عبدالمالک ریگی

برای دیگر کاربردها، ریگی (ابهام‌زدایی) را ببینید.

عبدالمالک ریگی
200px
محل تولد	سیستان و بلوچستان
تاریخ تولد	۱۳۶۱
محل مرگ	زندان اوین، تهران
تاریخ مرگ	۳۰ خرداد ۱۳۸۹
محل دفن	گورستان خاوران[نیازمند منبع]
لقب	ریگی
تابعیت	ایرانی
درجه	فرمانده کل
عملیات‌های مهم	حادثه تاسوکی بمب‌گذاری‌های زاهدان (۱۳۸۵) بمب‌گذاری در زاهدان (۱۳۸۸) انفجار در پیشین (۱۳۸۸)

متن مربوطه در ویکی‌نبشته: نامه عبدالمالک ریگی به مادران ایران زمین

عبدالمجید ریگی مشهور به عبدالمالک ریگی زاده ۱۳۶۱ رهبر پیشین گروهی به نام جندالله بود؛ گروهی که در منطقهٔ سیستان و بلوچستان به مبارزهٔ مسلّحانه با حکومت جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. این جنبش از سوی جمهوری اسلامی ایران و دولت پاکستان به عنوان «یک گروه تروریستی» شناخته شده‌است. سخنگوی وقت وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی وی را متهم به «قاچاق مواد مخدر، آدم‌ربایی و قتل برخی از مردم عادی و نظامیان ایرانی به ویژه اعضای سپاه پاسداران» کرده بود.

ریگی در اسفند ۱۳۸۸ توسط وزارت اطلاعات ایران دستگیر شد و پس از آن جندالله محمدظاهر بلوچ را به عنوان جانشین وی معرفی کرد.

وی که به محاربه و فساد فی الارض متهم شده بود، بامداد یکشنبه ۳۰ خرداد ۱۳۸۹ به دار آویخته شد.گروهک وی در پیامی که در پی اعدام عبدالمالک تحت عنوان"اطلاعیۀ جنبش مقاومت مردمی ایران(جندالله)پیرامون اعدام سرور مجاهدین و رهبر انقلابی امیر عبدالمالک ریگی"صادر نمود وی را متولد سال ۱۳۶۱ در زاهدان و عاشق شهادت از کودکی معرفی نمود.

سال‌های نخست زندگی

عبدالمالک در سال۱۳۶۱ در طایفه ریگی به دنیا آمده است. بنا بر ادعای ایرنا ریگی مدرسه نرفته است و تنها چند سال در یکی از حوزه‌های علمیه سنی‌مذهب پاکستان به تحصیل مشغول بوده که از آن‌جا نیز اخراج شده است. ریگی از ۱۹‬ سالگی اسلحه به دست گرفته و هدف اصلی خود را دفاع از حقوق قوم بلوچ و اهل‌سنت در سیستان و بلوچستان اعلام می‌کرد.

شایعه‌ٔ مرگ در سال ۱۳۸۴

روزنامه کیهان در ۷ آوریل ۲۰۰۵ مدعی شد ریگی طی عملیاتی تروریستی در مرز ایران و افغانستان کشته شده است. ویدئویی که وی را زنده نشان می داد، ۱۱ آوریل پخش شد.

روابط عمومی وزارت کشور جمهوری اسلامی ایران در ۱۶ فروردین ۱۳۸۵ با ارسال تکذیبیه‌ای، این خبر را تکذیب کرد.

مصاحبه با صدای آمریکا

بر اساس گزارش خبرگزاری فارس، بخش فارسی صدای آمریکا در اوایل آوریل ۲۰۰۷ با عبدالمالک ریگی گفتگو کرد. این مصاحبه از سوی سخنگوی دولت جمهوری اسلامی ایران مورد انتقاد شدید قرار گرفت. اعتراضات گسترده ای نیز از سوی جوامع ایرانی-آمریکایی ابراز شد.

