ظرفیت‌سازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ظرفیت سازی جامعه که همچنین به توسعه ی ظرفیت اشاره دارد، یک روش ادراکی برای توسعه است که برای شناسایی موانع به کار می رود، موانعی که باعث می‌شوند مردم، دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی و غیر دولتی، نتوانند اهداف خود را شناسایی کنند و اجازه دستیابی به نتایج قابل اندازه گیری و پایدار را به آنها خواهد داد. اصطلاح ظرفیت سازی جامعه از دهه 1990 در لغت نامه ی توسعه بین‌المللی پدید آمده است. امروزه " ظرفیت سازی جامعه" در برنامه‌های بسیاری از سازمانهای بین‌المللی که در زمینه رشد و توسعه اقتصادی کار می‌کنند، مانند بانک جهانی ( World Bank)، ملل متحد (UN) و سازمان های غیر دولتی (NGOs) مثل Oxfam International، به کار می‌رود. استفاده گسترده از این اسطلاح در جنجال بر سر معنای واقعی آن رواج یافته است. ظرفیت سازی جامعه اکثر اوقات به تقویت مهارت‌ها، شایستگی‌ها و توانایی‌های افراد و جوامع در توسعه جوامع اشاره دارد تا آنها بتوانند بر علل محرومیت‌ها و رنجها غلبه کنند. ظرفیت سازی سازمانی توسط سازمان های غیردولتی (NGO) برای هدایت توسعه داخلی و فعالیت‌هایشان به کار می‌رود.

تعاریف[ویرایش]

سازمان‌ها ظرفیت سازی اجتماعی را به روش‌های خود تعریف می‌کنند و تمرکز بر ظرفیت سازی را مهمتر از ارتقای یک روش توسعه در کشورهای در حال توسعه می‌دانند. جمع آوری کمکهای مردمی، مراکز آموزشی، مراکز یادگیری و مشاوران همه بعضی از انواع ظرفیت سازی هستند. برای جلوگیری از وابستگی همیشگی و کمکهای بین‌المللی، کشورهای در حال توسعه خود، سازمان‌ها روش‌هایی را اتخاذ می‌کنند که توسط سازمان در قالب ظرفیت سازی ارائه می‌شود. برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) یکی از پیشگامان در توسعه درک ظرفیت سازی جامعه یا توسعه بود. از اوایل دهه ی 70 UNDP برنامه عمران سازمان ملل متحد، راهنمای برای کارکنان و دولت با ارائه " نهاد سازی " فراهم کرد. در 1991، این اصطلاح به "ظرفیت سازی جامعه" تکامل یافت. برنامه عمران سازمان ملل متحد ظرفیت سازی را به عنوان یک فرایند طولانی مدت که شامل همه ذینفعان است تعریف می‌کند. ذینفعانی از جمله وزارتخانه‌ها، مقامات محلی، سازمان‌های غیر دولتی، حرفه‌ای، اعضای جامعه، دانشگاهیان و ... . ظرفیت سازی از قابلیت‌های علمی، حرفه‌ای، سازمانی، و رسمی و منبعی و .. افراد استفاده می‌کند. هدف ظرفیت سازی مقابله با مشکلات مربوط به سیاست‌ها و روش‌های توسعه است در حالی که به پتانسیل‌ها، محدودیت‌ها و نیازهای مردم کشور نیز اهمیت می‌دهد. برنامه عمران سازمان ملل متحد ظرفیت سازی را در سطح فردی، سطح نهادی و سطح اجتماعی تشریح می‌کند .[۱]

  • سطح فردی – انجمن های تخصصی ظرفیت سازی در سطح فردی به شرکت کنندگان فردی اجازه ایجاد و افزایش دانش و مهارت‌های موجود را می‌دهد. همچنین به دنبال ایجاد شرایطی است که افراد در "روند یادگیری و سازگاری با تغییر" شرکت کنند.
  • سطح نهادی – ظرفیت سازی جامعه در سطح سازمانی باید شامل کمک به نهادهای از پیش موجود در کشورهای در حال توسعه باشد. نباید ساخت موسسات جدید را مهم تر از مدرن سازی موسسات موجود بداند و باید از موسسات با روش‌های دقیق، ساختارها سازمانی و روش‌های موثر مدیریت و کنترل منافع پشتیبانی کند.
  • سطح اجتماعی – ظرفیت سازی جامعه در سطح جامعه باید از ساخت یک "مدیریت عمومی با خاصیت تعامل بیشتر پشتیبانی کند که به همان اندازه از اعمال خود و از بازخورد آن در جمعیتی کثیر می‌آموزد. ظرفیت سازی جامعه باید برای پروش مدیران عمومیِ پاسخگو و حسابگر، به کار برود.

