طرح بزرگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
طرح بزرگ
The grand design book cover.jpg
جلد کتاب
نویسنده استیون هاوکینگ، لئونارد ملودینوف
ناشر Bantam Books
تاریخ نشر ۷ سپتامبر ۲۰۱۰
شابک ISBN 0-553-80537-1
سبک علم به زبان ساده
کتاب‌شناسی استیون هاوکینگ، لئونارد ملودینوف

طرح بزرگ (به انگلیسی: The Grand Design) نام کتابی از فیزیکدان انگلیسی استیون هاوکینگ است. هاوکینگ این کتاب جنجال برانگیز را با همکاری لئونارد ملودینوف نوشته‌است.[۱]

موضوع کتاب به زبان ساده پیرامون منشاء جهان و قانونمندی‌ها است. قوانین طبیعی به چه دلیل هستند؟ و اصلاً چرا هستند؟ جهان ما از کجا آمده‌است. نقش بارز «نظریه ام»[۲] (نظریه ام) چیست؟ امکان دستیابی به آن هست؟ آیا ما به یک تئوری همه‌جانبه و جامع نزدیک شده‌ایم که بتواند به همه پرسشهایمان در مورد جهان پاسخ دهد؟ خدا اینجا چه نقشی دارد؟ و آیا اینکه نیاز به موجودی ماورائی به عنوان خالق جهان وجود دارد یا نه؟ و غیره.

این کتاب در ۷ سپتامبر ۲۰۱۰ در ایالات متحده آمریکا به چاپ رسید و تنها پس از چند روز به پرفروش ترین کتاب سایت amazon.com تبدیل شد[۳][۴].[۵] آنگاه در ۹ سپتامبر ۲۰۱۰ در انگلستان منتشر شد و در همان روز به پرفروش ترین کتاب سایت amazon.co.uk تبدیل شد.[۶]

سرشت جهان چیست؟[ویرایش]

زمینهٔ پژوهشی استیون هاوکینگ کیهان‌شناسی و گرانش کوانتومی است و او در کتاب طرح بزرگ، عمیق‌ترین پرسش‌های کیهان‌شناسی مدرن را پیش کشیده و با طرح تئوری‌های شناخته شده فیزیک امروز، از «نظریه‌ام» و نسبیت عام و نسبیت خاص گرفته تا فرضیهٔ پل دیراک و اصل عدم قطعیت هایزنبرگ... ــ کوشش کرده به یک نظریه کامل[پانویس ۱] که بتواند جهان هستی را تعریف و توجیه کند، برسد.[پانویس ۲]

استیون هاوکینگ می‌نویسد: ما در دنیایی حیرت انگیز و گیج کننده زندگی می‌کنیم. می‌خواهیم معنای آنچه را که در پیرامون خویش می‌یابیم بدانیم و دوست داریم بپرسیم: سرشت جهان چیست؟ جایگاه ما در آن کجاست؟ از کجا آمده‌ایم و آمدنمان از بهر چه بوده‌است؟ منشأ جهان چیست و چرا به صورت کنونی‌اش در آمده‌است؟ جهان چگونه به پایان خواهد رسید؟

او با نگاهی گذرا به یونان قدیم و ارزشی که به قوانین طبیعت قائل بودند به زمانه کپرنیک و آیزاک نیوتن رسیده و با عبور از آن دوران، آلبرت اینشتین و اروین شرودینگر و ماکس پلانک را دُور زده تا نظریهٔ خود را بیان کند و فیزیک و متافیزیک را بهم پیوند دهد.

چکیده[ویرایش]

استیون هاوکینگ می‌گوید:

ممکن است روشی که کیهان بوجود آمده هماهنگ با قوانین دانش باشد که در این صورت نیازی نیست به خدا متوسل بشویم تا تصمیم بگیریم که کیهان چگونه آغاز شده‌است. اگر ما یک فرضیه همه‌جانبه و کامل را در مورد پیدایش عالم کشف کنیم این مهمترین پیروزی انسان خواهد بود چون ما قادر خواهیم بود که فکر خدا را بخوانیم... بشر، راز خلقت جهان را گشوده‌است. جهان می‌تواند بطور خود بخود (خود با خود)، خودش را از هیچ بوجود آورَد، بعلاوه می‌تواند در حالت‌های متفاوت ایجاد شده باشد و همه مشاهدات و محاسبات براین نظر صحه می‌گذارد.


آینده جهان آنچنان که پیر لاپلاس می‌پنداشت، دقیقاً مطابق قانونمندی‌های علمی پیش نمی‌رود. خدا هنوز دستش را رو نکرده‌است. خدا نه تنها تاس بازی می‌کند، بلکه بعضی اوقات تاس را جایی که نمی‌شود دید پرتاب می‌کند.

استیون هاوکینگ می‌گوید: اگر همه قوانین فیزیک را بدانیم از کار خدا سر در می‌آوریم... البته یکبار گفته بود:

This doesn't prove that there is no God, only that God is not necessary. [Stephen W. Hawking, Der Spiegel, ۱۹۸۹]

قانونمندی‌ها کار خودشان را می‌کنند (جاذبه را مثال می‌زند) قانونمندی‌ها کار خودشان را می‌کنند و دخالت خدا نیاز نیست.

