عروه‌الوثقی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از عروةالوثقی)
پرش به: ناوبری، جستجو
طرح جلد کتاب العروة الوثقی نوشته آیت الله سید محمد کاظم یزدی
طرح جلد کتاب العروة الوثقی نوشته آیت الله سید محمد کاظم یزدی

العروةالوثقی فیما تعم به البلوی مشهور به «عروة الوثقی» نام مشهورترین کتاب آیت‌الله سید محمد کاظم طباطبایی یزدی است. شهرت کتاب به حدی است که مؤلف آن در بین علمای شیعه به «صاحب عروه» معروف است. این کتاب شامل ابواب مختلف فقه شیعه است و مجموعاً دارای ۳۲۶۰ مسئله‌ است که در سه جلد تالیف شده‌ است.[۱] برخی نویسندهٔ کتاب را آغازگر دورهٔ جدیدی در فقه شیعه دانسته‌اند.[۲]

بازتاب‌های کتاب در حوزه علمیه[ویرایش]

آیت‌الله سید محسن حکیم دربارهٔ این کتاب گفته‌است:[۱]

کتاب پرارزش عروه الوثقی از حیث دقت و تحقیق، به گونه‌ای است که در حوزه‌های محور درسی بسیاری از فقها قرار می‌گیرد. با اینکه قبل از آن محور درسهای فقهی علما، کتاب شرایع الاسلام و تبصره المتعلمین بود اما با ظهور کتاب عروه الوثقی، این کتاب ارزشمند محور درسی حوزه‌های علمیه گردیده و شروح و تعلیقات زیادی بر آن نگاشته شده‌است.

شیخ عباس قمی مؤلف کتاب مشهور مفاتیح الجنان، در مقدمه کتاب غایة القصوی چنین می‌گوید:[۳]

مدت‌ها بود در خاطرم خطور می‌کرد که چقدر شایسته و لازم است که برای مکلفین یک رساله جامع فراهم شود که مشتمل باشد بر کثرت فروع و مهمات مسائل و ایشان را در مقام حاجت، از جمع آوردن اسفار و رسائل، بی‌نیاز کند و اگر چه رساله‌های عملیه بسیار بود، لیکن در بین آنها ندیدم رساله‌ای را که از هر جهت جامع و برای کافه مقلدین نافع باشد، مگر در این اواخر که به رساله شریفه «عروة الوثقی فیما تعم به البلوی» برخوردم که از قلم درربار حضرت حجة الاسلام و آیة الله فی الانام، مبین الحلال والحرام و فقیه اهل البیت علیهم السلام سیدنا الاعظم و ملاذنا المعظم ابوالمکارم مولانا السید محمد کاظم الطباطبائی - ادام الله ظله العالی - بیرون آمده است. من دیدم، الحق همان کتابی است که همیشه دیدار آن را متمنی و طالب و زیارت مثل آن را شایق و راغب بودم، چه آن رساله‌ای است سهل التناول و مرغوب، در نهایت جودت تالیف و حسن اسلوب، جامع جمیع رسائل و حاوی کافه مسائل و کافل انواع فروع فقهیه، بل ناسخ رساله‌های عملیه.

شروح و حواشی[ویرایش]

فقهای برجسته‌ای از حوزه علمیه، حواشی و شروح فراوانی بر این کتاب نوشته‌اند که برخی از آن‌ها در زیر می‌آید:[۴]

  • حاشیه جمعی از شاگردان آیة الله سید محمد کاظم یزدی که تدوین و چاپ نشده است.
  • حاشیه شیخ میرزا محمد حسین بن شیخ الاسلام (متولد 1277 ه . ق.) که تدوین گشته و به صورت کتابی مستقل چاپ شده است.
  • حاشیه شیخ محمدرضا آل یاسین بن شیخ عبدالحسین کاظمی که در نجف به چاپ رسیده است.
  • حاشیه حاج آقا حسین قمی بن سید محمود که به صورت منظم تدوین و در نجف به چاپ رسیده است.
  • حاشیه حاج شیخ عبدالکریم بن محمد جعفر مهرجردی یزدی (1276ه . ق. - 1355ه . ق. ) که مشتمل بر فتاوای وی بوده و در ایران درسال 1347 قمری به چاپ رسیده است.
  • حاشیه شیخ عبدالله بن محمدحسن مامقانی (متوفی 1351ه . ق.) مؤلف کتاب تنقیح المقال که مشتمل بر فتاوای وی است و به صورت مستقل و منظم به چاپ رسیده است.
  • حاشیه سید محمد فیروزآبادی (متوفی 1345ه.ق.) که در نجف به چاپ رسیده است. 
  • مستمسک العروة الوثقی، اولین شرح استدلالی جلد اول کتاب عروة الوثقی و یکی از کتاب‌های مهم فقه استدلالی و مورد اعتماد و مراجعه فقهای معاصر است که توسط آیت الله سید محسن حکیم تدوین شده و در حوزه‌های علمیه به عنوان یکی از کتب دم دستی برای فقیه به شمار می‌رود. آیت الله حکیم مطالب کتاب را اول به صورت درس خارج فقه که محور آن، کتاب عروة الوثقی بود عرضه و سپس به صورت کتاب حاضر، تدوین کرد که برخی آن را یکی از دایرة المعارف‌های بزرگ فقه استدلالی به حساب آورده‌اند.

درباره نویسنده[ویرایش]

سید محمدکاظم طباطبایی یزدی، معروف به صاحب عروه از فقهای نامدار شیعیان در ۲ قرن گذشته است. از مواردی که بیشتر مایه شهرت وی شده است یکی تسلطش بر مسائل فقهی و تألیف کتاب «عروة الوثقی» است که بسیار مورد توجه فقها تا عصر حاضر قرار گرفت و دیگری زعامت و رهبری شیعیان در دورهٰ مشروطه در ایران است. وی، که نسبت به جریان مشروطه در ابتدا ابراز نظر نمی‌کرد، به علت فشار عوامل برای گرفتن رأی موافق از او برای همراهی با مشروطه‌ (مشروطه‌ بدون مشروعه خواهی)، یزدی که می دید که دستی پنهان در کار است و مشروطیت را از مشروعیت و اسلامی بودن جدا می کند در آخر مخالفت خویش را با مشروطه اظهار کرد و به عنوان شخصیت طراز اول مشروطه مشروعه در نجف و در میان شیعیان نامدار شد.

جستارهای مرتبط[ویرایش]

پانوشت‌ها[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ سید محمد کاظم طباطبایی یزدی (صاحب عروة)
  2. دوره ششم رساله‌های عصر میرزای شیرازی تا عصر حاضر
  3. بذرافشان, مرتضی (1997). سید محمد کاظم یزدی فقیه دوراندیش. Qom, Iran: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم. p. 122. 
  4. بذرافشان, مرتضی (1997). سید محمد کاظم یزدی فقیه دوراندیش. قم، ایران: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم. pp. 124,125.