات اثر
نام‌های دیگر عمارت قصر یاقوت
کاخ یاقوت
کاخ سرخه‌حصار
سال‌های مرمت ۱۳۸۷-۱۳۸۹
کاربری کاخ سلطنتی
کاربری کنونی دفتر بیمارستان
دیرینگی دوره قاجار
دورهٔ ساخت اثر دوره قاجار
بانی اثر ناصرالدین شاه
مالک فعلی اثر سازمان تامین اجتماعی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۰۴۱۲
تاریخ ثبت ملی ۱ مهر ۱۳۸۲

قصر یاقوت از کاخ‌های شرق تهران در دوره پادشاهی ناصرالدین‌شاه قاجار است که در سی و نهمین سال پادشاهی او ساخته شد. قصر یاقوت از بخش‌های قصر بیرونی و حرم‌خانه سلطنتی تشکیل شده بود.[۱]

عمارت قصر یاقوت، کاخ یاقوت و یا کاخ سرخه حصار نام‌های دیگر آن هستند. این کاخ درون پهنه کنونی «بیمارستان شهید لواسانی» جای دارد. این اثر در تاریخ ۱ مهر ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. قصر یاقوت از کاخ‌های تهران در دوره پادشاهی ناصرالدین‌شاه قاجار است که در سی و نهمین سال پادشاهی او ساخته شد. قصر یاقوت از بخش‌های قصر بیرونی و حرم‌خانه سلطنتی تشکیل شده بود.[۲]

این اثر تاریخی در سرخه حصار تهران قرار دارد و در تاریخ ۱۳۸۲/۰۷/۰۱ با شماره ۱۰۴۱۴ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌است.[۳]

پیشینه[ویرایش]

کاخ سرخه حصار یا کاخ یاقوت، در سال ۱۲۶۲[۴] خورشیدی (۱۳۰۲ و ۱۳۰۳ هجری قمری) و در دوران ناصرالدین شاه در منطقه سرخه حصار بنا نهاده شد. این کاخ سلطنتی دارای دو عمارت به نام‌های کوشک بیرونی و حرم‌خانه بود و روی هم رفته دارای نزدیک به دویست اتاق بود. افزون بر کاخ اصلی، ساختمان‌های دیگری مانند کاروانسرا، سربازخانه و گرمابه در این باغ وجود داشت که امروز اثری از آنها باقی نمانده‌است.[۵]

برای ساخت این کاخ در سال ۱۲۶۲ خورشیدی نزدیک به ۱۵ هزار تومان هزینه شده‌است. در دوره قاجار این کاخ دچار آتش‌سوزی شد اما دوباره بازسازی شده بود.[۴]

گفته می‌شود این کاخ سرآغاز ضرب المثل‌هایی مانند «بادمجان دورقابچین»، و «یه آشی برات بپزم که یک وجب روش روغن باشه» است که در آن زمان و در آشپزخانه این کاخ پدیدار شده بود.[۴]

ساختمان این قصر نخستین بنای ایران است که هیچ تاثیری از معماری ایرانی نگرفته‌است.[نیازمند منبع] این بنا ایوانی در بالای در ورودی دارد که در معماری اروپایی ویژه معرفی شدن اشخاص مهم (مانند ملکه انگلستان یا پاپ) و ابراز احساسات به مردم است.[نیازمند منبع]

در سال ۱۳۳۶ با تصویب مجلس شورای ملی باغ این قصر و تاسیسات همراه با آن به سازمان بیمه‌های اجتماعی واگذار شده و به بیمارستان ریوی تبدیل شد و در دهه بعد بخش‌های روانی و جراحی نیز به آن افزوده شد که در سال ۱۳۵۵ با تصویب مجلس، تبدیل به یک بیمارستان عمومی شد و اکنون بیمارستان و مرکز فوق تخصصی قلب دکتر لواسانی نام دارد.[۶]


بازسازی و بهسازی[ویرایش]

بازسازی و باززنده سازی این ساختمان در سال ۱۳۸۷ آغاز و در سال ۱۳۸۹ به پایان رسید. اجرای این طرح به دست علی قمری، مسعود امیری امامی و مسعود شریفی دیرین با نظارت دکتر جدی و محمد محمدیان انجام گرفت.[۲]


جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «آثار دیگر عهد ناصری». وب‌گاه فرمانداری تهران، ۱۸ تیر ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۱۲ اوت ۲۰۰۸. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  3. «فهرست بناهای عمومی و محوطه‌های تاریخی - فرهنگی استان تهران». وب‌گاه سازمان میراث فرهنگی. بازبینی‌شده در ۱۲ اوت ۲۰۰۸. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ «مسجد جامعی در کاخ ضرب المثل‌ها». همشهری‌آنلاین، ۲۷ بهمن ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۹ اردیبهشت ۱۳۹۳. 
  5. «دیدنی‌های کاخ یاقوت در شرق تهران». روزنامه ایران، ۳۰ خرداد ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۹ اردیبهشت ۱۳۹۳. 
  6. شهلا محصل. «یک بیمارستان در خدمت قلب‌های بیمار». وب‌گاه هفته‌نامه آتیه. بازبینی‌شده در ۱۲ اوت ۲۰۰۸. 

پیوند به بیرون[ویرایش]