صفی‌آباد (خراسان شمالی)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
صفی‌آباد
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان خراسان شمالی
شهرستان اسفراین
بخش بام و صفی‌آباد
نام(های) قدیمی راونیز
سال شهرشدن آبان ۱۳۷۹[۱]
مردم
جمعیت ۳٫۲۴۰
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۲۲۲ متر
اطلاعات شهری
شهردار رضا ارغیانی
پیش‌شماره تلفنی ۰۵۸۵-۷۷۲[۲]
تابلوی خوش‌آمد به شهر
ده هزار سال قدمت و ۳۰۰۰ سال بالندگی

صفی‌آباد از شهرهای استان استان خراسان شمالی و مرکز بخش بام و صفی‌آباد از توابع شهرستان اسفراین است و در سال ۱۳۸۵، تعداد ۳٫۲۴۰ نفر جمعیت داشته‌است.[۳].

محتویات

موقعیت[ویرایش]

شهر صفی آباد مرکز بخش بام صفی آباد (شهرستان اسفراین )در ۶۵ کیلومتری جنوب شرق شهر اسفراین بین ۳۹ ۵۷ تا ۰۶ ۵۸ طول جغرافیای و ۳۵ ۳۶ تا ۵۵ ۳۶ عرض جغرافیای قرار گرفته‌است. این شهر از شمال به دهستان بام از شرق دهستان دره یام (سبزوار) از جنوب به دهستانهای رباط جز و حکم اباد و از غرب به دهستان آذری محدود می‌گردد. صفی آباد با ۱۰۱۹ کیلومتر مربع مساحت ۶۳درصد وسعت بخش بام صفی آباد را در بر می‌گیرد در محدوده این شهر تعداد ۱۹روستا و ۶۷مزرعه و مکان وجود دارد. ارتفاع متوسط آبادیهای حومه این شهر ۱۳۷۶متر است که مرتفع ترین آن روستای جوزقه با ارتفاع ۱۸۵۲متر و پائین ترین روستاهای منگلی علیا با ارتفاع ۱۱۲۲متر است. اغلب روستاهای این منطقه از لحاظ موقعیت طبیعی تپه‌ای هستند.

جغرافیای شهر[ویرایش]

تاریخچه شهر صفی آباد[ویرایش]

در زمانهای قدیم قبل از نادرشاه نام اصلی آن راونیز بوده در قرن پنجم هجری که همزمان با روی کار آمدن سلجوقیان درایران می‌باشد عبدالغافر فارسی که یکی از مورخین مشهور این دوره‌است او در کتاب « السیاق » از راونیر نام می‌برد که از قرای ارغیان می‌باشد .[۴] که آثار آن امروزه در یک کیلومتری شمال شهر کنونی به صورت یک مجموعه‌ای از نوروز تپه و رباط راونیزومحوطه سنگو باقی‌مانده‌است. .[۵] تاریخ صفی آباد فعلی بیشتر به دوره نادرشاه و پس از آن بر می‌گردد این دهستان که امروزه به شهر مبدل گشته به سال ۱۱۴۰-۱۱۴۵ هجری به دست صفی خان بغایری احداث شد در دوره قاجاریه در زمان محمد خان قاجار در سال ۱۲۱۱حاکم آن لطفعلی خان بغایری بود پس از او در سال ۱۲۱۵حکمت صفی آباد به لطفعلی خان بغایری رسید . صفی آباد در دوره قاجاریه درحدود ۵۰۰ خانوار بوده که نژاد آنها از ترکان بغایری از تیره گرایلی می‌باشند .[۶]

معادن شهر صفی آباد[ویرایش]

۱-معدن زغال سنگ: این معدن در ۷کیلومتری شهر اما هنوز نارس می‌باشد.

۲- معدن گچ: این معادن در کل منطقه بخصوص در صفی آباد دیده می‌شود گاهی ضخامت گچ به چند متر می‌رسد که در نزدیکی روستای گپز موجود می‌باشد

۳- معدن ماسه: این معادن به صورت غنی در کل منطقه موجود است.

  1. معادن سنگ آهک:
  2. معادن سنگهای ساختمانی : روستای قارضی صفی آباد ، گپز، گسگ
  3. معادن گل سر: در روستای باستانی پرثوا

۷ - معادن مس : که به وفور در روستاهای اردین وزنفت دیده شده‌است.

کوههای منطقه بام و صفی آباد[ویرایش]

۱- کوه شاه جهان : این کوه که بلند ترین کوه منطقه می‌باشد در بالای روستای بام قرار دارد و بلند ترین قله آن به ارتفاع ۳۱۵۶متر می‌باشد.

۲- کوه جهان ارغیان : این رشته کوه در امتداد کوه شاه جهان قرار دارد که بلند ترین قله آن به ۲۲۴۱متر در بالای روستاهای گسگ وقنبر باقی است .

۳-کوه حیران : این کوه در منطقه بام قرار دارد وبه حیران معروف است وهم مرز بام صفی آباد و اول اسفراین است.

