جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
شیر و خورشید سرخ[۱] اولین بار در سال ۱۹۰۶م در کنفرانس ژنو با ایده و ابتکار نماینده وقت ایران بنام ممتازالسلطنه مطرح شد.این کنوانسیون تنها ۳ کشور را مجاز به استفاده از نشانهای خود بجای نشان «صلیب سرخ» دانست، البته بدون آنکه نشانهای آنها را به رسمیت بشناسد.
امپراطوری عثمانی (ترکیه فعلی) با نشان «هلال احمر» [۲]
پرشیا (ایران) با نشان «شیر و خورشید سرخ»
سیام (تایلند) با نشان «شعله سرخ» [۳]
البته سیام بدون مخالفت استفاده از «صلیب سرخ» را پذیرفت.[۴]
جالب آن که طبق اسناد وزارت خارجه سال ۱۳۲۵، با غیبت نماینده امپراطوری عثمانی در کنفرانس ۱۹۰۶ ژنو، جناب ممتاز السلطنه بعنوان نماینده تنها کشور مسلمان حاضر در مجمع، ابتدا با دفاع بسیار موثر،نقش بسیار اساسی در بنیانگذاری نشان هلال احمر ایفا میکند و سپس به موضوع نشان شیر وخورشید می پردازد.
در سال ۱۳۰۱ شمسی با کوشش و پیگیری دکترامیر اعلم، جمعیت شیر و خورشید سرخ در زمان احمد شاه قاجار تنظیم و تاسیس گردید.[۵]
جمعیت شیر و خورشید سرخ نخستين و بزرگترين جمعيت خيريه ايران است كه عهدهدار وظايف مهم و متعددي در مسائل مربوط به امداد رساني در حوادث غير مترقبه و امدادي ، تأسیس بیمارستان و درمانگاه ، تهيه دارو و تجهيزات پزشكي ، تربیت پرستار ، نگهداری از کودکان بی سرپرست ، ارائه برنامه های ویژه برای جوانان و برخي فعالیت های عمرانی در داخل و خارج از کشور بوده است . [۶]
پس از جنگ جهانی اول، در کنفرانس سال ۱۹۲۹ م، کنوانسیون ژنو نشان «شیر و خورشید سرخ» را برای ایران و نشان «هلال احمر» را برای دو کشور مصر و ترکیه به رسمیت شناخت و خاطر نشان کرد که پس از آن دیگر هیچ نشان جدیدی را نخواهد پذیرفت.
در سال ۱۹۸۰ م و پس از انقلاب ۱۳۵۷ نشان شیر و خورشید را از مظاهر حکومت پهلوی دانسته، ایران رسما اعلام نمود که از حقوق خود نسبت به شیر و خورشید سرخ صرفنظر نموده و از این پس از نشان «هلال احمر» استفاده خواهد نمود.[۷]
بعضی معتقدند که سالهای بدون فعالیت برای جمعیت شیر و خورشید سرخ و عدم پیگیری موثر ایران برای احیای آن، همچنین درخواست اسراییل برای تاسیس سازمانی بین المللی با اهداف مشابه و با نام و نشان ستاره سرخ داود[۸]، موجب گردید تا کنوانسیون ژنو در دسامبر ۲۰۰۵ با تصویب «پروتوکل الحاقی ۳» نشان سومی را به دو نشان قبلی اضافه نمود،بنام کریستال سرخ .
اینکار بمنظور جلب مشارکت کشورها و جمعیت های دیگری که مایل به استفاده از دو نشان صلیب یا هلال نیستند ، همچون یهودیان(اسراییل)، بودیسم یا هندوییسم و غیره انجام گرفت.