دستگیری ریگی

بامداد سه شنبه، ۴ اسفند ۱۳۸۸، رادیو دولتی ایران به نقل از روابط عمومی وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی گزارش کرد که ماموران این وزارتخانه عبدالمالک ریگی را بازداشت کرده‌اند. به دنبال دستگیری عبدالمالک مردم سیستان و بلوچستان با حضور در میادین شهر ضمن پخش شیرینی به جشن و شادمانی پرداختند.

ابهام در نحوه دستگیری

مصطفی محمد نجار، وزیر کشور ایران خبر از دستگیری او در خارج از کشور و انتقال او به ایران را داد. همچنین حیدر مصلحی، وزیر اطلاعات اعلام نمود که ریگی توسط ماموران وزارت اطلاعات در خارج از کشور مدیریت شده و در داخل کشور دستگیر شده‌است.

بر اساس برخی گزارش‌ها، ریگی با نام جعلی و گذرنامه افغانی در یک فروند هواپیمای بوئینگ ۷۳۷ خطوط هواپیمایی قرقیزستان در مسیر دوبی به بیشکک در حال پرواز بوده‌است، که در آسمان ایران سه فروند جنگنده نهاجا که از پایگاه هوایی بندر عباس برخاسته بودند، هواپیما را مجبور به فرود در فرودگاه بندرعباس کردند. گفته شد پدافند هوایی برای ترساندن هواپیما چند بار اقدام به شلیک هوایی نمود. بلافاصله پس از فرود هواپیما، نیروهای امنیتی ایران مستقیما به سمت صندلی ریگی و همراهش رفته و آنها را دستگیر کردند، و هواپیمای قرقیزی پس از سه ساعت توقف و دریافت سوخت رایگان ایران را ترک کرد.

وزارت امور خارجه امارات با انتشار بیانیه‌ای در تاریخ ۲۶ فوریه ۲۰۱۰ میلادی، اعلام نمود که ریگی ۲ ساعت در فرودگاه دبی و بدون استفاده از نام واقعی‌اش حضور داشته است و وارد خاک دبی نشده بوده است. این بیانیه می‌افزاید: «طبق مدارک موجود در فرودگاه بین‌المللی دبی، روادیدی به اسم عبدالمالک ریگی وجود ندارد، بلکه این شخص از کابل وارد فرودگاه دبی شده و پس از دو ساعت انتظار در سالن ترانزیت فرودگاه به طرف قرقیزستان پرواز کرده‌است». معاون شرکت هواپیمایی ملی قرقیزستان در مصاحبه‌ای با رادیو اروپای آزاد ادعاهای مقامات ایرانی را تایید کرد و گفت که ایرانی‌ها هواپیمای قرقیزی را مجبور به فرود در فرودگاه بندرعباس کرده، پس از دستگیری دو مسافر و توقف ۳-۴ ساعته اجازهٔ پرواز را به آن دادند. اما وزارت امورخارجه قرقیزستان، تعقیب و متوقف کردن هواپیمای است کشور را در ایران تایید کرد اما این ادعا را که کسی از مسافران این هواپیما دستگیر و از هواپیما خارج شده باشد را تکذیب نمودند. پس از این رخداد دفتر مطبوعاتی وزارت امور خارجه قرقیزستان مدعی شد مدت شریمکلف، سفیر قرقیزستان در تهران در دیدار با محمدرضا شیبانی، معاون وزیر خارجه ایران نسبت به اقدام طرف ایرانی که هواپیمای مسافربری قرقیزی را وادار به فرود کرده بود، اعتراض کرده و ایران نیز نسبت به این فرود اجباری ابراز عذرخواهی کرده است.

