عباس مهرپویا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
عباس مهرپویا
Mehrpouya11 (2).jpg
Abbas Mehrpouya
اطلاعات پس‌زمینه
تولد ۶ تیر ۱۳۰۶ تهران
ملیت ایرانی
مرگ ۴ خرداد ۱۳۷۱
سبک‌ها پاپ، موسیقی تلفیقی
سازها عود ، گیتار ، سیتار ، پیانو
وب‌گاه

وب‌سـایت Abbas-Mehrpouya.Com

فیسـبوک Facebook.Com/AbbasMehrpouya1927

عباس مهرپویا (۶ تیر ۱۳۰۶ تهران - ۴ خرداد ۱۳۷۱ تهران) خواننده، مبتکر موسیقی تلفیقی ، آهنگساز ، نوازنده ، جهانگرد و دکوراتور ایرانی است.[۱][۲]

زندگینامه[ویرایش]

عباس مهرپویا درششم تیرماه ۱۳۰۶ در محله عین الدوله تهران ، درخانواده ای تهرانی الاصل به دنیا آمد، پدرش غلامحسین مهرپویا سرهنگ ارتش و مادرش عفت رفیعی بود[۱]

موسیقی و خوانندگی[ویرایش]

در دوران نوجوانی علاقه بسیاری به هنر، خصوصاً موسیقی و هنرهای دستی داشت، مهرپویا ابتدا قدم در عالم موسیقی گذاشت و با فراگیری ساز عود کار خود را آغاز کرد. عود را نزد نوازنده عرب تبار به نام احمد علی شروع کرده وبه سرعت با توجه به علاقه واستعداد ذاتی اش، درنواختن این ساز مهارتی خاص پیدا نمود.[۲] و درنمایش های پیش پرده خوانی معروفی که در دهه ۲۰ درتهران مرسوم بود، بازی می کرد و در حین اجرا ساز عود نیز می نواخت.[۱]

در سال ۱۳۳۱ توسط دوستانش در جامعه باربد به سینمای آن روز دعوت شد و در فیلم دزد عشق به عنوان بازیگر و همچنین آهنگساز موسیقی متن فیلم همکاری نمود، او پس از بازی در این فیلم توسط حسین مدنی از نخستین فیلم‌سازان تاریخ سینمای ایران دعوت شد تا برای اولین فیلم سینمایی‌اش به نام جدال با شیطان، ساخت و اجرای موسیقی متن آنرا بر عهده گیرد.[۱]

در قدم بعدی مهرپویا یادگیری گیتار را نزد استادی ایتالیایی به نام ارماندو شروع کرد وبعد از مدتی، پس از آشنایی با گیتارنواز بزرگ آلمانی به نام اروین موره در تهران نواختن گیتار را به طور حرفه ای نزد او ادامه داد، و توانست جزو بهترین گروه های موسیقی پاپ آن سالها گردد.[۱][۲]

او نخستین کار جدی‌اش در این زمینه را در سال ۱۳۳۶ با اجرای قطعه‌ای به نام کلبه سرخ پوستان و معرفی گیتار برقی در یکی از انجمن های هنری تهران شروع کرد. مهرپویا و گروه ۳ م جزو اولین گروه هایی محسوب می شد که برای اولین بار در ایران به اجرای موسیقی پاپ با گیتار برقی پرداختند.[۱]

مهرپویا به همراه نواختن ساز گاهی زمزمه هایی درعالم تنهایی خود داشت، که به تدریج او را علاقه‌مند به اجرا و خوانندگی کرد، صدای او از جنس باس - باریتون بود که با توجه به محدود بودن این نوع جنس صدا در بین خوانندگان آن دوره از جایگاه ویژه ای در موسیقی ایران برخوردار بود، و خیلی زود مورد توجه و تشویق گروهی و بالطبع مورد انتقاد گروهی دیگر قرار گرفت، اما او به راهش ادامه داد و از این تشویق ها و انتقادات برای بهتر شدن کارهایش بهره برد.[۱][۳][۲]