۴-کوه قر داش : این کوه نیز در کنار روستای بابا قدرت ونصرت آباد قرار دارد.

۵-کوه تپه سیاه : که در رشته کوههای جوین قرار دارد.در دشت صفی آباد کنار روستا کلاته آقازاده واقع گردیده‌است.

۶- کوه پشت پرده : این کوه که به پشت بره معروف است که درروستای کمپروی وبلندترین ارتفاع آن ۱۷۴۳متر می‌باشد.

۷-کوه سنگاب : این کوه در کنار روستای گپز صفی آباد قرار دارد.

۸- کوه قارا کمر: این کوه مابین دهنه شرین وصفی آباد قراردارد وبلند ترین ارتفاع آن ۱۵۵۱متر می‌باشد.

۹-کوه یارمجا : یکی از کوههای معروف منطقه که در زمستان قله‌های آن از برف پوشیده می‌باشد بلندترین قله آن با۲۲۸۱متر که از رشته کوههای جهان ارغیان ودر مجاورت روستاهای قنبر باغی ،اسفیدوگسگ می‌باشد.

و سایر کوههای این منطقه از جمله؛ کوه زرد، کوه قوزی، کوه آق ترپاق، آق کمر و قره داش را می‌توان نام برد.

مهمترین رودخانه‌های شهر صفی آباد[ویرایش]

الف - رودخانه گرماب:

این رودخانه از دامنه ارتفاعات شاه جهان، کوههای قوزی و کلارد شروع شده و پس از مشروب کردن روستاهای مسیر به دشت صفی آباد می‌ریزد وسعت حوزه این کال تا ورود به دشت ۲۷۰ کیلومتر مربع محاسبه شده‌است . شاید بتوان گفت قریه راونیر که در منابع ذکری از آن شده و مرکز ارغیان بوده، هدیه این رودخانه باشد که احتمال می‌رود بقایای آن همان نوروز تپه باشد. .[۷]

ب – رودخانه سرخاب (کال شور):

این رودخانه که از نزدیک روستای کلاته آقازاده شروع می‌شود کلیه جریانهای سطحی و زیرزمینی دشت صفی اباد را زهکشی کرده و پس از عبور ازپایین منگلی و کلاته الو وارد سد باهره و پس از آن به کال شور جاجرم می‌ریزد. .[۸]

راههای تجاری شهر صفی آباد[ویرایش]

تونل‌ها زیرزمینی و غارهای شهر صفی آباد[ویرایش]

غار برقیستان در بالاتر از روستاهای گسگ و قنبرباغی واقع شده است . 2-غار کهنه رباط

پوشش گیاهی صفی آباد[ویرایش]

پوشش گیاهی بخش کوهستانی شمال روستای زالی، ۱۳۹۰،عکس از : احمد نیک گفتار
نمونه گونهای روستای زالی، ۱۳۹۰،عکس از : احمد نیک گفتار
درختچه ورک از پوشش گیاهی روستای زالی، ۱۳۸۶،عکس از : احمد نیک گفتار
پوشش گیاهی روستای زالی، ۱۳۸۹،عکس از : احمد نیک گفتار

پوشش گیاهی منطقه صفی آباد رامی توان با توجه به موقعیت جغرافیایی آن به دو قسمت کوهستانی و دشتی طبقه بندی کرد :

الف- پوشش گیاهی بخش کوهستانی : این بخش به دلیل حاکم بودن آب و هوای سرد و کوهستانی ،اغلب از درختان پسته، زبان گنجشک، ارغوان وانجیر وحشی ،بومادران، استاقدوس ،قسنی، کتیرا، گون و غیره... تشکیل شده‌است.

ب - پوشش گیاهی بخش دشتی : این بخش به دلیل قرار گرفتن در شرایط آب و هوایی گرم و داشتن زمین‌های رسی دارای گیاهانی چون پیاز کوهی، درمنه، خارشتر، بارهنگ، اسپند، پونه و....تشکیل می‌دهد.

گونه جانوری منطقه صفی آباد[ویرایش]

شتر منطقه صفی آباد،سال ۱۳۸۶،عکس از : احمد نیک گفتار
نمونه گونهای روستای زالی عکس از : احمد نیک گفتار

باستان شناسی شهر صفی آباد[ویرایش]

شهر صفی آباد در جنوب استان خراسان شمالی یکی از مهم ترین و در عین حال ناشناخته ترین مناطق در باستان شناسی شهرستان اسفراین است. این منطقه به دلیل موقعیت راهبردی خود بر سر شاهراه خراسان یا جاده ابریشم از دورهپیش از تاریخ تا دوره اسلامی مورد توجه قرار داشته و مسکون بوده‌است. با وجود این فعالیت‌های باستان شناختی در این منطقه در حد صفر است. تنها فعالیت در این حوزه را باید بررسی سال ۱۳۸۶ آقای احمد نیک گفتار دانست که پس از آن طرح بازنگری آن به سرپرستی دکتر علی اکبر وحدتی به معاونت احمد نیک گفتار اشاره کرد که اطلاعات مفیدی فراروی محققین قرار داد.