Because there is a law such as gravity, the Universe can and will create itself from nothing. It is not necessary to invoke God to... set the Universe going.

هاوکینگ «ام تئوری» را مادر تئوریها دانسته و بارها اشاره کرده‌است که در حال حاضر به یک تئوری جامع[پانویس ۳] فراتز از تئوری‌های شناخته شده‌ای چون نسبیت و کوانتا، نزدیک شده‌ایم. این گفته هاوکینگ در حالی بیان می‌شود که به گفته پروفسور مایکل داف - یکی از پیشگامان ام تئوری[۷][۸]-هنوز نمی‌توان «ام تئوری» را تئوری جامع نامید.[۹]

شباهت سخنان استیون هاوکینگ با نظرات برخی از استادان فیزیک که موضوع آفرینش از هیچ[پانویس ۴] را پیش کشیده‌اند (لورنس کراوس و دیگران) ــ نشان می‌دهد که آنچه در کتاب طرح عظیم آمده زمینه قبلی داشته‌است.[۱۰]

در مصاحبه با سی ان ان، هاوکینگ در پاسخ به پرسش لری کینگ که می‌پرسد آیا خداوند جهان را خلق کرده؟ می‌گوید «خداوند ممکن است وجود داشته باشد ولی علم می‌تواند جهان را بدون نیاز به خلق کننده توضیح دهد».[۱۱] ملادینف در این مصاحبه در جواب مجری که از او پرسید آیا شما و هاوکینگ خدا ناباور هستید، می‌گوید «خیر». هم هاوکینگ و هم ملادینوف بر روی این مساله تاکید می‌کنند که «کتابشان اصلاً مدّعی وجود یا عدم وجود آفریدگار نیست. ملادینوف توضیح می‌دهد که این دو مقوله از هم جدا هستند. او می‌افزایدکه دانش فیزیک امروز، جهان را بدون نیاز به آفریدگار توضیح می‌دهد ولی این ربطی به مقوله ایمان ندارد.»[۱۲]

ملادینوف در مقابل این حرف چاپرا که او را به جبر متهم کرده‌است، پاسخ می‌دهد که جبری که آنها در کتاب بیان کرده‌اند متفاوت از جبر فلسفی متعارف است؛ و صرفاً برای تاکید بر پیروی همه پدیده‌ها از قوانین علمی است. نکته جالبی که چاپرا در این مصاحبه بیان می‌کند این است که ملادینوف و هاوکینگ، با این کتاب در واقع ردی بر ماتریالیسم نوشته‌اند؛ چرا که ثابت کرده‌اند مادّه مسبوق به عدم است (و بر خلاف نظر مادّی گرایان ازلی نبوده‌است).[۱۳]

به نظر هاوکینگ، با حاکمیت قوانین مربوط به کوانتوم، کائنات می‌تواند از هیچ، بدون نیاز به دخالت یک موجود فوق طبیعی، به وجود بیاید. اینکه بر اساس فیزیک کوانتوم، یک فوتون می‌تواند وجود داشته باشد بدون اینکه کائناتی موجود باشد و به محض تبدیل تصادفی فوتون به جفت الکترون-پوزیترون جرقه اولیه زنجیر تشکیل الکترون‌های بیشتر زده می‌شود.

در فصل نهایی کتاب، هاوکینگ بر اساس مدل طراحی شده توسط جان کانوی، ریاضیدان و استاد کمبریج، به نام «بازی حیات» نشان می‌دهد که به محض شکل گرفتن پیکربندی یا موقعیت آغازین در یک سیستم که قوانین معینی بر آن حاکمند، این قوانین خواهند بود که تعیین می‌کنند چه اتفاقی در آینده بیفتد.

واکنش‌ها[ویرایش]

واکنش منفی[ویرایش]

راجر پنروز استاد کرسی ریاضیات دانشگاه آکسفورد و همکار قدیمی هاوکینگ با انتقاد از روحیات هاوکینگ معتقد است «ام تئوری» هنوز از پایه شکل نگرفته‌است. به علاوه او معتقد است «ام تئوری» حتی بر خلاف کوانتوم از مشاهدات موافق هم سود نمی‌برد.[۱۴]

دکتر لی ریفیلد، اسقف سوئیندن، گفت «علم هرگز نمی‌تواند عدم وجود خدا را اثبات کند، همان طور که هرگز نمی‌تواند وجود خدا را ثابت کند». دکتر فریزر واتس، کشیش انجیلی، استاد الهیات کمبریج و روانشناس، گفت «یک خدای خالق توضیحی منطقی و باورکردنی در پاسخ به این که چرا جهانی هست فراهم می‌آورد، و... این قدری محتملتر است که خدایی باشد تا این که نباشد. این نگاه با آن چه هاوکینگ گفته‌است تضعیف نمی‌شود».[۱۵]