نخستین ترانه خود را با بهره گیری از سبک خاص خود، به همراه شعری از شاعر نام آشنای آن دوره مهدی حمیدی شیرازی به نام مرگ قو اجرا کرد و به بازار عرضه نمود، که با استقبال فراوانی روبرو شد، و این قطعه باب تازه‌ای را در موسیقی پاپ ایران باز کرد.[۲][۱]

مهرپویا بعدها به هندوستان سفر کرد، و در جهت آشنایی با موسیقی آن کشور و یادگیری ساز سیتار که تا آن زمان یک ساز هندی محسوب می شد، مدت ها تحت آموزش اساتید مختلف و نیز مشاوره و راهنمایی سیتار نواز نام آشنای هندی راوی شانکار قرارگرفت، و این ساز را به طور کامل آموخت.[۳][۲]

مهرپویا در بازگشت به ایران این ساز ایرانی الاصل را که بر طبق مدارک تاریخی توسط امیرخسرو دهلوی از ایران به هند برده شده (و کم‌کم از موسیقی ایرانی خارج) شده بود، بار دیگر وارد موسیقی ایران کرد، که موفقیت های زیادی را در این زمینه کسب کرد.[۳][۱]

در ادامه راه خوانندگی اش همواره می کوشید تا با بهره گیری از دستاورد های سفرهایش به دیگر کشور ها و آشنایی با فرهنگ و موسیقی آنها آهنگ هایی را با سبکی خاص و نو بسازد، مهرپویا از دهه ۴۰ به بعد آهنگ های بسیار متفاوتی را با نوای ساز سیتار با صدا و سبک خاص خویش ارایه کرد، او در زمان خود تنها نوازنده چیره دست سیتار درایران بود و با تسلطی که بر آن داشت، کوشید که نوای این ساز را با نوای سازهای دیگر تلفیق ساخته وملودی های تازه ای را خلق نماید،و از آن به عنوان کوکتل موسیقی یا موسیقی تلفیقی یاد می شود، که مهرپویا از پیشگامان آن در ایران بود.[۱]

همچنین او ترانه هایی را با الهام از طبیعت ساخت به عنوان مثال: ترانه قایقرانان با الهام از صدای واقعی امواج دریا و پارو است، و یا پاییز که با وزش طبیعی باد همراه است که بسیار مورد توجه طرفدارانش بود.[۱][۳]

مهرپویا تمامی ملودی های ترانه هایی راکه اجرا کرده خود ساخته است و از کلام شعرایی چون : پرویز وکیلی ، داریوش روشن ، وحید ادیبی ، شهیارقنبری ،تورج نگهبان ،فرامرز ابراهیمی ، معینی کرمانشاهی و ... استفاده کرد.[۱]

او با آوایی اندوهناک به همراهی نغمه‌های غمناک سازش، گویی درد هزاران‌سال تنهایی و بی‌کسی را روایت‌می‌کرد.

در سال ۱۳۴۰ دفتر کار خود را با عنوان دکوراسیون موزیک مهرپویا در خیابان جمهوری بنا کرد، که علاوه بر بخش موسیقی که برای آموزش سازهایی از جمله: گیتار، سیتار ، عود و پیانو به هنرجویان در نظر گرفته بود، قسمتی را به حرفه دکوراسیون و هنرهای دستی اش اختصاص داد.[۱]

جهانگردی[ویرایش]

او به دلیل یکنواختی موسیقی پاپ ایرانی، و علاقه به موزیک و فرهنگ های دیگر کشورها سفرهایی را به منظور گردآوری اطلاعات جدید و جامع در زمینه‌های موسیقی و هنر ملل مختلف آغاز کرد.[۱]