آثار باستانی شهر صفی آباد[ویرایش]

محوطه باستانی داشخانه واقع در روستای زالی
پرونده:کوره سفالگری.jpg
كوره سفالگري محوطه باستانی داشخانه واقع در روستای زالی
نمونه سفالهاي محوطه داشخانه، ۱۳۸۴، عکس از: احمد نیک گفتار
طرح سفالينه هاي محوطه داشخانه، ۱۳۸۴، طرح از: احمد نیک گفتار
کاتالوگ سفالينه هاي محوطه داشخانه، ۱۳۸۴، طرح از: احمد نیک گفتار

آثار باستانی مربوط عصر مس و سنگ[ویرایش]

عصر مس یا عصر کالکولتیک دوره‌ای از پیشرفت فرهنگی بشر است که استفاده از ابزار نخستین فلزی در کنار ابزار سنگی پدیدار شد. این دورهٔ انتقالی بیرون از سامانهٔ سه عصری سنتی است و میان عصرهای نوسنگی و برنز قرار دارد.

تشابهات سرامیکی میان تمدن درهٔ سند، جنوب ترکمنستان و شمال ایران در ۴۳۰۰ تا ۳۳۰۰ پیش از میلاد نشان از انتقال و تجارت قابل توجه مس، در عصر مس است. همچنین فرضیه‌هایی در پیرامون تجارت مس میان تمدن تپه سیلک ایران و مصر و حتی لیدی وجود دارد.[نیازمند منبع]

بموجب تحقیقاتی که بوسیله دانشمندان زمین‌شناس به عمل آمده، اولین فلزی که بشر به خواص آن پی برد و از آن در زندگی خود استفاده کرد مس می‌باشد. به همین جهت اولین قسمت دوره فلزات را (که اکنون عصر آهن آن است) به نام عصر مس نامیده‌اند.[۹] در عصر مس همه مصنوعات بشر منحصراً از این فلز ساخته می‌شد. این عصر از حدود شش یا هفت هزار سال پیش از میلاد مسیح شروع و تقریباً به چهار یا پنج هزار سال قبل از میلاد که شروع دوره مفرغ است، ختم می‌شود.[۱۰] مهمترین آثاری که مربوط به مس و سنگ می باشد به شرح ذیل می باشد:

نقوش صخره‌ای ارغیان:

این نقوش متعلق به بزکوهی است

در طی تحقیقاتی که در تیرماه سال 1391 به سرپرستی احمد نیک گفتار جهت شناسایی استقرارهای پیش از تاریخو تاریخی در بخش بام و صفی آباد صورت گرفت در محدوده یک غار قدیمی بقایای از نقوش کنده بر روی تکه سنگ های بزرگ شناسای گردید به گفته ایشان که این نقش ها احتمالاً به وسیله شکارچیان دوران باستان بر روی این سنگ ها ایجاد شده است. به گفته ایشان اطلاعات دقیقی از زمان ایجاد این نقوش در دست نیست اما احتمال می رود مربوط به دوره مس سنگ یا عصر مفرغ باشند. این نقوش شامل بزکوهی و نقوش نمادین و ... است وجود این نقوش نشان از دیرینگی سکونت انسان در این مناطق دارد. به گفته این سرپرست نقوش صخره‌ای ارغیان تاکنون دربوته فراموشی نهاده شده و نیاز به مطالعه و بررسی می طلبد چرا که در این محدوده تحقیقاتی که توسط ایشان و تیم تحقیقاتی اوصورت گرفته چندین محوطه و تپه باستانی مربوط به 6000 هزال سال پیش یافت شده وبی ارتباط با این نقوش نیست .

شاخصه های مهم سنگ نگاره های ارغیان:

۱-اندازه و ارتفاع بوم ها: همه ی بوم ها درقالب تخته سنگ هایی گرد و ابعاد مختلف در بستر دره ها پراکنده اند.

۲- جهت قرار گرفتن نقش ها: متغیر است.

3-درصد نقوش و نوع آنها: بیشترین نقش ها نمادین و پس از آن بزکوهی است

4- میزان هوازدگی نقوش: میزان هوا زدگی زیاد است و رنگ بعضی نقش ها هم رنگ بستر شده است.

۵- اندازه ی نقوش حکاکی شد ه: از 5 تا ۱۵سانتیمتر متغیر است.

۶- ابزارهای به کار رفته جهت حکاکی ها: ابزار های بکار برده شده، استخوان حیوانات و فلز.

7- نوع حکاکی ها: تمام نقوش از نوع حکاکی(Petroglyphs) هستند که براثر ضربه های کوبشی منظم و دقیق در کنار و بعضاً کششی ایجاد شده‌اند.