سازمان جهانی گمرک – سازمان بین دولتی (IO) است که استانداردهایی برای برای کنترل انتقال افراد و محصولات توسعه می‌دهد، ظرفیت سازی جامعه را به این صورت تعریف می‌کند " فعالیت‌های که به تقویت دانش، توانایی‌ها و رفتار افراد کمک می‌کنند و به بهبود ساختارها و فرایندهای سازمانی کمک می‌کند به طوری که سازمان به صورت کارآمد می‌تواند با رسالت و اهداف خود در یک روش پایدار مواجه شود. با این حال توجه به اصول حاکم بر ظرفیت سازی جامعه ضرروی است. [۲] آکسفام بین‌المللی یک سازمان دولتی است که در سراسر جهان به رسمیت شناخته شده و ظرفیت سازی جامعه را از دیدگاه اصول خود تعریف می‌کند. آکسفام معتقد است که ظرفیت سازی جامعه یک روش برای توسعه براساس یک مفهوم اساسی است به طوری که تمام مردم دارای یک سهم یکسان از منابع جهانی هستند و حق دارند تا "پیشرفت خود را بسازند خود و نپذیرند چنین حقی از درمرکز فقر و رنج است. ظرفیت سازی سازمانی – نوع دیگری از ظرفیت سازی است که بر توسعه ظرفیت در سازمان‌هایی مانند سازمان های غیردولتی متمرکز است. که به روند افزایش توانایی‌های سازمان برای انجام فعالیت‌های خاص اشاره دارد. یک روش ظرفیت سازی سازمانی توسط سازمان‌های غیردولتی برای توسعه داخلی به کار می‌رود به طوری که آنها می‌توانند ماموریت‌های تعریف شده خود را بهتر انجام دهند. [3] آلن کاپلَن، یک محقق سازمان غیردولتی پیشرو به تسهیل ظرفیت سازی سازمانی در مناطق در حال توسعه اشاره می‌کند، به طوری که سازمانهای غیردولتی باد برای اولین بار در ظرفیت سازی سازمانی شرکت کنند. مراحل ایجاد ظرفیت سازمانی عبارتند از:

  • توسعه یک چارچوب مفهومی
  • ایجاد یک نگرش سازمانی
  • توسعه یک چشم انداز و استراتژی
  • توسعه ساختار سازمانی
  • کسب مهارت‌ها و منابع[4]

کاپلن بیان می‌کند که سازمانهای غیردولتی که بر توسعه یک چارچوب مفهومی، نگرش، چشم انداز و استراتژی سازمانی تمرکز می‌کنند در تفکر و انتقاد نسبت به خود مهارت بیشتری دارند، که این دو خصوصیت قادر به ظرفیت سازی موثرتر می‌باشند.

تاریخچه[ویرایش]

اصطلاح "ظرفیت سازی جامعه" از اصطلاحات گذشته مانند تبدیل ساختارهای سازمانی و توسعه سازمانی گرفته شده است. در دهه‌های 1950 و 1960 این اصطلاحات به توسعه اجتماعی اشاره داشتند که تمرکزش بر افزایش ظرفیت‌های تکنولوژیک با خودیای افراد در مناطق روستایی است. در دهه 1970، پس از یک سری گزارشها در مورد توسعه بین‌المللی، تاکید بر ایجاد ظرفیت برای مهارت‌های فنی در مناطق روستایی و همچنین بخش‌های اداری در کشورهای توسعه مورد توجه قرار گرفت. در دهه 1980 مفهوم توسعه سازمانی حتی بیشتر هم گسترش یافت. توسعه سازمانی به عنوان یک فرایند طولانی مدت برای ایجاد دولت در یک کشور در حال توسعه، ساخت موسسات بخش خصوصی و عمومی، و سازمان‌های غیردولتی تلقی شد.[5] با وجود اینکه پیشقدمان ظرفیت سازی قبل از دهه 1990 نیز وجود داشتند، نیروهای قدرتمندی در توسعه بین‌المللی مثل "ظرفیت سازی" در آن دهه نبودند. ظرفیت سازی به عنوان یک مفهوم توسعه پیشگام در دهه 1990 با توجه به معیارهای ذیل پدیدار شد:

  • روش‌های جدیدی برای ترویج توانمندسازی و مشارکت توسعه دادند، مانند آموزش و پرورش "پائولو فریر برای آگاهی انتقادی" (1973)، که تاکید می‌کند آموزش و پروش نمی‌تواند از یک معلم دانای مطلق به یک دانشجوی نادان منتقل شود بلکه باید آن را از طریق فرایند گفتگو به دو هم سطح حاصل کرد.
  • گزارشها و پژوهشهای انجام شده در طول دهه 1980، از جمله ظرفیت و تجزیه و تحلیل آسیب پذیری ها (CVA) که نشان دهنده سه فرضیه هستند:

توسعه یک فرایند است که از طریق آن آسیب پذیری‌ها کاهش یافته و از طریق ظرفیت‌ها افزایش می‌یابد. هیچ کس باعث رشد فرد دیگری نمی‌شود. برنامه‌های کمکی هیچ گاه در رشد خود بی تاثیر نیستند

  • تغییراتی در روش‌های بین‌المللی رشد

در دهه 1980 بسیاری از کشورهای کم درآمد در معرض "بسته‌های تعدیل ساختاری" بودند – که ماهیت نئولیبرالی بسته‌های منجر به افزایش نابرابری در ثروت شد. در پاسخ، یک سری از "اصلاحات ابعادی اجتماعی تصویب شدند" . رشد شکاف ثروت با "اصلاحات ابعادی اجتماعی" برای افزایش اهمیت سازمان‌های غیردولتی در کشورهای در حال توسعه مجاز شد چرا که آنها به طور فعالانه در ارائه خدمات اجتماعی به فقرا شرکت می‌کنند.

  • سپس، در دهه 1990 یک تاکید جدید بر اساس این ایده، توسعه پایدار است.