حیدر مصلحی در توضیحات دستگیری ریگی اظهار داشت که این عملیات بدون کمک سرویس‌های اطلاعاتی خارجی بوده‌است. درحالی‌که شبکه الجزیره به نقل از خبرنگارش در اسلام‌آباد اعلام نمود که ریگی هفته قبل از اعلام بازداشت توسط مقامات پاکستانی بازداشت و تحویل مقامات ایرانی شده‌بود. همچنین محمد عباسی سفیر پاکستان در تهران گفت که دستگیری ریگی بدون همکاری پاکستان نمی‌توانست انجام شود. در ۸ فوریه، ۲ هفته قبل از دستگیری ریگی در دیدار رئیس مجلس ملی پاکستان با وزیر خارجه ایران اعلام شد که پاکستان چندین عضو جندالله را دستگیر و به ایران تحویل داده‌است و مقامات امنیتی پاکستان در تلاش جدی برای دستگیری دیگر اعضای این گروهند. مقامات پاکستانی معتقدند ایران با استفاده از اعترافات این اعضا توانسته مکان ریگی در افغانستان را پیدا کند و وی را تا دوبی تعقیب کند. ریگی تنها ۳۰ ساعت قبل از دستگیری افغانستان را به قصد دوبی ترک کرده بود تا به قرقیزستان سفر کند که این موضوع می‌تواند به معنای جستجوی مقری جدید و بیانگر احساس ناامنی وی در افغانستان باشد. استفان دودوانیو از پژوهشگران آشنا با گروه جندالله نیز قطع حمایت پاکستان از این گروه را تأیید می‌کند. به‌گفتهٔ او «واضح است که اگر در طول این هشت سال، ریگی و حامیانش می‌توانستند از مزایای ورود به قلمرو پاکستان - گاهی اوقات به همراه خانواده‌های خود - بهره ببرند، پس از چند حمله پیاپی نباید چنین مزایایی لغو شود، مگر این‌که سرویس امنیتی پاکستان دیگر احساس کرده باشد که حمایت از این گروه منفعتی عاید کشورشان نخواهد کرد.». وب‌گاه «دیپلماسی ایرانی» به مدیریت صادق خرازی مقام ارشد وزارت خارجه ایران نیز از کمک پاکستان و آمریکا برای دستگیری ریگی خبر داده و آن را «نوعی همکاری میان دستگاه‌های اطلاعاتی ایران و پاکستان در سایه حمایت امریکا» توصیف می‌کند.

واکنش‌ها به دستگیری

واکنش‌های داخلی

• گروه جندالله در واکنش به این رخداد، آمریکا، بریتانیا و سازمان‌های اطلاعاتی منطقه را به همکاری با جمهوری اسلامی برای دستگیری رهبر خود متهم کرد و هشدار داد که حکومت ایران باید منتظر حملاتی باشد که هرگز به فکر و خیالش هم نبوده‌است.
• در حوزه‌ٔ فرهنگی، مؤسسه سینمایی سوره و وزارت فرهنگ و ارشاد ایران فردای دستگیری عبدالمالک ریگی توافق کردند که ساخت یک فیلم سینمایی از این ماجرا را از سال ۱۳۸۹ آغاز کنند.
• محمود احمدی‌نژاد فردای روز دستگیری ریگی، در طی سخنرانی در جمع مردم بیرجند اظهار داشت: «مدعیان غربی اگر میخواهند تروریست بگیرند، مبارزه با تروریسم را از ایران یاد بگیرند. ایران تروریست‌ها را با برنامه‌ریزی دقیق، قاطع و کمک الهی و بدون اینکه قطره خونی به زمین بریزد دستگیر می‌کند.»
• آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی: «این جنایتکار عمر کوتاهی کرد و عاقبت او هم معلوم است، امیدواریم نیروهای مختلف کشور ما به هوش بوده و بتوانند جلوی شرارت‌های دیگر را بگیرند زیرا در سایه امنیت است که می توانند کارهای مختلف را انجام دهند.»
• در پی این اقدام، ۲۰۸ نماینده مجلس شورای اسلامی از نیروهای اطلاعاتی و نظامی دخیل در این موفقیت تشکر کردند.