۸- قدمت نقوش و دیگرآثار: از ماقبل تاریخ (هزاره ی پنجم ق.م) تا دوره ی تاریخی متغیر است که جهت قطعیت، بهره گیری از تکنولوژی طیف سنجی عمومی و شتاب دهنده و تحلیل ریز فرسایش ضروری است.

۹- خدشه های وارد شده: بیشتر آنها توسط سودجویان به امید و جود گنج تخریب گردیده است.

۱۰-جنس سنگ ها و رنگ بوم ها : از نوع سنگ های دگرگونی و به هم فشرده که رنگ آنها قهوه ای متمایل به سیاه رنگ است.

۱۱- چون و چرایی بوجود آمدن نقوش: محوطه های سنگ نگاره ها در ایران باستان کتاب های سنگی هستند که نگارگران طی ادوار کهن بواسطه ی آنها سخن گفته و شرح زندگی خود و دیگران، آیین، باورهای قدسی و حتی محیط اقلیمی را تصویر کرده اند.

۱۲- عمق حکاکی ها: 1 تا 2 میلیمتر

۱۳- جهت قرار گرفتن بوم ها: بهم ریخته است

۱۴-شباهت نقش سنگ نگاره ها با سفالینه ها: بعضی از این نقوش شبیه نقوش صخره ای جربت در جاجرم امروزی می باشد. کارشناسان میراث فرهنگی اسفراین به سرپرستی احمد نیک گفتار، موفق به کشف سنگ نگاره هایی ( حکاکی بر روی سنگ ) با نقش 3 بز کوهی در اطراف منطقه بام صفی آباد شدند.

به گفته ی کارشناسان قدمت این سنگ نگاره ها، مربوط به دوران پیش از کشف خط می باشد.

کشف سنگ نگاره های بز کوهی در بخش بام صفی آباد اسفراین+عکس

شاخصه های سنگ نگاره های کشف شده در منطقه بام صفی آباد اسفراین

آنچه در این نقوش یافت شده جالب توجه است، وجود نقش بزکوهی است. آنچه که جز معروفترین و مهمترین اشارات این نماد است نشان باروری، روئیدن و زندگی است. بزی با شاخ های بلند و سرکش که نشان برتری و از همه مهمتر چرخه زندگی است. گرچه شهرستان اسفراین در استان خراسان شمالی که پیش از این نیز آثار باستانی متعددی از عصر آهن در آن کشف شده، با دارا بودن آثار باستانی متعدد از جمله شهر تاریخی بلقیس یا نارین قلعه­ی اسفراین که از برجسته ترین مجموعه معماری های خشتی و گلی در ایران بعد از ارگ بم می باشد نام خود را به عنوان یکی از تاریخی ترین شهرستان های ایران در فهرست آثار ملی کشور ثبت کرده است اما متأسفانه بدلیل ضعف مدیریت مسئولان شهرستان و استان این آثار تاکنون بخوبی معرفی نشده و فاقد هرگونه گردشگر و امکانات مناسب گردشگری می باشد.

گفتنی است منطقه بام صفی آباد اسفراین با صدها اثر تاریخی ثبت شده در آثار ملی، دارای اداره و یا نمایندگی از میراث فرهنگی نمی‌باشد. برگرفته از مقاله آقای علی اصغر طاهری صفی آبادی درباره سنگ نگاره های بز کوهی بام و صفی آباد

آثار باستانی مربوط دوران تاریخی[ویرایش]

1-تپه قلعه کهنه تجری[ویرایش]

این قلعه مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است که در۴ کیلومتری شمال غرب روستای زالی واقع شده و این اثر توسط باستان شناس احمد نیک گفتار در سال ۱۳۸۶ مورد شناسایی و در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۱][۱۲]

2-محوطه باستانی دستجرد[ویرایش]

مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام - دوره ساسانیان است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی اباد، دهستان بام، ۱۰۰ متری غرب روستای دستجرد واقع شده و این اثر توسط باستان شناس احمد نیک گفتار در سال ۱۳۸۶ مورد شناسایی و در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۳]

3-تپه قزلر قلعه جهان[ویرایش]

مربوط به دوره هخامنشی - اواخر دوره اشکانیان است و در شهرستان اسفراین، بخش بام و صفی آباد، روستای جهان، ۱۵ کیلومتری شمال واقع شده و این اثر در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱۴]

4-تپه قلعه کهنه استی النگمربوط به دوره ساسانیان - سده‌های اولیه و میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، دهستان بام، ۵ کیلومتری شمال روستای دهنه اجاق واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۷ بهمن ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱۵]

5-تپه قلعه کهنه تجری

شواهدی از خمره سفالی جهت نگهداری آذوقه، محل کشف تپه قلعه کهنه تجری علیا، ۱۳۹۰
شواهدی از خراس سنگی که گویای تهیه نان توسط ساکنین تپه قلعه کهنه تجری درعصر آهن می‌باشد، ۱۳۹۰

تپه قلعه کهنه تجری مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است که در۴ کیلومتری شمال غرب روستای زالی واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۶] .[۱۷]..[۱۸] طبق شواهد موجود چنین به نظر می‌رسد که ساکنین تپه قلعه کهنه تجری مردمی کشاورز و دامدار بودند و با کشت محصولاتی از قبیل گندم، ارزن... به امرار معاش می‌پرداختند. با توجه به آثار باقی‌مانده از قبیل خراس سنگی و خمره‌های سفالی می‌توان اظهار کرد که ساکنین پس از برداشت محصولات، آنها را به وسیله خراس سنگی به آرد تبدیل کرده و داخل خمره‌های آذوقه ذخیره می‌کردند تا در زمان مورد نیاز به مصرف برسانند.