گزارشهایی مثل CVA و ایده‌هایی مثل ایده‌های فریِر از دهه‌های اخیر تاکید داشتند که "هیچ کسی نمی‌تواند باعث رشد شخص دیگری شود" و توسعه باید به صورت مشارکتی باشد. این مباحث در اثر "برنامه‌های ارائه خدمات" برای دستیابی به توسعه ی پایدار بررسی شدند، و در نتیجه منجر به روشی برای تاکید بر "ظرفیت سازی" شدند.

ظرفیت سازی جامعه در جوامع در حال توسعه[ویرایش]

در برنامه عمران سازمان ملل متحد 2008- 2013 یعنی" برنامه ریزی استراتژیک برای توسعه ،" ظرفیت سازی "سهم اصلی سازمان برای توسعه است". برنامه عمران سازمان ملل متحد یک رویکرد ظرفیت سازی برای توسعه در 166 کشوری که در آن فعال است، توسعه می‌دهد. برنامه عمران سازمان ملل متحد بر ظرفیت سازی در سطح نهادی تمرکز کرده و یک فرایند 5 مرحله‌ای برای ظرفیت سازی سیستماتیک را پیشنهاد می‌دهد [7] مراحل عبارتند از:

  • 1. تعامل با ذینفعان در توسعه ظرفیت

یک فرایند ظرفیت سازی موثر باید مشارکت تمام افراد درگیر پروژه را تشویق کند. اگر ذیفنعان پروژه درگیر شده و مالکیت را در فرایند توسعه به اشتراک بگذارند احساس مسئولیت بیشتری برای نتیجه و پایداری توسعه خواهند داشت. تعامل با ذینفعان که به طور مستقیم تحت تاثیر وضعیت قرار دارند امکان تصمیم گیری موثرتری را می‌دهد، و همچنین فرایند توسعه را شفاف تر می‌سازد. برنامه عمران سازمان ملل متحد و شرکایش از حمایت و مشاوره برای تعامل بهتر سهامداران استفاده می‌کنند.

  • 2. ارزیابی نیازهای ظرفیت و دارایی

ارزیابی ظرفیت‌های موجود از طریق تعامل با سهامداران به ظرفیت سازان امکان می‌دهد تا بررسی کنند که کدام یک از مناطق به آموزش بیشتر نیاز دارند، کدام مناطق باید اولویت بندی شوند، در چه روشی ظرفیت سازی می‌توان روش‌های توسعه رسمی و محلی را گنجاند. برنامه عمران سازمان ملل متحد معتقد است ظرفیت سازی ریشه در یک مطالعه جامعه و ارزیابی از شرایط موجود، ندارد و تنها به آموزش محدوده شده است که باعث می شود نتایج پایدار را تسهیل نکند.[7]

  • 3. تدوین و فرموله کردن پاسخ توسعه ظرفیت

برنامه عمران سازمان ملل متحد می‌گوید که زمانی که یک ارزیابی، یک ظرفیت سازی را کامل می‌کند، پاسخ بایستی براساس یکی از چهار جنبه اصلی ذیل ایجاد شود: الف. ترتیبات نهادی – ارزیابی ها اکثر اوقات می‌یابند که نهادها به دلیل سیاست‌ها، رویه‌ها، مدیریت منابع، مدیریت سازمان، چارچوب و ارتباطات بد یا ضعیف، ناکارآمد هستند. برنامه عمران سازان ملل متحد و شبکه‌هایش برای رفع مشکلات مرتبط با ترتیبات نهادی از طریق توسعه چارچوب منبع انسانی "سیاست‌ها و رویه‌هایی را برای تقاضا، گسترش و انتقال سیستم‌های مشوق، توسعه مهارت‌ها، سیستم‌های ارزیابی عملکرد، و رفتارها و ارزش‌ها پوشش می‌دهند ". [11] ب . رهبری – برنامه عمران سازمان ملل متحد معتقد است که رهبری چه به صورت فردی چه سازمانی می‌تواند به دست آمدن اهداف توسعه را تسریع کند. رهبری قوی امکان انطباق سریعتری به تغییرات را می‌دهد، رهبران قوی همچنین می‌توانند بر مردم تاثیر بگذارند. برنامه عمران سازمان ملل متحد از آماده سازی و هدایت برنامه نویسان برای کمک به تشویق توسعه مهارت‌های رهبری از جمله تنظیمات اولویت، ارتباطات و برنامه ریزی استراتژیک استفاده می‌کنند. ج. دانش – برنامه عمران سازمان ملل متحد معتقد است که دانش پایه از ظرفیت است. آنها معتقدند که سرمایه گذاری بیتشر باید در ایجاد سیستم‌های آموزش و پرورش قوی و فرصت هایی برای یادگیری مداوم و توسعه مهارت‌های حرفه‌ای انجام شوند. آنها از درگیری در اصلاحات تحصیلات بعد از دبیرستان، یادگیری مستمر و خدمات دانش خانگی پشتیبانی می‌کنند. د. پاسخگویی – اجرای اقدامات پاسخگویی عملکرد بهتر و بهره وری را تسهیل می‌کنند. فقدان اقدامات پاسخگویی در نهادها امکان گسترش فساد را می‌دهد. برنامه عمران سازمان ملل متحد ترویج چارچوب پاسخگویی است که موسسات را ارزیابی و نظارت می‌کند. همچنین سازمانهای مستقل را که بر موسسات نظارت و سرکشی و ارزیابی می‌کنند توسعه می‌دهند. آنها توسعه ظرفیت‌هایی مثل سواد و مهارت‌های زبانی در جوامع مدنی توسعه می‌دهند که از افزایش تعامل در نظارت بر موسسات پشتیبانی می‌کنند.

