مرتضی انصاری
| شناسنامه | ||
|---|---|---|
| نام کامل | مرتضی انصاری | |
| تاریخ تولد | ۱۲۱۴ | |
| زادگاه | دزفول،  ایران |
|
| محل تحصیل | دزفول، نجف، کربلا (شهر)، کاشان | |
| محل زندگی | دزفول، نجف، کربلا (شهر)، کاشان، مشهد | |
| تاریخ وفات | ۱۲۸۱ | |
| محل وفات | نجف،  عراق |
|
| مدفن | حرم علی بن ابیطالب | |
| اطلاعات علمی | ||
| اساتید | حسین انصاری دزفولی سید محمد مجاهد شریف العلما مازندرانی ملا احمد نراقی موسی کاشف الغطا علی کاشف الغطا محمدحسن صاحب جواهر |
|
| شاگردان | میرزا محمدحسن شیرازی جعفر شوشتری میرزا حبیب الله رشتی سید حسین کوهکمری تبریزی محمدحسن مامقانی محمدکاظم خراسانی ملا حسینقلی همدانی میرزا حسین خلیلی تهرانی و... |
|
| تالیفات | کتاب رسائل کتاب المکاسب کتاب الصلاة کتاب الطهارة رسالهای در تقیه رسالهای در رضاع و نشر حرمت آن رسالهای در قضا میت رسالهای در مواسعه و مضایقه رسالهای در عدالت رسالهای در مصاهره رسالهای در ملک اقرار و... |
|
شیخ انصاری (و نیز شیخ مرتضی انصاری) (زادهٔ ۱۲۱۴ ـ دزفول و درگذشتهٔ ۱۲۸۱ ـ نجف) با نام کامل شیخ مرتضی بن محمّد امین انصاری دزفولی از علمای شیعه قرن ۱۳ قمری است.
محتویات |
[ویرایش] زندگی
[ویرایش] تولد و کودکی
او در ۱۸ ذیحجه سال ۱۲۱۴، در روز غدیر، در دزفول به دنیا آمد. والدینش به مناسبت روز تولد، او را مرتضی نامیدند.[۱] از دوران کودکی قرآن و معارف اسلامی را فراگرفت. پس از خواندن قرآن و ادبیات عرب به خواندن فقه و اصول پرداخت و در این دو رشته، در جوانی به درجه اجتهاد رسید.[۲]
[ویرایش] نسب
نسب شیخ مرتضی انصاری به جابر بن عبدالله انصاری، از صحابه محمد، پیامبر اسلام میرسد. شیخ مرتضی فرزند محمد امیر بن شمس الدین بن احمد بن نورالدین بن محمد صادق شوشتری است.[۳] پدرش شیخ محمد امین (متوفی ۱۲۴۸) از مبلغین اسلام و مادرش (متوفی ۱۲۷۹) دختر یکی از علمای عصر خود بودهاند. مادر مرتضی انصاری قبل از تولد وی، شبی جعفر صادق را در عالم رویا میبیند که قرآنی طلاکاری شده به او داد. معبرین خوابش را و عطای قرآن را به فرزندی صالح و بلندمرتبه تعبیر کردند.[۴]
[ویرایش] تحصیلات
مرتضی ادبیات عرب و مقدمات را نزد پدرش و دانشوران دزفول گذراند و فقه و اصول و دوره سطح را نزد شیخ حسین انصاری (عموزادهاش) آموخت. او در سال ۱۲۳۲ به همراه پدرش به عتبات (کربلا و نجف) برای تکمیل دروس سفر کرد. شیخ مرتضی چهار سال از درس سید مجاهد و شریف العلماء استفاده کرد. در سال چهارم، شیخ به زادگاهش دزفول بازگشت، اما پس از یک سال در سال ۱۲۳۷ بار دیگر به عتبات بازگشت.
[ویرایش] بازگشت به ایران
در سال ۱۲۴۰ عازم مشهد شد. او در این مسافرت، از حوزههای علمیه بروجرد، اصفهان و کاشان نیز دیدن کرد و در برخی از آن حوزهها مدتی اقامت گزید و در کاشان حدود ۴ سال نزد ملا احمد نراقی درس آموخت.
شیخ مرتضی پس از ۴ سال اقامت در کاشان به اتفاق برادرش شیخ منصور به مشهد رفت. پس از زیارت و ۴ ماه اقامت در آنجا، به تهران رفت و مدتی نیز در آنجا مقیم بود. پس از شش سال مسافرت به دزفول بازگشت و چند سالی در آنجا اقامت گزید.
پس از مدتی در سال ۱۲۴۹ عازم نجف شد و به تدریس در حوزه آن دیار مشغول شد.
[ویرایش] مرجعیت
از سال ۱۲۶۲ مرجعیت عامه به آیتالله شیخ محمدحسن صاحب جواهر منتقل شد. در سال ۱۲۶۶ او در لحظات آخر حیاتش در جمع بزرگان شیعه خطاب به شیخ انصاری گفت:
| « | «هذا مرجعکم من بعدی: این مرجع شما بعد از من است» | » |
[۵] و پس از درگذشتش، شیخ مرتضی مرجعیت عام شیعه را یافت.
شیخ انصاری پس از شیخ علی کاشف الغطا، برادرش شیخ حسن کاشف الغطا و همچنین شیخ محمدحسن صاحب جواهر ریاست و اداره حوزه علمیه نجف را از سال ۱۲۶۶ تا ۱۲۸۱ به مدت ۱۵ سال به عهده داشت و شیعیان جهان از وی تقلید میکردند.