6-تپه قلعه کهنه چهارمست[ویرایش]

مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، دهستان بام، ۱ کیلومتری جنوب روستای چهارمست واقع شده و این اثر در سال 1385 توسط باستان شناس احمد نیک گفتار مورد شناسایی و در تاریخ ۲ مرداد ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱۹]

7-تپه خماین تپه مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان اسفراین، بخش بام و صفی اباد، دهستان بام، روستای دستجرد واقع 7-شده و این اثر در سال 1385 توسط باستان شناس احمد نیک گفتار مورد شناسایی ودر تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۲۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۲۰]

7-محوطه دورد برجمربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، شهر صفی آباد، ۱۵ کیلومتری جنوب شرق واقع شده و این اثر توسط باستان شناس احمد نیک گفتار در سال ۱۳۸۶ مورد شناسایی و در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۲۱]

تپه قاراقولمربوط به دوره هخامنشی - دوره اشکانیان است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، دهستان صفی آباد، ۱۵۰۰ متری شرق روستای زنفت واقع شده و این اثر توسط باستان شناس احمد نیک گفتار در سال ۱۳۸۶ مورد شناسایی و در تاریخ ۲۷ بهمن ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۲۲] .[۲۳]

آثار باستانی مربوط دوران اسلامی[ویرایش]

1-محوطه داشخانهاین اثر مربوط به سدهٔ ۵ تا ۸ هجری قمری است و در یک کیلومتری شمال روستای زالی واقع شده و این اثر توسط باستان شناس احمد نیک گفتار در سال ۱۳۸۴ مورد شناسایی[۲۴] ودر تاریخ ۲۲ آبان ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۷۳ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. به نظرباستان شناس احمد نیک گفتار این محوطه همان قریه نهامود.[۲۵] یکی از قرای مهم ولایت جهان ارغیان در دوره تیموری است که شهاب الدین عبدالله خوافی درسال ۸۲۲ هجری قمری از آن یاد کرده‌است.[۲۶]

2-تپه بکرآبادمربوط به دوره ساسانیان - دوره صفوی است و در شهرستان اسفراین، بخش بام و صفی اباد، دهستان بام، ۱۰۰ متری شمال روستای بکر آباد واقع شده و این اثردر سال 1385 توسط باستان شناس احمد نیک گفتار مورد شناسایی و در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۲۷]

3-تپه جمال باغاین تپه مربوط به سده‌های اولیه و میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، دهستان بام، ۲ کیلومتری غرب روستای عیسی باغ واقع شده و این اثر در سال 1385 توسط باستان شناس احمد نیک گفتار کشف ودر تاریخ ۲۶ دی ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۲۸]

4-تپه منجوقلواین اثر مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، دهستان بام، داخل روستای اردین واقع شده و این اثر سال 1385 توسط باستان شناس احمد نیک گفتار مورد شناسایی و در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۲۹]

تپه نقیم :مربوط به اواخر دوره ساسانیان - سدهٔ ۳ تا ۱۰ ه. ق. است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، دهستان بام، ۴ کیلومتری جنوب غرب روستای بام واقع شده و این اثر در سال 1386 توسط باستان شناس احمد نیک گفتار مورد شناسایی [۳۰]. [۳۱] و در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۳۲]

تپه قوزه زن ۱: مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اسفراین، بخش بام و صفی آباد، دهستان بام، حاشیه غربی روستای قوزه زن واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۳۳]

تپه قوزه زن ۲: مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اسفراین، بخش بام و صفی آباد، دهستان بام، ۷۰۰ متری جنوب غربی روستای قوزه زن واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۳۴]

تپه گورستان بام[ویرایش]

تپه باباگل[ویرایش]

تپه باستانی دستجرد[ویرایش]

تپه راوخ۱[ویرایش]

تپه راوخ۲[ویرایش]

تپه سردابه[ویرایش]

تپه احمد آباد منگلی ۱مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - سده‌های اولیه اسلمی است و در شهرستان اسفراین، بخش بام و صفی آباد، دهستان منگلی پایین، ۶ کیلومتری شرق روستای صفی اباد واقع شده و این اثر توسط باستان شناس احمد نیک گفتار در سال ۱۳۸۶ مورد شناسایی و در تاریخ ۷ اسفند ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۱۳۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۳۵]