  • 4. پیاده سازی یک پاسخ توسعه ظرفیت

پیاده سازی یک برنامه ظرفیت سازی باید شامل تعداد زیادی از سیستم‌های مختلف ملی، نهادی و محلی شود. که این باید شامل ارزیابی مستمر و انتظار تغییر با توجه به تغییر شرایط و همچنین شاخص‌های ارزیابی برای اندازه گیری برنامه‌های آغاز شده باشد [7].

  • 5. ارزیابی توسعه ظرفیت

ارزیابی ظرفیت سازی باعث ترویج مسئولیت پذیری و پاسخگویی می‌شود. اندازه گیری ها بایستی بر اساس تغییرات در عملکرد موسسات باشند. ارزیابی‌ها بایستی براساس تغییرات عملکرد مبتنی بر چهار جنبه باشند : تنظیمات نهادی، رهبری، دانش و پاسخگویی [7] . برنامه توسعه ملل متحد این سیستم ظرفیت سازی را در پروژه‌ای برای رسیدن به اهداف توسعه هزاره ادغام می‌کند. برنامه توسعه ملل متحد بر ظرفیت سازی در سطح سازمانی تمرکز می‌کند زیرا معتقد است که "موسسات در قلب توسعه انسانی هستند و در این صورت قادر به انجام بهتر، حفظ این عملکرد در طول زمان و مدیریت "شوک" به سیستم هستند، آنها به صورت معنی داری می‌توانند به دستیابی به اهداف ملی توسعه انسانی کمک کنند.

ظرفیت سازی در دولت ها[ویرایش]

یکی از ایده‌های اساسی در اراتباط با ظرفیت سازی ایده ظرفیت سازی‌های دولت در کشورهای در حال توسعه است به طوری که آنها قادر به رسیدگی به مشکلات مرتبط با تحولات زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی باشند. توسعه ظرفیت دولت چه در سطح محلی، منطقه‌ای یا ملی امکان حکومت بهتر را می‌دهد که می‌تواند منجر به یک توسعه و دموکراسی پایدار شود. برای جلوگیری از استبداد در کشورهای در حال توسعه توانایی‌ها و مهارت‌های دولت‌های محلی و ملی متمرکز شده است بنابراین می‌تواند قدرت را در سراسر کشور منتشر کند. ظرفیت سازی دردولت اغلب شامل ارائه ابزاری برای کمک به دولت‌ها برای انجام بهتر مسئولیت هایشان است. این خدمات عبارتند از ایجاد توانایی دولت به بودجه، جمع آوری درآمد، ایجاد و پیاده سازی قوانین، ترویج مشارکت مدنی، [8] شفاف بودن و پاسخگو بودن و مبارزه با فساد. در زیر نمونه‌هایی از ظرفیت سازی در دولت‌های کشورهای در حال توسعه آمده است:

  • در دهه 1999، برنامه عمران سازمان ملل متحد از ظرفیت سازی دولت در بوسنی هرزگوین حمایت کرد. این برنامه بر تقویت دولت طریق پروش مهارت‌های جدید سازمانی، رهبری و مهارت‌های دولتی در ارقام دولتی، تمرکز داشت. که باعث بهبود توانایی‌های فنی دولت برای برقراری ارتباط با جامعه بین‌المللی و جامعه مدنی در داخل کشور شد. [10]
  • از سال 2000، سازمان های در حال توسعه مانند برنامه توسعه مستقر منطقه‌ای ملی به توسعه دولت های محلی در افغانستان از طریق یک رویکرد ظرفیت سازی رسیدند. NABDP جلسات آموزشی را در مناطقی از افغانستان برگزار می کند که در آنجا بنیاد دولت های محلی وجود دارد. NABDP کارگاه هایی را دایر می کنند که رهبران جامعه در مورد رسیدگی بهتر به نیازهای محلی جامعه تلاش می کنند. با ارائه نهادهای دولتی محلی ضعیف با ظرفیت رسیدگی به مشکلات مربوطه ، دولت های ضعیف را تقویت کرده و آنها رابه نهادینه شدن نزدیک تر می کند. هدف ظرفیت سازان در افغانستان تقویت دولت های محلی و فراهم کردن موسسات با آموزش رو به رشد است که این به آنها امکان رسیدگی و حمایت از آنچه جامعه نیاز دارد ، را می دهد.

رهبران در " حکومت داری ، حل تعارض ، برابری جنسیتی ، برنامه ریزی پروژه ، پیاده سازی ، مدیریت ، تدارکات مالی ، و مدیریت و کاهش بحران، آموزش می بییند.