ابتدا از کشور هندوستان شروع و بعداز ماهها زندگی دراین کشور وآموختن ساز سیتار و آشنایی با فرهنگ و آداب رسوم خاص وگوناگون این کشور پهناور و شگفت انگیز با دستی پر از موضوعات جالب و عکس به ایران بازگشت.[۱]

ازجمله این مطالب ، اشنایی با رقص سنتی ومذهبی (کاتاک) و ملاقات و مصاحبه با هنرپیشه ورقصنده معروف هندی ویجنتی مالا دراین رشته بود.[۱]

سپس سفرهایش را به کشورهای دیگری ازجمله : آفریقا ،ژاپن ،چین ، آمریکا ،جزایر هاوایی ، جزایر ساموا در فیجی ، پرتغال ، جزایر سلیمان ، اسپانیا و تهیه گزارشهایی از بومیان آفریقایی، سرخ پوستان وغیره ادامه داد. ضمن اینکه از هر سرزمینی که دیدن می کرد، به ایده هایی نو و تازه برای کارهای هنری خود، به خصوص در زمینه موسیقی و کارهای دستی دست پیدا می کرد، عکس ها و مطالب تهیه شده به صورت مقاله در بسیاری از مجلات آن روزها به چاپ رسیده است.[۱]

هنرهای دستی و دکوراسیون[ویرایش]

مهرپویا علاوه بر موسیقی ازسالهای نوجوانی به هنرهای دستی و دکوراسیون بسیار علاقه‌مند و همواره درپی خلق و ساخت کارهای نو و تازه بود. اولین نمایش خلاقیت اش را درساخت کلبه سرخ پوستان بومی آمریکا در تهران در معرض دید همگان گذاشت، که درآن سالها با استقبال ویژه ای روبرو شد. درهمین راستا بعد ها کلبه ژاپنی را که نشانگر فرهنگ سرزمین کشورآفتاب تابان (اصطلاحی که درآن سالها برای کشور ژاپن عنوان می شد) بود، را به نمایش گذاشت وازطرف سفارتخانه مربوطه مورد تحسین و تشویق قرارگرفت.[۱]

اولین کارهای دستی اش را با سنگ های رودخانه و با تزیین آنها برروی گلدانها وظروف شروع کرد، او برای این کار ساعت های اولیه طلوع خورشید، به کنار رودخانه ها می رفت وسنگ ها را دراندازه های مختلف جمع آوری کرده وبه کارگاه کوچکی که درمنزل داشت منتقل می کرد، و با چسباندن آنها به گلدانها وظروف سفالین کارهای زیبایی خلق می کرد، درهمین زمینه یک سری کارهای دستی با چوب درختان انگور بوجود آورد که امروزه هم ازاین نوع کار در تزیین گل ها در گلفروشی ها استفاده می شود.[۱]

مهرپویا بعدها برای کارها و هنرهای دستی خود، کارگاه بزرگتری درست نمود، و کار با چوب وفلز را باهماهنگی زیبایی همراه ساخت و کارهای دستی خود را با آرم (Mehrpouya) دربازار صنایع دستی وارد کرد.

ازدیگر کارهای مهرپویا در این زمینه میتوان به نمایش شوی لباس و کیف و کفش که با بهره گیری از برگ های زرد و قرمز پاییزی درختان بود اشاره کرد.[۱]

مهرپویا درسالهای دهه ۵۰ با همکاری همسرش فهیمه مهرپویا نمایشگاهی از صدف و چوب های دریایی و بطور کلی از پس آوردهای امواج دریا، ترتیب داد که شروع این نمایشگاه با افتتاح گالری مهرپویا در سال ۱۳۵۵ و با حضورجمع کثیری از هنرمندان و صاحب نظران همراه بود، همچنین مجلات آن روز تهران هر کدام صفحاتی را به کارهای این نمایشگاه اختصاص داده بودند، او درِ این نمایشگاه را به روی عموم باز گذاشت، و تا سالهای بعداز انقلاب هم بازدید ازاین مجموعه و گالری مهرپویا به صورت رایگان ادامه داشت.[۱]