محوطه سنگو مربوط به دوره غزنویان - اواخر دوره تیموریان است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، ۲ کیلومتری شمال شرقی شهر صفی آباد واقع شده و این اثر توسط باستان شناس احمد نیک گفتار در سال ۱۳۸۶ مورد شناسایی و در تاریخ ۲ مرداد ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۳۶]

تپه آقازاده ۱مربوط به دوره ساسانیان - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، دهستان صفی آباد، ۵ کیلومتری غرب روستای کلاته آقازاده واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۲۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۳۷]

تپه آقازاده ۲مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، دهستان بام، ۶ کیلومتری غرب روستای کلاته آقا واقع شده و این اثر در تاریخ ۷ اسفند ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۱۳۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۳۸]

تپه احمدآباد۲مربوط به سده‌های اولیه و میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، دهستان منگلی پایین، روستای منگلی پایین واقع شده و این اثر در تاریخ ۷ اسفند ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۱۳۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۳۹]

تپه منگلی۲

تپه منگلی۳

تپه اسماعیل‌آباد منگلی۴

تپه سیدآباد ۱

تپه سیدآباد ۳

تپه قاراقول[ویرایش]

تپه قلعه کهنه استی النگ[ویرایش]

تپه قلعه کهنه تجری[ویرایش]

تپه قلعه کهنه چهارمست[ویرایش]

تپه قوزه زن ۱[ویرایش]

تپه قوزه زن ۲[ویرایش]

تپه منجوقلو

تپه نقیم[ویرایش]

تپه نقیمنگ استو[ویرایش]

تپه کاریز[ویرایش]

تپه گورستان بام[ویرایش]

نانوی تپه

تپه باباگل[ویرایش]

تپه باستانی دستجرد[ویرایش]

تپه بکرآباد[ویرایش]

تپه جمال باغ[ویرایش]

تپه خم[ویرایش]

این منطقه در بخش بام وصفی آباد است

تپه راوخ ۱[ویرایش]

تپه راوخ ۲[ویرایش]

تپه سردابه[ویرایش]

امامزاده سلطان مصیب

مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اسفراین، بخش بام و صفی آباد، دهستان بام، ۴ کیلومتری جنوب غرب روستای بام واقع شده و این اثر در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۴۰]

مقبره بابا قدرت مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اسفراین، روستاهای شهر آباد و بابا قدرت واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۷ مرداد ۱۳۸۳ با شمارهٔ ثبت ۱۱۰۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۴۱]

آرامگاه شاهزاده محمد

مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اسفراین، روستای بام واقع شده و این اثر در تاریخ ۸ مرداد ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۵۹۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۴۲] این آرامگاه در داخل روستای باغشجرد ۱۸ کیلومتری شمال شرقی صفی‌آباد و ۶۹ کیلومتری شرق شهر اسفراین در کنار حمام و قنات قدیمی واقع شده‌است. این بنا از جمله بناهای یک ایوانی است که ورودی آن در ضلع شرقی قرار دارد. پلان بنا بصورت مربع شکل است و ۹۹ متر مربع مساحت دارد. بقعه دارای چهار ورودی در جهات اصلی است که در حال حاضر به غیر از ورودی شرقی سایر ورودی‌ها مسدود شده‌است. ورودی اصلی با قوس جناقی پوشش یافته که در داخل آن یک طاق نما با قوس نیز تعبیه شده‌است. در حاشیه قوسها قاب هایی با نقوش گل و بوته ایجاد شده و کتیبه هایی با متن آیه الکرسی با اندود گچ تزئین گردیده و پایین تر از کتیبه‌ها کمربندی با نقوش گل و بوته با رنگهای اصلی بصورت قرینه کشیده شده‌است که جلوه ای خاص به فضای داخلی بنا داده‌است و بیشتر آنها مربوط به دوره قاجاریه می‌باشد. .[۴۳]

بقعه شاهزاده حمزه بن موسی

مربوط به دوره صفوی - دوره معاصر است و در شهرستان اسفراین، روستای دهنه شیرین واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۵۱۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۴۴]

رباط راونیز

مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان اسفراین، بخش بام و صفی آباد، ۱ کیلومتری شمال شهر صفی اباد واقع شده و این اثر توسط باستان شناس احمد نیک گفتار در سال ۱۳۸۶ مورد شناسایی و در تاریخ ۲۷ بهمن ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۴۵] در منابع مکتوب تاریخی ازاین اثر به نام کهنه رباط یاد شده « بعد از آزار اذیت‌های شدید شاه تهماسب دوم به مردم محل بزرگان محل بعد از نوشتن نامه و شکایات به نادرشاه که رحیم خان گرایلی از سرداران معروف شاه به این منطقه لشکرکشی نموده و شاه طهماسب از ترس جان خود به کهنه رباط واقع در ضلع شمالی صفی آباد کنونی پناه برد. نصایح سردار معروف خود نادر شاه را نمی‌پذیرد لذااو ناچار به توپ بستن رباط می‌شود و شاه طهماسب اظهار ندامت و پشیمانی از عمل خویشتن نزد نادر آمده و نادرشاه ضمن گرامی داشت او به مشهد عزیمت می‌نماید » .[۴۶] اما بهترین توصیف از این بنا را کلنل ییت گزارش داده‌است: «.... در شرق این تپه خرابه‌های یک کاروانسرا ساخته شده از سنگ وساروج که بسیار محکم و تقریباً در این منطقه از نوادر بود، دیده می‌شد این بنا نزدیک ۶۰ متر مربع مساحت داشت و غیر از تعدادی اتاق، آثار یک مسجد و حمام نیز در آن به چشم می‌خورد » ..[۴۷]