بدین ترتیب از سال 2006 حرکت جدیدی با عنوان صلیب سرخ، هلال احمر، کریستال سرخ [۹] راه اندازی شد .[۱۰]
فهرست مندرجات |
[ویرایش] تاریخچه ورود ایران به کنوانسیون بین المللی صلیب سرخ
نخستین کوشش ایرانیان برای پیوستن به کنوانسیونهای بینالمللی در مورد تشکیلات بینالمللی صلیب سرخ به دوران پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار باز میگردد. ایران در زمان حکومت او و در دسامبر سال ۱۸۷۴/شوال ۱۲۹۱، کنوانسیون مصوب ۱۸۶۴ ژنو را پذیرفت. اما عملاً برای دهها سال پس از این تاریخ هیچگونه اقدامی برای تأسیس مؤسسه، یا سازمانی که عامل اجرایی این کنوانسیون در ایران باشد صورت نگرفت. در طی این سالها، جديترین کوشش ایران در این زمینه، اعزام نمایندهای به سومین کنفرانس بینالمللی صلیب سرخ در ژنو در سال بود. در این کنفرانس، عبدالصمد ممتازالسلطنه سیاستمدار و وزیر مختار وقت ایران در پاریس، نقش بسیار مهمی در تبیین نگرش جوامع اسلامی به نشان بینالمللی صلیب سرخ داشت و توانست موافقت کنفرانس را در پذیرش نشان شیر خورشید سرخ به عنوان نشان رسمی دولت ایران برای جمعیت خود اخذ نماید. این نشان چند سال بعد از این زمان مورد تأیید کنفرانس دیپلماتیک صلیب سرخ در ژنو نیز قرارگرفت. اگر چه همچنان هیچ نهادی از سوی دولت ایران برای انجام وظایف مربوط به صلیب سرخ بوجود نیامد. فعالیت های مربوط به این مؤسسه تنها در اثر کوششهای شخصی افراد و به صورت غیرمتواتر انجام می شود. از جمله، تلاشهای دکتر امیرخان اعلم (مشهور به امیراعلم، از جمله دانش آموختگان ایرانی در اروپا در رشته پزشکی و از بنیانگذاران چند بیمارستان به سبک غربی در ایران) در خلال جنگ های داخلی ایران بین مستبدین و مشروطه خواهان در سالهای پس از پیروزی انقلاب مشروطیت ایران بود.
[ویرایش] ایران، تنها استثنای جهان
یک دهه بعد از اتمام جنگ جهانی اول، کنفرانس مهم دیپلمات های جهان در سال ۱۹۲۹ میلادی در شهر ژنو، عرصه بسیار مهمی برای کسانی بود که می کوشیدند از آنچه «فجایع جنگ» می نامیدند، بکاهند. یکی از موضوعات اصلی این کنفرانس نیز، مصونیت امدادرسانان در زمان جنگ بود که با توجه به چندین تجربه موفق قبلی، با استقبال اکثر کشورهای جهان همراه بود.کشورهای مصر و ترکیه رسما درخواست کردند که کشورهای اسلامی اجازه داشته باشند، از آرم «هلال احمر» برای گروههای امدادرسان در زمان جنگ استفاده کنند. کشور ایران نیز رسما در خواست کرد که به جای صلیب سرخ و هلال احمر، آرم ویژه خود را داشته باشد: «شیر و خورشید سرخ» که نمادی ملی بود و بر پرچم ایران نیز جای داشت. این درخواستها مباحث گسترده ای را به دنبال داشت و با مخالفت های بسیاری نیز رو به رو شد. کشورهای جهان در پایان در برابر درخواست ایران سر تعظیم فرود آوردند اما برای استفاده از هلال احمر، استفاده از این آرم را به کشورهای مصر و ترکیه محدود کردند و سالها بعد کشورهای اسلامی دیگر نیز اجازه یافتند تا از هلال احمر استفاده کنند.
[ویرایش] تاسیس جمعیت شیر و خورشید سرخ
نخستین رویکرد تشکیل مؤسسه خیریه امدادی در ایران تحت حمایت دولت در سال ۱۳۰۱ خورشیدی صورت گرفت. در این سال به کوشش دکتر امیراعلم اقداماتی برای تأسیس شیر و خورشید با حمایت دولت انجام شد. در سال ۱۳۰۱، دکتر امیراعلم مقررات وضع شده از سوی صلیب سرخ جهانی برای جمعیتها را ترجمه و در اختیار احمد شاه قاجار، پادشاه وقت ایران قرارداد تا شاه آن را مطالعه کرده و مقدمات تشکیل جمعیت فراهم شود. بر اساس این متن ترجمه شده، نظامنامه اساسی (اساسنامه) جمعیت شیرو خورشید سرخ ایران تهیه و در اسفند ماه ۱۳۰۱ شمسی به امضای ولیعهد، محمد حسن میرزای قاجار رسید. این اساسنامه در ۱۰ فصل و ۶۰ ماده تهیه شده و برابر مقدمه ی آن، ریاست افتخاری جمعیت با ولیعهد بود. اگر چه به روایت دکتر امیراعلم، شاه و ولیعهد با طفره رفتن های مکرر، از شرکت در مجلس که به منظور افتتاح جمعیت برپا شده بود، خودداری کردند، اما نخستین جلسه رسمی کمیته مرکزی جمعیت در مرداد ماه سال ۱۳۰۲ تشکیل گردید. جمعیت شیر و خورشید سرخ نخستین و بزرگترین جمعیت خیریه ایران است که عهده دار وظایف مهم و متعددی در مسائل مربوط به امداد رسانی در حوادث غیرمترقبه و امدادی، تأسیس بیمارستان و درمانگاه، تهیه دارو و تجهیزات پزشکی، تربیت پرستار، نگهداری از کودکان بی سرپرست، ارائه برنامه های ویژه برای جوانان و برخی فعالیت های عمرانی در داخل و خارج از کشور بوده است.