  • شهرداری روساریو ، باتانگاس ، فیلیپین یک مثال محکم مرتبط به این بحث را ارائه کرده اند. این دولت شهری طرح امنیتی فراانسانی و محیط زیست آکسیون ان جی بایان روساریو 2001 را به عنوان یک استراتژی اصلی برای بهبود کیفیت زندگی پیاده سازی می کند – سیستم مبتنی بر اطلاعات (MBN-CBIS) که توسط حکومت فیلیپین تعیین شده است. این روش به دولت شهری برای شناسایی اولویت خانواده ها و جوامع برای مداخله و همچنین توجیه تخصیص بودجه توسعه اجتماعی خود ، کمک کرده است. از همه مهمترایجاد مراحل معینی برای تشویق مشارکت جامعه در تحلیل موقعیت ، برنامه ریزی ، نظارت و ارزیابی پروژه های توسعه ی اجتماعی از طریق ایجاد ظرفیت مقامات دولت محلی ،رهبران بومی و دیگر ذیفنعان برای همگرا شدن این نگرانی ها در مدیریت ، است.

ظرفیت سازی جامعه محلی در عمل[ویرایش]

روش ظرفیت سازی جامعه در بسیاری از سطوح ، از جمله سطوح محلی ، منطقه ای ، ملی و بین‌المللی به کار می رود. ظرفیت سازی می تواند برای تشخیص و توانمندسازی حکومت ها یا افراد به کار برود. سرمایه گذار های بین‌المللی مثل آژانس توسعه بین‌المللی ایالات متحده ، اغلب شامل ظرفیت سازی به عنوان یک نوع کمک به توسعه ی دولت و یا سازمان های غیردولتی مشغول به کار در مناطق در حال توسعه است . به لحاظ تاریخی این به این سبب است که یک پیمانکار ایالات متحده یک سازمان غیردولتی در کشور را شناسایی کرده و از سیستم های اقتصادی ، M&E و نظامهای فنی در جهت اهداف مداخله ی USAID اش پشتیبانی می کند. ظرفیت NGO به عنوان یک زیرمجری سرمایه گذار توسعه یافته است. ابا این حال بسیاری از سازمان های غیردولتی(NGO) در یک نوع از ظرفیت سازی شرکت می کنند که در جهت افراد و ساخت ظرفیت محلی هدف گیری شده است. در گزارش اخیر ارائه شده توسط UNAIDS ( برنامه ایدز سازمان ملل و صندوق جهانی) ، بررسی TA برای CSO سرمایه گذاری شده از طریق سرمایه جهانی سازمان های غیر دولتی منحصربه‌فرد ، نیازهاو اولویت های خود را ورودی های توسعه ظرفیت گسترده تر توسط سرمایه گذاران و دولت ها اعلام کردند. برای افراد و سازمان های غیردولتی در کشور ، ظرفیت سازی ممکن است به توسعه ی رهبری ، مهارت های حمایت ، توانایی های صحبت کردن/ آموزش ، مهارت های فنی ، مهارت های سازماندهی ، و دیگر مناطق از توسعه ی شخصی و حرفه ای مربوط شود . یکی از سخت ترین مشکلات در رابطه با ظرفیت سازی در سطح محلی کمبود امکانات آموزش عالی در کشورهای در حال توسعه است [12]. بین 5-2 درصد از آفریقایی ها در مدارس درجه سه درس می خوانند [13] . یک مشکل دیگر تخلیه مداوم مغز است که در کشورهای در حال توسعه رخ می دهد . اکثر اوقات ، در افراد جوان که مهارت های و ظرفیت هایشان را رشد می دهند باعث می شود که برای توسعه پایدار ریشه های محلی خود را ترک کنند. دامتو تفرا از مرکز کالج بوستون برای مراکز آموزش عالی در افریقا بیان می کند که ظرفیت سازان محلی اکنون بیش از هر زمان مورد نیازند و افزایش منابع باید برای برنامه هایی که بر توسعه ی نظریات و مهارت های محلی تمرکز می کنند ، فراهم شوند. بخش توسعه ، به ویژه در کشورهای جنوب صحرای افریقا دهها سال است که " مشاوران فنی بین‌المللی " با ادارات حکومتی و سازمان های غیرحکومتی ملی کار کرده و آن ها را راهنمایی می کنند. در ارائه خدمات سلامت ، اعم از مراقبت از مادر یا HIV، سازمانهای جامعه آغاز شده اند و اکثر اوقات از به واسطه ی رشد قدرت کارمندانشان وتعهد خود به رهبران ملی و حتی منطقه ای ، رشد کرده اند. در حالی که آموزش عالی هنوز یک تقاضای در حال خدمت است ، منابع قابل توجه از کارکنان با تجربه وجود دارد. نوآوری های سرمایه گذار های جدید تر ، از جمله سیستم های جامعه تقویت جهانی و کمک های فنیِ US PEPFAR به نو آوری شرکای جدید شروع به بررسی نیازهای ظرفیت سازمانی و مهارت های قوی تر برای شناخته شدن به عنوان قسمتی از پاسخگویی ملی به نیازهای بهداشتی در یک کشور کرد. برای تکمیل چرخه ی توسعه ی ظرفیت ، صندوق جهانی و تسهیلات پشتیبانی فنی UNAIDS و تیم های TA برای CSO بودجه شده توسط همکاران نوآور جدید از طریق ساکنان و اتباع همان کشورهای در حال توسعه سرمایه گذاری شدند. در ذیل چند نمونه از سازمان های غیردولتی و برنامه هایی که از اصطلاح "ظرفیت سازی : برای فعالیت های خود در مقیاس محلی استفاده می کنند آمده است: [13] . مرکز توانمندسازی اجتماع CCEM – یک سازمان غیر دولتی است که در ویتنام است و هدفش " آموزش به مربیان مشغول به کار در بخش توسعه ویتنام است . این سازمان معتقد است که پایداری پروژه وابسته به سطح مشارکت ذیفنعان پروژه است به طوری که آنها به آموزش سهامداران در مهارت های مورد نیاز در پروژه و تشویق فعالیتهای سایر ذینفعان بپردازند .[14] سازمان از طریق فراهم سازی واحد های آموزشی هفتگی برای افراد محلی در مسائلی مثل : مدیریت پروژه ، نوشتن گزارش ، ارتباطات ، جمع آوری پول ، بسیج منابع ، تجزیه و تحلیل ، و برنامه ریزی عمل می کنند [15] . این سازمان پروژه های فیزیکی ایجاد نمی‌کند بلکه ظرفیت ذیفنعان پروژه را برای ابداع ، برنامه ریزی و تحلیل و توسعه ی پروژه ها خود به خود توسعه می دهد. کشتی های رحمت (Mercy Ships) – سازمان غیردولتی بهداشت و درمان مسیحی ، نمونه ی دیگری از سازمان های غیردولتی مشارکت کننده در محلی سازی " ظرفیت سازی " را ارائه می کند. در حالی که CECEM انرژی خود را وقف آموزش افراد برای مدیران بهتر پروژه و شرکت کنندگان بهتر می کند ، کشتی های رحمت یک شکل از ظرفیت سازی است که بر ظرفیت های از قبل موجود از افراد معین تمرکز می کند و ظرفیت را در آنها ایجاد می کند [17] . برای مثال ، کشتی های رحمت بری آموزش پزشکان و پرستاران در مورد روشها و فناوری های جدید تمرکز می کنند. آنها همچنین بر ایجاد مهارت های رهبری از طریق کارگاه های آموزشی برای معلمان ، کشیشان و دیگر رهبران جامعه تمرکز می کنند. رهبرانسپس در حوزه های دیگری از جمله مراقبتهای مناسب و ساخت و ساز چاه آب های بهداشتی آموزش داده می شوند. مثال اول ظرفیت سازی را به عنوان ابزاری برای ارائه مهارت های موردنیاز به افرادبرای کار موثر در جامعه ی مدنی تلقی می شود. در مورد کشتی های رحمت ، ظرفیت سازی در حال ارائه ظرفیت به افراد است تا در فعالیتهای تعریف شده ای از جمله مراقبت بهداشت و درمان ذی‌نفع و شرکت کننده باشند .