آب انبار صفی آباد

مربوط به دوره افشار - دوره قاجار است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، مرکز شهر صفی آباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۲ آبان ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۴۸] شعری نیز در گذشته در بالای سنگی در بالای آب انبار نصب بوده با این نوشتار صفی خان بغایری کرد بنیاد دهی نامش صفی آباد بنیاد درون آن دو آب انبار بنهاد یکی بیرون یکی در اندرون ساخت

محوطه دورد برج

مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، شهر صفی آباد، ۱۵ کیلومتری جنوب شرق واقع شده و این اثر توسط باستان شناس احمد نیک گفتار در سال ۱۳۸۶ مورد شناسایی و در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۴۹]

تپه قاراقول

مربوط به دوره هخامنشی - دوره اشکانیان است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، دهستان صفی آباد، ۱۵۰۰ متری شرق روستای زنفت واقع شده و این اثر توسط باستان شناس احمد نیک گفتار در سال ۱۳۸۶ مورد شناسایی و در تاریخ ۲۷ بهمن ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۵۰] .[۵۱]

تپه احمد آباد منگلی ۱

مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - سده‌های اولیه اسلمی است و در شهرستان اسفراین، بخش بام و صفی آباد، دهستان منگلی پایین، ۶ کیلومتری شرق روستای صفی اباد واقع شده و این اثر توسط باستان شناس احمد نیک گفتار در سال ۱۳۸۶ مورد شناسایی و در تاریخ ۷ اسفند ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۱۳۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۵۲]

محوطه سنگو[ویرایش]

مربوط به دوره غزنویان - اواخر دوره تیموریان است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، ۲ کیلومتری شمال شرقی شهر صفی آباد واقع شده و این اثر توسط باستان شناس احمد نیک گفتار در سال ۱۳۸۶ مورد شناسایی و در تاریخ ۲ مرداد ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۵۳]

تپه آقازاده ۱[ویرایش]

تپه آقازاده ۲[ویرایش]

تپه آقازاده ۳[ویرایش]

تپه احمدآباد۲[ویرایش]

تپه اسماعیل‌آباد منگلی۲[ویرایش]

رباط باستانی معقلی در این تپه است

تپه اسماعیل‌آباد منگلی۳[ویرایش]

تپه اسماعیل‌آباد منگلی۴[ویرایش]

تپه سیدآباد ۱[ویرایش]

تپه سیدآباد ۳[ویرایش]