واکنش‌های خارجی

• دولت بریتانیا از دستگیری عبدالمالک ریگی، استقبال کرد و آن را ضربه‌ای به تروریسم دانست.

اعترافات

اعترافات پس از دستگیری

بنابر اعترافات عبدالمالک ریگی در ابتدای دستگیری، آمریکا به او و گروهش قول همکاری و حمایت داده‌بود و سیا با آنان رابطه داشت.

پس از این گفته‌ها، محمدرضا نقدی (فرمانده سازمان بسیج مستضعفین) اعترافات ریگی را اثر «اسلام ناب محمدی» دانست و گفت اگر اوباما هم به ایران بیاید، تحت تاثیر این اسلام به خطاهای خود اعتراف می‌کند.

اعترافات بعدی

عبدالمالک در اعترافاتی که ایراد کرد، از ارتباطش با مقامات ناتو در افغانستان، عناصر اسرائیلی و آمریکایی و پیشنهاد آن‌ها برای کمک‌های مالی و فراهم کردن فهرست افرادی که باید در تهران ترور شوند، سخن رانده‌است.

ریگی بعد از دستگیری پیام ویدئویی برای شورای مرکزی جندالله فرستاد. این فیلم ویدئویی با ویدئوی‌های اعترافات پخش شده از تلویزیون جمهوری اسلامی فرق داشت. وی در این ویدئو از کشته شدگان جندالله بعنوان «شهید» یاد می‌کند و از کشته شدگان دولتی بعنوان «رفتگان». وی در این ویدئو خواهان پرهیز جندالله از هرگونه انتقام‌جویی شد اما جندالله تهدید به انتقام‌گیری شدید کرده است. علیرغم ادعای رییس کل دادگستری سیستان و بلوچستان و دادستان زاهدان مبنی بر محاکمه علنی ریگی در زاهدان محاکمه غیرعلنی و اعدام وی در تهران بود.

اعدام

عبدالمالک ریگی پس از آنکه در یکی از شعبه‌های دادگاه انقلاب اسلامی تهران به ریاست قاضی توحیدی به اعدام از طریق آویختن از چوبه دار به اتهام ۱۵ فقره آدم ربایی مسلحانه، قتل عمدی ده‌ها نظامی و غیر نظامی، بمب‌گذاری، سرقت مسلحانه و موارد متعدد دیگری محکوم شد، سرانجام سحرگاه روز یکشنبه ۳۰ خرداد ۱۳۸۹ در زندان اوین اعدام شد.

سی‌دی اعترافات ریگی

محمود احمدی‌نژاد در تاریخ ۲۶ مهر ۱۳۹۰ در مصاحبه زنده با شبکه تلویزیونی الجزیره انگلیسی از ارسال سی‌دی اعترافات ریگی برای اوباما و دبیرکل سازمان ملل خبر داد. وی گفت: ««اگر جریانات تروریستی دنیا ریشه‌یابی شوند، مشخص خواهد شد که همه آنها به بدنه دولت آمریکا متصل هستند.»»

جستارهای وابسته

• جندالله
• حادثه تاسوکی
• بمب‌گذاری‌های زاهدان ۲۰۰۷
• بمب‌گذاری در زاهدان (۱۳۸۸)
• انفجار در پیشین (۱۳۸۸)

منابع

• آمریکا درانفجارهای زاهدان دست داشته است وب‌گاه بی‌بی‌سی فارسی
• زاهدان بعد از ناآرامی؛ «آرامش همراه با وحشت» رادیو فردا

پیوند به بیرون

• مصاحبه روزآنلاین با عبدالمالک ریگی، روزآنلاین.
• فیلم و جزئیات دستگیری عبدالمالک ریگی، خبرگزاری فارس.
• گزارش تصویری: نخستین اعترافات ریگیپیوند ۲
• گزارش تصویری: برگی از جنایات ریگی

• Did The U.S. Have Contact with Terror Group That Attacked Iran?