[ویرایش] اولین تجربه های جمعیت شیر و خورشید سرخ
نخستین حرکت امدادی جمعیت، کمک به زلزله زدگان تربت حیدریه بود که در زمانی که هنوز هیچ گونه امکاناتی در اختیار جمعیت نبود، به همت دکتر امیراعلم صورت گرفت. از جمله این کارها تعیین هیئت مرکزی مؤسسه، تشکیل هیئت های مختلف جمعیت در بعضی ایالت های کشور و نیز راه اندازی مجله ای به عنوان ارگان رسمی جمعیت به نام « شیر و خورشید سرخ» بود. در سال ۱۳۰۶ در جلسه ی هیئت مرکزی جمعیت، به ترتیب حسن مستوفی الممالک، سیاستمدار مشهور به عنوان رئیس و دکترامیراعلم به عنوان نایب رئیس اول جمعیت انتخاب شدند. اعضای این کمیته مرکزی، از میان بنیانگذاران و یاری رسانندگان به جمعیت و درجلسه عمومی جمعیت انتخاب می شدند. در سال ۱۳۰۷ نیز نخستین اقدامات برای تشکیل جمعیت زنان شیر و خورشید سرخ ایران صورت گرفت. در سال های بعد، تشکیلات جمعیت رو به گسترش گذاشت و بسته به موقعیت افراد عضو جمعیت به کمک سانحه دیدگان و نیز نیازمندان می شتافت. از جمله این موارد، کمک رسانی به زلزله زدگان شیروان در سال ۱۳۰۸ خورشیدی بود. در همین سال نیز کنفرانس دیپلماتیک ژنو درباره صلیب سرخ بین المللی، نشان شیر و خورشید سرخ را در کنار نشان های هلال احمر و صلیب سرخ به عنوان نشان امدادی و دارای مصونیت در میادین نبرد به رسمیت شناخت. همچنین اقداماتی برای گسترش تشکیلات جمعیت صورت گرفت. از جمله سازمان جوانان جمعیت ، عهده هدار مسئولیت آموزش جوانان در جهت حس وظیفه شناسی و همکاری اجتماعی بوجود آمد. اقداماتی نیز جهت تأسیس چند واحد بیمارستانی و تشکیل ترابری جمعیت صورت گرفت.
[ویرایش] هلال احمر در ایران
بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در بهمن ماه ۱۳۵۷، دولت ایران در سال 1980 رسما به فدراسیون جهانی اعلام کرد که از این پس به جای نماد شیر و خورشید سرخ، همانند دیگر کشورهای اسلامی از «هلال احمر» استفاده خواهد کرد. فدراسیون جهانی صلیب سرخ و هلال احمر نیز اعلام کرد که استفاده از آرم «شیر و خورشید سرخ» به شکلی انحصاری در اختیار ایران است و اگر نظام سیاسی موجود، تمایلی به استفاده از این آرم ندارد، این حق ملغی نمی شود. بنا به اعلام این فدراسیون، دولت ایران در هر زمانی که بخواهد می تواند از نشان شیر و خورشید سرخ استفاده کند و تمامی کشورهای عضو فدراسیون باید به این آرم احترام بگذارند و این آرم، بار حقوقی کاملا برابر با صلیب سرخ و هلال احمر دارد.
[ویرایش] پاورقی
- ↑ Red Lion and Sun
- ↑ Red Crescent
- ↑ Red Flame
- ↑ Red Cross, Red Crescent, Red Crystal
- ↑ دوره دوم(1301ـ1327) تأسيس و تثبيت
- ↑ دوره دوم(1301ـ1327) تأسيس و تثبيت
- ↑ The history of the emblems
- ↑ Red Shield of David
- ↑ Red Cross, Red Crescent, Red Crystal
- ↑ Red Cross, Red Crescent, Red Crystal
- سالنامه سلامت (تاریخ پزشکی ایران)، انتشارات تیمورزاده، ۱۳۸۷.
- وبگاه جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران
- ۸۰ سال روزنامه اطلاعات، چاپخانه ایرانچاپ، ۱۳۸۴، تهران.