تپه قاراقول[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. http://portal2.moi.ir/Portal/Home/Default.aspx?CategoryID=8f931308-c67e-4cf4-a5e7-3c1bbb1a6f32
  2. http://tct.ir/?siteid=1&pageid=393&siteid=1
  3. پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران
  4. علی‌اصغرطاهری صفی آبادی. جهان ارغیان تا بام صفی‌آباد،. مشهد. انتشارات ایران جوان۱۳۸۶. صفحهٔ ۱۲. 
  5. احمد نیک گفتار. [جغرافیای تاریخی ارغیان]،. مشهد. انتشارات کیهان اندیشه. صفحهٔ. 
  6. کلنل ادوارد ییت. [سفرنامه خراسان و سیستان ]،. ترجمهٔ قدرت الله روشنی زعفرانلو – مهرداد رهبری،. مشهد. انتشارات یزدان ۱۳۶۵. صفحهٔ ۳۴۴. 
  7. احمد نیک گفتار. جغرافیای تاریخی ارغیان، ،. مشهد. انتشارات کیهان اندیشه. صفحهٔ ۱۷. 
  8. احمد نیک گفتار. جغرافیای تاریخی ارغیان، ،. مشهد. انتشارات کیهان اندیشه. صفحهٔ ۱۷. 
  9. لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ «مس»، بخش «عصر مس».
  10. لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ «مس»، بخش «عصر مس».
  11. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  12. احمد نیک گفتار. «جغرافیای تاریخی ارغیان،». مشهد. انتشارات کیهان اندیشه. 
  13. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  14. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  15. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  16. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  17. احمد نیک گفتار. «جغرافیای تاریخی ارغیان». مشهد. انتشارات کیهان اندیشه. 
  18. «روستای زالی». فرهنگ لغت دهخدا. 
  19. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  20. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  21. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  22. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  23. احمد نیک گفتار. جغرافیای تاریخی ارغیان، ،. مشهد. انتشارات کیهان اندیشه. صفحهٔ ۶۵. 
  24. احمد نیک گفتار. شناسایی و معرفی آثار باستانی داشخانه،. زاهدان. پژوهشی باستان شناسی دانشگاه ادبیات و علوم انسانی سیستان و بلو چستان، گاهنامه آوای باستان، سال پنجم، شماره پنجم، خرداد، – ۱۳۸۴. صفحهٔ. 
  25. حافظ ابرو. جغرافیای خراسان در تاریخ حافظ ابرو،. م. تصحیح و تعلیق دکتر غلامرضا ورهام، نشر اطلاعات۱۳۷۰. صفحهٔ ۷۱. 
  26. احمد نیک گفتار. جغرافیای تاریخی ارغیان، ،. مشهد. انتشارات کیهان اندیشه. صفحهٔ ۶۵. 
  27. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  28. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  29. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  30. احمد نیک گفتار. جغرافیای تاریخی ارغیان،. مشهد. انتشارات کیهان اندیشه،1387.
  31. احمد نیک گفتار. بررسی باستان شناختی پهنه فرهنگی شهر اسفراین ، خراسان شمالی. تهران. دانشگاه تهران،1387.
  32. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  33. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  34. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  35. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  36. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  37. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  38. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  39. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  40. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  41. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  42. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  43. احمد نیک گفتار. جغرافیای تاریخی ارغیان، ،. مشهد. انتشارات کیهان اندیشه. صفحهٔ ۱۱۱. 
  44. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  45. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  46. علی‌اصغرطاهری. جهان ارغیان تا بام صفی‌آباد،. مشهد. انتشارات ایران جوان۱۳۸۶. صفحهٔ ۱۲. 
  47. کلنل ادوارد ییت. [سفرنامه خراسان و سیستان ]،. ترجمهٔ قدرت الله روشنی زعفرانلو – مهرداد رهبری،. مشهد. انتشارات یزدان ۱۳۶۵. صفحهٔ ۳۴۴. 
  48. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  49. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  50. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  51. احمد نیک گفتار. جغرافیای تاریخی ارغیان، ،. مشهد. انتشارات کیهان اندیشه. صفحهٔ ۶۵. 
  52. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  53. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 

منابع[ویرایش]

  • «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  • «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  • «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  • علی‌اصغرطاهری صفی آبادی. جهان ارغیان تا بام صفی‌آباد،. مشهد. انتشارات ایران جوان۱۳۸۶. صفحهٔ ۱۲. 
  • کلنل ادوارد ییت. [سفرنامه خراسان و سیستان ]،. ترجمهٔ قدرت الله روشنی زعفرانلو – مهرداد رهبری،. مشهد. انتشارات یزدان ۱۳۶۵. صفحهٔ ۳۴۴. 
  • احمد نیک گفتار. جغرافیای تاریخی ارغیان، ،. مشهد. انتشارات کیهان اندیشه. صفحهٔ ۶۵. 
  • احمد نیک گفتار. بجنورد. واحد پژوهشی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی. صفحهٔ ۶-۹. 
  • حافظ ابرو. جغرافیای خراسان در تاریخ حافظ ابرو،. م. تصحیح و تعلیق دکتر غلامرضا ورهام، نشر اطلاعات۱۳۷۰. صفحهٔ ۷۱. 
  • احمد نیک گفتار. شناسایی و معرفی آثار باستانی داشخانه ،. زاهدان. پژوهشی باستان شناسی دانشگاه ادبیات و علوم انسانی سیستان و بلو چستان، گاهنامه آوای باستان ، سال پنجم ، شماره پنجم ، خرداد ، – ۱۳۸۴. صفحهٔ. 
  • مهدی هوشیار. تحلیل الگوی تقسیمات کشوری شمال خراسان نمونه: شهرستان اسفراین،. تهران. تربیت مدرس. صفحهٔ. 
  • احمد نیک گفتار. گزارش ثبتی محوطه باستانی داشخانه،. بجنورد. واحد پژوهشی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی. صفحهٔ ۶-۹. 
  • احمد نیک گفتار. جغرافیای تاریخی ارغیان، ،. مشهد. انتشارات کیهان اندیشه. صفحهٔ ۶۵. 
  • احمد نیک گفتار. شناسایی و معرفی آثار باستانی داشخانه ،. زاهدان. پژوهشی باستان شناسی دانشگاه ادبیات و علوم انسانی سیستان و بلو چستان، گاهنامه آوای باستان ، سال پنجم ، شماره پنجم ، خرداد ، – ۱۳۸۴. صفحهٔ. 
  • مفاله صفی آباد شهری بر بلندای تاریخ / اسناد سخن می گویند . در خبرگزاری مهر و سایت راونیز نامه

مطالعه بیشتر[ویرایش]