در سازمان های غیردولتی[ویرایش]

توسعه ی اجتماعی درکشورهای فقیرتر اغلب منوط به بهره وری از سازمان های مشغول به کار در آن کشور است. ظرفیت سازی سازمانی بر توسعه ی ظرفیت های سازمان به ویژه سازمان های غیردولتی تمرکز میکند ، به طوری که آنها برای انجام ماموریت هایی که باید انجام دهند تجهیز می شوند. شکست توسعه اغلب می تواند به عدم ناتوانی سازمان برای ارئه خدمات و تعهد آن بر حفظ قولش ترسیم شود. ظرفیت سازی در سازمان های غیردولتی اغلب شامل ، ایجاد مهارت ها و توانایی هایی مانند تصمیم گیری ، تدوین سیاست ، ارزیابی و یادگیری شود. که برای اعطا کنندگان در شمال جهانی، ظرفیت سازی برای سرمایه گذاری خود سازمان های غیردولتی غیرمعمول نیست. برای سازمان ها ظرفیت سازی ممکن است تقریباً به هر جنبه از کارشان مرتبط باشد : بهبود حکومت ، رهبری ، ماموریت و استراتژی ، دولت ( شامل منابع انسانی ، مدیریت مالی و امور حقوقی ) ، توسعه ی برنامه و پیاده سازی ، ارتقای سرمایه و گسترش درآمد ، تنوع ، مشارکت و همکاری ، ارزیابی ، حمایت و تغییر سیاست ، بازاریابی ، موقعیت ، برنامه ریزی . ظرفیت سازی در سازمانهای غیردولتی یک روش برای تقویت سازمان است تا بتواند ماموریت مشخصی را که قرار است انجام دهد اجرا کرده و بنابراین بتواند پابرجا بماند. همچنین یک فرایند در حال پیشرفت است که سازمان های را برای بازتاب پیوسته بر کارشان ، سازمان و هدایت برمی انگیزد و تضمین می کند که آنها در حال تکمیل فعالیت هایی هستند که قرار است به انجام برسانند. [19] آلن کاپلن ، یک وکیل توسعه ی بین‌المللی ، ادعا می کند که توسعه ی ظرفیت سازمان ها شامل ساخت دارایی های ملموس و ناملموس سازمان است . او بیان می کند که برای اینکه یک سازمان غیردولتی به صورت کارآمد و موثر در توسعه ی کشور کار کند باید اول بر توسعه ی سازمانهایشان تمرکز کنند. کاپلن بیان می کند که ظرفیت سازی در سازمان ها باید ابتدا بر ویژگی های ناملموسی از جمله موارد ذیل تمرکز کند : [4]

