طراحی شهری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پلان طراحی شده واشنگتن

طراحی شهری فرایندی است که به شکل‌دهی فیزیکی بافت‌های مختلف شهری و روستایی منجر می‌شود و با رویکرد ساختارگرایی به ایجاد اماکن متعدد می‌پردازد و طراحی ساختمان‌ها، فضاها و چشم اندازها را در برمی گیرد و نهایتاً جریانی را به راه می‌اندازد که به عمران و آبادی شهری کمک می‌کند.

تعریف طراحی شهری[ویرایش]

طراحی بخشی از هنر سازمان دادن فضای کالبدی است که با رشته‌های مختلف علمی و هنری مانند برنامه‌ریزی شهری، معماری و منظر سازی، مهندسی فنی، مهندسی ترافیک و حمل و نقل روانشناسی، جامعه شناسی و اقتصاد سر و کار دارد و در عین حال با سیاست و فرهنگ نیز ارتباط پیدا می‌کند و دامنهٔ فعالیتش بسیار گسترده‌است.

گستردگی فعالیت طراحی شهری نشان می‌دهد که این فعالیت مانند یک طرح معماری نیست که با طرح مشخصی شروع شود یا پایان پذیردبه عنوان مثال یک میدان به عنوان عنصری از سازمان فضایی شهر در طول تاریخ تکون می‌یابد، دگرگون می‌شود، تغییر می‌کند و یا مدام عوض می‌شود. چنین فضایی می‌تواند از عهد باستان شروع شود، قرون وسطی را پشت سر گذارد، رنسانس را ببیند و امروز هم بتواند در آن فعالیت و زندگی کند. حوزه تداخل طراحی شهری با معماری همواره مورد بحث بوده،همانطور که میزان ارتباط طراحی شهری با برنامه ریزی نیز بحث برانگیز بوده است. پیش از اینکه مسله تداخل تخصص طراحی شهری با معماری یا برنامه ریزی شهری مورد بررسی قرار گیرد،لازم است به"مقیاس طراحی"توجه شود.[۱]


مقیاس طراحی[ویرایش]

اصولا طراحی ابعاد مختلفی دارد.از طراحی شیی ساده،نیمکت یا باجه تلفن که در فضای شهری قرار میگیرد،تا طراحی منطقه همه موضوع بحث طراحی است، با این تفاوت که طراحی در مقیاس کوچک مفهومی محدود دارد،محصول ان مشخص است و خواسته های طراح بیشترمبتنی بر مواردی مانند راحتی،زیبایی،دوام و صرفه اقتصادی است،اما طراحی در مقیاس شهر و منطقه مفهومی وسیعتر پیدا میکندو در اینجا نتیجه کار نه بر اساس طرحهای قطعی،بلکه بر پایه طرح های انعطاف پذیر ومبتنی بررهنمودهای مشخص قرارمیگیردکه با محاسبه عوامل موثر سیاسی واجتماعی-اقتصادی به صورت مداوم درطول زمان شکل میابد ولذا صورت فرایندبه خود میگیرد.درواقع فرایندطراحی یک خانه پیچیده ترازفرایندطراحی یک نیمکت و طراحی یک شهر دشوارترازطراحی یک خانه است و به همین منوال،طراحی محیطی محیطی در مقیاس شهرومنطقه به نسبت بعدبرنامه ریزی پیدامیکند.[۲]

مشکلات[ویرایش]

دشواری پیش بینی آینده ایجاب می‌کند که طراحی شهری انعطاف پذیر باشد، بتواند خود را با حرکات و نوسانات و تصمیم گیری‌ها تطبیق دهد، اصلاح شود و به قولی مدارا کند.