مهرپویا به عنوان دکوراتوری موفق، در طراحی، تزیین و دکوراسیون داخلی بسیاری از مکانها و جشن های مطرح در زمان خود همکاری داشت. هنوز هم فضاهایی در تهران موجود است که یادگار طراحی و هنر اوست.[۱]

زندگی شخصی[ویرایش]

مهرپویا در آبان ۱۳۵۷ با هنرجوی کلاس گیتارش، دوشیزه فهیمه ملک ازدواج کرد، که حاصل این پیوند فرزند پسریست با نام خودش عباس مهرپویا که در سال ۱۳۶۰ در تهران به دنیا آمد.[۱]

بعد از انقلاب ۱۳۵۷ ایران[ویرایش]

مهرپویا همانند جمع کثیری از هنرمندان ایرانی، در بعد از انقلاب اسلامی از ادامه فعالیت بازماند و کم کم از عرصه موسیقی فاصله گرفت و آموزشگاه موسیقی او نیز پس از مدت کوتاهی تعطیل گردید. اما بازدید از گالری مهرپویا و کارهای دستی او تا سالهای آخر حیات وی بطور رایگان ادامه داشت و در این سالها مهرپویا در کسوت سکوت در ایران و در کنار خانواده اش زندگی کرد. آخرین کار او در زمینه موسیقی و بعد از سال ۱۳۵۷، همکاری او با آقای مجید انتظامی در موسیقی متن فیلم بایسیکل ران می باشد که در آن نوای سیتار او برای آخرین بار بگوش می رسد.[۱]

درگذشت[ویرایش]

سر انجام مهرپویا در ۴ خرداد ۱۳۷۱ در اثر ابتلا به سرطان و پس از تحمل دو سال بیماری درگذشت، پیکر او در امامزاده عبدالله شهرری با حضور جمعی از هنرمندان و دوستدارانش به خاک سپرده شد.[۱][۲]

تهیه و تکثیر غیر قانونی آثار مهرپویا[ویرایش]

در هیچ یک از فعالیت هایی که در طول سالهای بعد از ۱۳۵۷ در مورد تهیه، تکثیر، و توزیع آثار این هنرمند چه در ایران و چه در خارج از کشور انجام گرفته است، خانواده مهرپویا نقش و دخالی نداشته و مجوزی هم به هیچ فرد یا سازمانی داده نشده است.[۱]

آثار هنری[ویرایش]

آلبوم و تک آهنگ ها[ویرایش]

مهرپویا سه آلبوم به صورت رسمی با جمع آوری تک آهنگ هایی که در گذشته اجرا و آهنگسازی کرده بود، را در سال ۱۳۵۷ از شرکت کاسپین در ایران منتشر کرده است.[۱] این آلبوم‌ها به ترتیب عبارتند از:

آلبوم سال تولید آهنگساز ترانه سُرا ها
مرگ قو ۱۳۵۷ عباس مهرپویا مهدی حمیدی شیرازی ، تورج نگهبان ، پرویز وکیلی ، عادل خلعتبری ، معینی کرمانشاهی
قایقران ۱۳۵۷ عباس مهرپویا تورج نگهبان ، پرویز وکیلی ، شهابی ، امیر ابراهیمی
قبیله لیلی ۱۳۵۷ عباس مهرپویا داریوش روشن ، پرویز وکیلی ، شهیار قنبری ، سیما ، وحید ادبی ، یگانه شاهمیری ، بهلول

آهنگسازی فیلم[ویرایش]

نام فیلم سال تولید نوع همکاری
دزد عشق ۱۳۳۱ آهنگساز و بازیگر
جدال با شیطان ۱۳۳۲ آهنگساز
بایسیکل ران ۱۳۶۷ نوازنده سیتار

نگارخانه[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]