[ویرایش] اساتید
شیخ از محضر اساتید متعددی بهره جستهاست که نام چند تن از آنان چنین است:
- عموی وی، شیخ حسین انصاری دزفولی (شاگرد صاحب ریاض، تا سن ۱۷ سالگی).[۶]
- سید محمد مجاهد (از شاگردان آیتالله وحید بهبهانی) او در سنین ۱۸سالگی، دو سال تمام از محضر او بهره جستهاست.[۷]
- شریف العلما مازندرانی.[۸]
- ملا احمد نراقی (صاحب «مستند الشیعه»)، به مدت ۴سال تمام در کاشان.[۹]
- شیخ موسی کاشف الغطا به مدت یک سال.[۱۰]
- شیخ علی کاشف الغطا، به مدت ۵ سال.[۱۰]
- شیخ محمدحسن صاحب جواهر (مدت بسیار اندک).
[ویرایش] شاگردان
نزد او شاگردان زیادی که شمار آنها را از ۵۰۰ نفر تا ۳۰۰۰ نفر در کتب رجالی و تاریخی ثبت کردهاند، تربیت یافتند. در میان آنان شخصیتهای نامی برجستهای قرار داشتند که از آن جملهاند:
- میرزا محمدحسن شیرازی، صاحب فتوای تحریم تنباکو.
- شیخ جعفر شوشتری.
- میرزا حبیبالله رشتی، صاحب بدائع الافکار، و رساله اجاره و غصب.
- سید حسین کوهکمری تبریزی، صاحب آثار و نثر فراوان و استاد حوزه نجف.
- شیخ محمدحسن مامقانی، صاحب کتاب ذرایع الاحکام فی شرح شرائع الاسلام و کتب دیگر.
- شیخ محمدکاظم خراسانی، صاحب کفایةالاصول.
- ملا حسینقلی همدانی، شاگرد شیخ و صاحب منظومه حاج ملا هادی سبزواری.
- میرزا حسین خلیلی تهرانی، مجتهد و صاحب فتوای مشروطیت.
- شربیانی، مجتهد معروف آذربایجانی.
- سید جمالالدین اسدآبادی، بنیانگذار وحدت مسلمین و مبارزه علیه استعمار خارجی.
- میرزا ابوطالب زنجانی.
- سید ابوالقاسم خوانساری.
- سید محمدابراهیم بهبهانی.
- آخوند ملا قربانعلی زنجانی.
- علامه شیخ مرتضی ریزی.
- میرزا محمد آشتیانی.
حاج آقا رضا همدانی صاحب کتاب مصباح الفقیه متولد همدان ۱۲۵۰ هجری درگذشته در سامراء ۱۳۲۲ هجری
[ویرایش] آثار
- کتاب رسائل (در علم اصول فقه) معروف به فرائد الاصول
- کتاب المکاسب (در خصوص مسائل کسب و تجارت)
- کتاب الصلاة (در مورد مسائل نماز)
- کتاب الطهارة
- رسالهای در تقیه
- رسالهای در رضاع و نشر حرمت آن
- رسالهای در قضا میت
- رسالهای در مواسعه و مضایقه
- رسالهای در عدالت
- رسالهای در مصاهره
- رسالهای در ملک اقرار
- رسالهای در تبیین قاعده لاضرر و لاضرار
- رسالهای در خمس
- رسالهای در زکات
- رسالهای در خلل صلوة
- رسالهای در ارث
- رسالهای در تیمم
- رسالهای در قاعده تسامح
- رسالهای در باب حجیت اخبار
- رسالهای در قرعه
- رسالهای در متعه
- رسالهای در تقلید
- رسالهای در قطع و جزم
- رسالهای در ظن
- رسالهای در اصالة البرائه
- رسالهای در مناسک حج
- حاشیهای بر مبحث استصحاب
- حاشیهای بر نجاة العباد (رساله عملیه)
- کتابی در علم رجال (از وجیزه علامه مجلسی بزرگتر است)
- تالیفی در اصول الفقه
- حواشی بر عوائد نراقی
- حاشیهای بر بغیة الطالب
- اثبات التسامح فی ادلة السنن
- التعادل و التراجیح
- رسالهای در تقیه
- رسالهای در التیمم الاستدلالی
- رسالهای در خمس
[ویرایش] درگذشت
انصاری در ۱۸ جمادیالثانی سال ۱۲۸۱ در سن ۶۷ سالگی در نجف درگذشت و در حرم علی بن ابیطالب دفن شد.
[ویرایش] پانویس
[ویرایش] منابع
- «شیخ مرتضی انصاری». کتابخانه طهور.
- رفیعی پور علوی علویجه. سید عباس. «شیخ انصاری». در گلشن ابرار. چاپ سوم. نشر معروف، ۱۳۸۵. شابک &
- «شیخ مرتضی انصاری». وبگاه بلاغ. بازبینیشده در ۲۰۰۸-ژوئن-۹.
- عقیقی بخشایشی. فقهای نامدار شیعه. قم: کتابخانه آیتالله مرعشی، ص ۳۴۱ و ۳۴۲.
- انصاری. مرتضی. زندگی و شخصیت شیخ انصاری، کنگره جهانی بزرگداشت دویستمین سالگرد تولد شیخ انصاری.
- شبکه اطلاع رسانی اجتهاد