دوایت گارنر در نیویورک تایمز منتقد کتاب بوده و اظهار داشت: «خبرهای واقعی درباره طرح عظیم این است که این کتاب به طرز ناامید کننده‌ای چقدر سست و ناهنجار است». زبان موجز و جدی که آقای هاوکینگ در کتاب تاریخچه مختصر زمان استفاده کرده بود؛ در طرح عظیم با زبانی جایگزین شده که متناوباً خود را پست می‌کند، گویی او آقای راجرز است که دارد به کودکان نوپا ابرهای باران‌زا را توضیح می‌دهد، و رسوخ نکردنی است.[۱۶] کریگ چلندر، در نیوساینتیست، از تئوری مطرح شده در کتاب قانع نشده‌است: «تئوری ام.. با کامل شدن فاصله بسیار دارد. ولی این مؤلفین را از اظهار این مسئله که [این نظر] رازهای وجود را توضیح می‌دهد، باز نمی‌دارد... در غیاب تئوری، گرچه، این چیزی بیش از یک شهود محکوم به آزمایش نشده ماندن نیست - تا زمانی که ما شروع به تماشای جهانهای ایجادشونده کنیم.»[۱۷]

واکنش مثبت[ویرایش]

ریچارد داوکینز زیست‌شناس مشهور بریتانیایی در واکنش گفت:«داروین خدا را از زیست‌شناسی بیرون انداخت اما فیزیک مردّدتر باقی‌ماند. اکنون هاوکینگ زدن تیر خلاص را عهده‌دار شده‌است.»[۱۸]

برگردان به فارسی[ویرایش]

چهار برگردان فارسی از این کتاب وجود دارد:

  1. علی هادیان و سارا ایزدیار نشر مازیار
  2. حسین صداقت و امیر امیرآبادی نشر نقش و نگار
  3. جمیل بصام انتشاران افکار
  4. مرتضی گرجیان، سیدجواد کاظمی‌تبار و فائزه علیجان‌زاده انتشارات بهمن برنا[۱۹]

به علاوه کتابی با عنوان "طراح بزرگ" در نقد این کتاب به فارسی‌ منتشر شده است.[۲۰][۲۱][۲۲][۲۳][۲۴]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

یادداشت‌ها[ویرایش]

  1. unified theory
  2. (ultimate theory of everything)
  3. theory of everything
  4. A Universe From Nothing

پانویس[ویرایش]

  1. لئونارد ملودینو، فیزیکدان و نویسنده‌است و در انستیتو تکنولوژی کالیفرنیا مشغول است.
  2. M(atrix) Theory
  3. "Amazon Bestsellers in Books". آمازون. کام. Retrieved 2010-09-09. 
  4. Dwight Garner (2010-09-07). "Many Kinds of Universes, and None Require God". New York Times. Retrieved 2010-09-09. 
  5. Nate Freeman (2010-09-03). "Hawking's Book Shoots to Top of Amazon Sales After He Denies God's Existence". The New York Observer. Retrieved 2010-09-09. 
  6. "Amazon UK Bestsellers in Books". آمازون دات‌کام. Retrieved 2010-09-09. 
  7. وبگاه پروفسور داف، استاد امپریال کالج لندن
  8. صفحه مایکل داف در ویکی انگلیسی, صفحه‌ام تئوری در ویکی‌پدیا انگلیسی
  9. «Now does that mean that we have shown M-theory is the theory of everything? No... The other kind of critique who is asking if M-theory is the theory of everything, will have to be a bit patient.»دقیقه چهارم از مصاحبه در یوتیوب
  10. سخنان لورنس کراوس در یوتیوب
  11. CNN.com - Transcripts
  12. مصاحبه لری کینگ با هاوکینگ و بقیه در CNN. بخش نخست در یوتیوب، بخش دوم در یوتیوب، و بخش سوم در یوتیوب
  13. مصاحبه لری کینگ با هاوکینگ و بقیه در CNN. بخش نخست در یوتیوب، بخش دوم در یوتیوب، و بخش سوم در یوتیوب
  14. FT.com / Books / Non-Fiction - The Grand Design
  15. http://www.divinity.cam.ac.uk/faculty/watts.html
  16. Books of The Times - Many Universes in Stephen Hawking’s ‘Grand Design’ - NYTimes.com
  17. CultureLab: Stephen Hawking says there's no theory of everything
  18. "Another ungodly squabble". The Economist. 2010-09-05. Retrieved 2010-09-06. 
  19. گنجینه کتاب
  20. روزنامه شرق شماره 1850 14/7/92 صفحه 7 (انديشه)
  21. سازمان فرهنگی‌ هنری شهرداری تهران. رونمایی از کتاب طراح بزرگ
  22. خبرآنلاین شنبه 17 تیر 1391 - 23:11:00
  23. آفتاب : "كتابی در نقد مدعای استیفن هاوكینگ رونمایی شد"
  24. سينما خبر: رونمایی از کتاب "طراح بزرگ"

منابع[ویرایش]