  • چارچوب مفهومی – یک درک سازمانی از جهان ، " این یک قاب منسجم مرجع است ، یک مجموعه از روش هایی که به سازمان امکن می دهد تا دنیای اطرافش را در کند ، تا موقعیت خود را در جهان تعیین کند و تصمیم های مرتبط با آن را بگیرد [4] .
  • نگرش سازمانی – این نگرش بر بازدید از سازمان خودتمرکز می کند . کاپلن ادعا می کند کیک سازمان باید خود را نه به عنوان طعمه ای ناچیز از دنیا بلکه باید به عنوان یک بازیگر فعال ببیند که توانایی ایجاد تغییر و پیشرفت رادارد.
  • چشم انداز و استراتژی – این روش به درک سازمانی از چشم انداز و ماموریت و اینکه چه چیز به انجام می رسد اشاره دارد و اهداف سازمان را برای دنبال کردن انجام آن برنامه ریزی می کند.
  • ساختار سازمانی – یک روش واضح از عملیاتی که در آن جریان ارتباطات منع نمی‌شود هر بازیگر نقش و مسئولیت خود را مید اند.[4]

اگرچه او ادعا کرد که ویژگی های ناملموس از اهمیت زیادی برخوردار هستند – کاپلن می گوید که ویژگی های ملموس از جمله ، مهارت ها ، اموزش و منابع مادی نیز الزامی هستند. یک جنبه ی دیگر از ظرفیت سازی سازمانی ظرفیت یک سازمان برای ارزیابی مجدد ، امتحان دوباره و تغییر با توجه به آنچه که بیشتر مورد نیاز و موثرتر است ، میباشد.

ارزیابی ظرفیت سازی جامعه[ویرایش]

از زمان ظهور ظرفیت سازی اجتماعی به عنوان یک موضوع غالب در کمکهای بین‌المللی ، اهداکنندگان و وکلا برای تعیین یک مکانیزم مختصر برای تعیین اثر طرح های ظرفیت سازی تلاش کرده اند. در سال 2007 ، دیوید واتسون ، یک معیار مشخص توسعه یافته برای ارزیابی موثر و نظارت ظرفیت سازی ارائه کرد. واتسون شکایت کرد از اینکه روش سنتی از نظارت سازمان های غیردولتی براساس یک چارچوب خطی مبتنی بر نتایج استوار است و به انداز ه ی کافی برای ظرفیت سازی کافی نیست. او بیان می کند که ارزیابی ظرفیت سازی سازمان های غیردولتی باید براساس ترکیبی از نظرات و نتایج حاصل از فعالیت های خود باشد و همچنین یک روش انعطاف پذیرتر از نظارت که همچنین توجه ، خوداصلاحی و تعاون را بپذیرد. واتسون 18 مورد مطالعات از ارزیابی های ظرفیت سازی را مشاهده کرده و مطالب معینی را نتیجه گرفته است[20]:

  • نظارت بر وضوح سازمان از ماموریت – که این ارزیابی اهداف یک سازمان و اینکه چگونه به خوبی اهداف در سراسر سازمان قابل درک هستند.
  • نظارت بر رهبری سازمان – این شامل ارزیابی قدرت رهبری سازمان است – که چگونه رهبری آزمایش ، درون اندیشی ، تغییر در ساختارهای تیمی و روش ها را برمی انگیزد.[20]
  • نظارت بریادگیری سازمان – این شامل ارزیابی هرچندوقت یکبار سازمان درمشارکت در خود اندیشی موثر و خود ارزیابی است . همچنین شامل چگونگی یادگیری سازمان از طریق " تجربه " و چگونگی رواج ایده یادگیری از تجربه است.
  • نظارت بر تاکید سازمان بر روی توسعه شغلی – این شامل ارزیابی تشویق شدن سازمان به یادگیری مستمر ، به خصوص از طریق روشها است.
  • نظارت برفرایند های نظارت سازمان 0 این شامل چگونگی ارزیابی نظارت بر خود است. بررسی می کند که آیا یک سازمان رشد از طریق یادگیری از اشتباهات را تشویق می کند یا خیر.

در سال 2007، USAID یک گزارش در مورد روش نظارت و ارزیابی ظرفیت سازی منتشر کرد. بر طبق گزارش ، USAID بر این موارد نظارت می کند : اهداف برنامه ، ارتباط بین پروژه ها و فعالیت های یک سازمان و اهدافش ، یک برنامه یا شاخص های قابل اندازه گیری سازمانی ، جمع آوری داده ، و گزارشات جریان. USAID ارزیابی می کند که : چرا اهداف به دست آمدند ، یا اینکه چرا به دست نیامدند ، مشارکت های کلی از پروژه ها را ارزیابی می کند ، نتایج شایسته را بررسی می کند که اندازه گیریشان سخت تر است . ، به نتایج غیر هدف و پیامدها نگاهی می اندازد ، برگزارشات و درسهای آموخته شده نگاهی می اندازد. USAID از دو نوع از " شاخص ها" برای جریان استفاده می کند . " شاخص های خروجی " و " شاخص های نتیجه " . شاخص های خروجی تغییرات ناگهانی یا نتایجی از جمله تعداد افراد آموزش دیده را اندازه گیری می کنند . شاخص های نتیجه ی اندازه گیر تاثیر مانند قوانی تغییر با توجه به طرفداران آموزش دیده است.