دستور کار طراحان شهری[ویرایش]

  1. وسعت دید دادن به فضای شهری؛ استفاده از ابتکارهایی چند در تولید و بازتولید محیط‌های پیرامونی
  2. طراحی فضاهای ساخته شده؛ از کل شهرها و حومه‌های آنها گرفته تا خیابان‌ها و میدان‌ها ارائه نظرات خود بر چگونگی عمران و احیای شهرها
  3. تحقیق و تفحص پیرامون مناطق مورد نظر و ساکنان آنها در نظر گرفتن بافت فیزیکی، سیاسی، اقتصادی و روانشناسی حاکم بر آن مناطق
  4. تحت تأثیر قرار دادن مردم با ابتکارات خود، کمک به آنها در اتخاذ تصمیم‌هایی مناسب و آموزش آنها جهت ایجاد مکان‌های مطلوب
  5. توسعه سیاست گذاری‌های نوین پیرامون ساخت و سازهای شهری
  6. مشاور گروهی؛ کمک به مردم برای بر عهده گرفتن نقش‌هایی پیرامون سازندگی و طراحی حومه‌ها
  7. ارائه تصاویر گرافیکی از طراحی‌های کلی و تکنیکی گرفته تا استفاده از آخرین دستاوردها در طراحی‌های کامپیوتری

هدف از طراحی شهری[ویرایش]

طراحی شهری بخش بسیار مهم و حساسی از هویت شهروندان یک شهر به شمار می‌رود. بدین معنا که چگونه می‌اندیشند، چه امکاناتی در دسترس داشتند و چه متخصصانی نبوغ خود را ارائه دادند تا شهری که در آن زندگی می‌کنیم ساخته شده‌است. زمانی که این عوامل را کنار یکدیگر قرار می‌دهیم تا ترکیبی از یک شهر را ارائه نماییم، سیمای شهر گویای فرهنگ و نگرش آن جامعه می‌باشد. معیار فرهنگی، سلیقهٔ شخصی، تفکر و امکانات نهادهای اجتماعی در یک کشور تعیین کنندهٔ نمای ظاهری شهری و بالطبع طراحی شهری است.

طراحی شهری از یک سو باید حداقل خدمات و امکانات شهری را به طور یکسان در اختیار کلیه شهروندان قرار دهد و از سوی دیگر تنوع و امکان انتخاب جایگزین متفاوت را برای گروه‌های مختلف جامعه فراهم سازد.

هدف اول مستلزم یکنواختی استانداردها و جامعیت آن می‌باشد، ولی هدف دوم تنوع استانداردها و به کار گیری تدابیر و راهبردهای متخصصان و افراد ذی‌صلاح در شهرسازی را ایجاب می‌نماید.

طراحی شهری در چارچوب کلی فرایند برنامه‌ریزی و تصمیم گیری جامعه، نیاز به تشکلات رسمی دارد تا از این طریق قشرها و گروه‌های فرهنگی جامعه نتواند به ارزش‌ها و آرمان‌های خود جامهٔ عمل بپوشانند و پیشنهادهای طراحی را که نهایتاً به صورت سرمایه گذاری شهری، مرمت، نوسازی، بازسازی و ساخت و حفظ بناها در می‌آید، بهتر ارائه دهند.

اگر از هر قشر خواسته شود تا نظر خود را در مورد شکل شهر و نقش شهر بیان کند در طراحی شهری، تنوع، هماهنگی و زیبایی سیمای شهر و الگوی فعالیت‌ها به بهترین نحو فراهم می‌آید. زیرا در این حالت طراحی شهری رفتارهای جمعی خواسته‌های فرهنگی و هویت گروهی را منعکس می‌سازد. فرضیه اصلی در این جا این است که طراحی خیال پردازانه با استفاده مشترک از فضا و سهیم شدن در امکانات و دسترسی متعدد به عملکردهای شهری و تنوع در شیوه‌های زندگی می‌تواند برخی از تضادهای بارز بین گروه‌ها را از بین ببرد.

هزینه[ویرایش]

طراحی شهری فعالیتی پر هزینه‌تر از برنامه ریزی شهری می‌باشد و مستلزم به کار گیری منابع کمیاب و متخصصان حرفه‌ای ماهر است. این نکته حائز اهمیت است که فعالیت‌های طراحی شهری در جهاتی سوق داده شود که عملکردها و عوامل شکل دهندهٔ شهری بیشترین تأثیر را روی رفتار کلی افراد و بافت و فرم شهر داشته باشد.[۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. سعید نیا،احمد،طرحهای شهری در ایران،تهران140،1382ص
  2. سعید نیا،احمد،طرحهای شهری در ایران،تهران140،1382ص
  3. «طراحی شهری». بازبینی‌شده در ۲۲-۵-۲۰۱۲.