احمد احسائی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تصویری بازسازی شده «نقاشی از شیخ احمد احسائی در تهران»

احمد بن زین‌الدین احسائی (زاده:احساء ۱۱۶۶- درگذشت:مدینه: ۱۲۴۲ ق.)، معروف به «شیخ احمد احسائی»، بنیان‌گذار مکتب شیخیه است.

او در منطقه احساء بدنیا آمد که از مراکز قدیمی شیعه بوده و امروز یکی از استان‌های شرق عربستان سعودی بر ساحل غربی خلیج فارس است.

پس از آموختن قرآن نزد پدرش ادبیات عرب و مقدمات علوم دینی را در احساء فرا گرفت. در سال ۱۱۸۶ به کربلا و نجف رفت و در درس آقا محمدباقر وحید بهبهانی، سید علی طباطبایی، میرزا مهدی شهرستانی، سید مهدی بحرالعلوم و شیخ جعفر کاشف‌الغطاء حاضر می‌شد. تحصیلات او وسیع بود و از چند تن از استادانش اجازه اجتهاد گرفت.[نیازمند منبع]

مدتی در بصره اقامت کرد و سپس دوباره به کربلا و نجف و از آن‌جا به قصد رفتن به بارگاه امام رضا به ایران رفت. در راه مشهد مدتی در یزد ماند و به دعوت عده‌ای از مردم یزد پس از بازگشت از مشهد در یزد اقامت کرد و شهرتی بدست آورد.

فتحعلی شاه او را به تهران دعوت کرد اما او این درخواست را نپذیرفت. یه دعوت شاهزاده محمدعلی میرزا دولتشاه حاکم کرمانشاه چندی در آنجا ماند. سفرهایی به قصد حج و زیارت عتبات انجام داد. پس از مرگ دولتشاه، در سال ۱۲۳۷ ق. عازم مشهد شد و مدتی در قزوین توقف کرد.

در همین زمان بود که با مخالفت برخی از جمله ملا محمدتقی برغانی، معروف به شهید ثالث، روبرو شد که دیدگاه‌هایش را غلوآمیز می‌دانستند، گرچه حاج محمدابراهیم کلباسی آرای احسایی را در چارچوب عقاید امامیه تلقی می‌کرد. بالاخره چندتن از علما ضد او فتوا دادند.

شیخیه و شاگردان شیخ احمد احسائی[ویرایش]

سید کاظم رشتی

در سال ۱۷۹۰ در ایران، شیخ احمد احسایی مکتب جدیدی را در زیر مجموعه شیعه بنیان نهاد که به شیخیه معروف است. پیروان او که شیخی نامیده می‌شدند، منتظر قیام مهدی موعود بودند. بعد از مرگ شیخ احمد احسایی، رهبری مذهب شیخیه به یکی از شاگردان او به نام سید کاظم رشتی (۱۷۳۹ - ۱۸۴۳ میلادی) واگذار شد.[۱]

مبنای اعتقادی شیخیه چهار اصل توحید، نبوت، امامت و رکن چهارم بود. آنان معاد و عدل را در زمره اصول دین نمی‌شمردند و در عوض به رکن چهارم یا باب امام زمان اعتقاد داشتند.[۲]

در زمانیکه شیخ احمداحسائی قصد مسافرت از شهر یزد را داشت سید کاظم رشتی از گیلان نزد شیخ احمد احسائی آمد و در جرگه شاگردان او در آمد. سید کاظم رشتی از شاگردان وی و جانشین او بود.

مکتب شیخیه و فلسفه شیخ احمد احسائی دراصول معاد، معراج، مقام امامان شیعه و... با نظریه اکثر علما مغایرت داشت و گاه می‌شد که تصادم افکار به جنجال و هیاهو می‌کشید، چنانچه دراحوال شیخ احمد احسائی می‌خوانیم که در قزوین ملا محمدتقی برغانی اورا تکفیر کرد ودر مجلس میهمانی حاکم قزوین از او رو برگردانید.

احسایی پس از بالا گرفتن مخالفت‌ها از کربلا به مکه رفت و سپس از راه مکه بسوی احساء می‌رفت که در نزدیکی مدینه در سال ۱۲۴۱ ق. درگذشت و در قبرستان بقیع به خاک سپرده شد.

تاریخ وفات شیخ احمد احسائی ۲۱ ذیقعده ۱۲۴۱ قمری برابر ۶ تیرماه ۱۲۰۵ شمسی و مقارن ۲۷ ژوئن ۱۸۲۶ است.


آثار[ویرایش]

  • شرح الزیارة الجامعة الکبیرة
  • جوامع‌الکلم
  • حیاةالنفس فی حظیرة القدس
  • شرح العرشیه
  • شرح المشاعر
  • العصمة و الرجعة
  • الفوائد
  • مختصر الرسالة الحیدریة فی فقه الصلوات الیومیة
  • الرسالة الجعفریة فی جواب المیرزا جعفر النواب
  • الرسالة الخطابیة فی جواب بعض العارفین
  • الفائدة فی الوجودات الثلاثة
  • الفائدة فی کیفیة تنعم اهل الجنة و تألم اهل النار
  • دیوان مراثی شیخ احمد احسائی با ترجمه، در رثاء حضرت سیدالشهداء صلوات الله علیه
  • رسالة فی اثبات المعاد الجسمانی
  • رسالة فی المعاد الجسمانی
  • رسالة فی جواب السید ابی‌الحسن الجیلانی
  • رسالة فی جواب السید ابی‌الحسن الجیلانی فی العلم
  • رسالة فی جواب السید ابی‌القاسم اللاهیجانی
  • رسالة فی جواب السید شریف
  • سالة فی جواب السید محمد البکاء
  • رسالة فی جواب الشاهزاده محمود میرزا
  • رسالة فی جواب الشیخ جعفر قراگوزلوی الهمدانی
  • رسالة فی جواب الشیخ رمضان بن ابرهیم
  • رسالة فی جواب الملا کاظم بن علی‌نقی السمنانی
  • رسالة فی جواب الملا محمد الدامغانی
  • رسالة فی جواب الملا محمدحسین الاناری
  • رسالة فی جواب الملا محمدطاهر المسمی بالطاهریة
  • رسالة فی جواب المیرزا محمدعلی المدرس
  • رسالة فی جواب بعض الاجلاء
  • رسالة فی جواب بعض الاخوان عن مسألتین
  • رسالة فی جواب بعض الاخوان فی الرؤیا
  • رسالة فی جواب بعض الاخوان من اصفهان
  • رسالة فی جواب بعض السادات فی الرؤیا
  • رسالة فی شرح حدیث حدوث الاسماء
  • مراسله شیخ احمد احسائی در شرح حال خودشان در جواب ملا علی رشتی

اجازات[ویرایش]

  • اجازه از مرحوم آقا سید مهدی طباطبائی بحر العلوم
  • اجازه از مرحوم آقا میرزا مهدی شهرستانی
  • اجازه به مرحوم حاج محمدابراهیم کلباسی
  • اجازه به مرحوم شیخ محمدحسن نجفی صاحب جواهر
  • اجازه از مرحوم شیخ جعفر کاشف الغطاء

پانویس[ویرایش]

  1. *Browne, E.G (۱۸۹۰). "Babism". Religious Systems of the World: A Contribution to the Study of Comparative Religion. London: Swann Sonnenschein. p. ۳۳۴. Retrieved ۲۰۰۷-۰۲-۲۱. 
  2. Khodaverdi Tajabadi، ۱۲۶۷.

پیوند به بیرون[ویرایش]