مشخصات[ویرایش]

ظرفیت سازی اجتماعی بسیار مهم تر از آموزش است و شامل موارد زیر می باشد :

  • توسعه ی منابع انسانی ، فرایندی از تجهیزسازی افراد با درک ، مهارت ها و دسترسی به اطلاعات ، دانش و آموزشی که آنها را قادر می سازد تا به صورت موثر عمل کنند.
  • توسعه ی سازمانی ، پیچیدگی ساختارهای مدیریتی ، فرایندها و رویه ها ، نه تنها در سازمانها بلکه در مدیریت روابط بین سازمانهای مختلف و بخش ها نیز وجود دارند ( عمومی ، خصوصی و جامعه).
  • نهادی و توسعه چارچوب قانوی ، ایجاد تغییرات منظم و قانونی و نظارتی برای فعال ساختن سازمانها ، موسسات و آژانس ها در تمام سطوح و در همه ی بخش ها به منظور افزایش ظرفیت هایشان ( با بررسی : شبکه ی ظرفیت سازی شهری).

همچنین به بعضی کارهای از طریق اجتماع اقتصادهای تاسیساتی جدید به طور برجسته به وسیله ی برنده ی جایزه ی نوبل 1994 دوگلاس نورث مربوط می شود. این برای پخش پیش نیازهای تاسیساتی و سازمانی ضروری برای جریان اجتماعی و اقتصادی تلاش می کند ( مقاله ی نورث والیس و وینگاست را ببینید ) که با فروتنی یک چارچوب مفهومی برای تفسیر تاریخ بشر ثبت شده ، NBER مقاله ی کاری 127795 نامیده است ( www.nber.org/paper/w12795) ظرفیت سازی اجتماعی به عنوان " فرایندی از توسعه و تحکیم مهارت ها ،غرایز ، توانایی ها ، پردازش ها و منابعی که سازمان ها و اجتماعات برای باقی‌ماندن ، سازگاری و پیشرفته در دنیای به سرعت متغیر تعریف می شود . ( آن فیلبین ، ظرفیت سازی در فوندانسیون عبوری سازمان های دادگستری ، 1996) ظرفیت سازی اجتماعی عناصری است حالت روانی ، انعطاف پذیری و قابلیت یک برنامه/ سازمان برای سازگاری با نیازهای متغیر جمعیتی که به آن خدمت می کند ، می دهد. توسعه ی سازمانی به صورت " ظرفیت سازی اقتصادی " مورد توجه قرار گرفته است زیرا ظرفیت از هر اجتماعی توسعه یافته یا در حال توسعه ای را برای ارتقای تجارت ، اشتغال ، توسعه ی اقتصادی و کیفیت زندگی ، افزایش می دهد. همچنین حقیقیت دارد که هر کجا که ظرفیت سازمانی محدود شود توسعه ی سازمانی احتمالاً محدود می شود. در حال حاضر سازمان ایالات متحده به صورت "د" با بدتر به وسیله ی جامعه ی امریکایی از مهندسان شهری (ASCE) رتبه بندی می شود. این ممکن است یک شکاف باشد که ظرفیت سازمانی امریکا محدود شده و بر کیفیت جوانب زندگی در آینده تاثیر میگذارد.

ظرفیت سازی و مدیریت فرصت[ویرایش]

مدیریت فرصت ممکن است به صورت " فرایندی برای شناسایی تجارت و فرصتهای توسعه ی اجتماعی تعریف شده که می توانند برای پایداری یا ارتقای اقتصاد محلی پیاده سازی شوند [22] . در هنگام راه اندازی ابتکارات ظرفیت سازی ، مدیریت فرصت ممکن است به هدف گیری منابع کمک کند. فرایند مدیریت فرصت ابتدا به شناسایی فرصت برای ارتقا کمک می کند – یک چالش که از طریق نوآوری ظرفیت سازی بررسی می شود. همچنین ، بحران توسعه یافته و برای ارزیابی تاثیر و تغییرات نوآوری های ظرفیت سازی پیشنهاد شده ، به کار می رود و یک گزینه برای راه اندازی مرحله را انتخاب می کند. در حین را اندازی مرحله ی ظرفیت سازی ابتکاری ، رهبران تخصیص می یابند ، پاسخگویی حاصل می شود ، برنامه های فرمان توسعه می یابند و مدیریت پروژه ممکن است بکار برود. زمانی که مرحله ی راه اندازی به پایان می رسد ، نظارت ثابت از نوآوری ظرفیت سازی باید یکی از تصمیمات ذیل را بگیرد :

  • پیشرفته
  • دوباره کاری
  • یا کشتن نوآوری

اگر در مرحله ی نظارت تعیین کرد که نوآوری با اهداف مشخص شده در معیار ارزیابی و اولویت بندی مرحله ، روبه رو نمی‌شود ،آنگاه نوآوری نیز نیاز به کارمجدد دارد – اکثر اوقات نیاز به منابع اضافه یا کشتن – به معنای انتهای نوآوری است. دنبال کردن خطوط راهنمای مدیریت فرصت ، اکثر اوقات برای به انتهای رساندن و یا کار مجدد یک نوآوری قبل از اینکه منابع زیادی در یک روشی که هنوز برای کار اثبات نشده است اتلاف شوند ، موثر است.

منابع[ویرایش]

ویکی‌پدیای انگلیسی - مقاله Capacity building

  1. United Nations Committee of Experts on Public Administration (2006). "Definition of basic concepts and terminologies in governance and public administration". United Nations Economic and Social Council.
  2. United Nations Committee of Experts on Public Administration (2006). "Definition of basic concepts and terminologies in governance and public administration". United Nations Economic and Social Council.