شکنجه دولتی در ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

برای اثبات‌پذیری کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است یا منابع ارایه‌شده به‌درستی ارجاع داده نشده‌اند. لطفاً با توجه به شیوهٔ ویکی‌پدیا برای ارجاع به منابع با ارایهٔ منابع معتبر این مقاله را بهبود بخشید. مطالب بی‌منبع در آینده مردود و حذف خواهندشد.

در بی‌طرفی این مقاله یا بخش اختلاف نظر وجود دارد. لطفاً به گفتگوهای صفحهٔ بحث مراجعه کنید.

شکنجه دولتی در ایران در سالهای قبل و بعد از انقلاب ۵۷ برای برخورد با مخالفان سیاسی و مذهبی صورت می‌گرفت. علیرغم آنکه قانون اساسی جمهوری اسلامی شکنجه را صراحتا ممنوع کرده‌است ، اما گزارشات متعدد سازمانهای بین المللی و احزاب و مطبوعات داخلی و خارجی حاکی از اعمال آن است. همچنین در قوانین جزایی ایران مجازاتهایی همچون شلاق ، سنگسار ، به صلیب کشیدن و بازداشت انفرادی در نظر گرفته شده‌است که مصداق شکنجه به شمار می‌رود. در دوران حاکمیت اصلاح طلبان در مجلس و دولت تلاش‌هایی از جمله بهبود وضعیت وزارت اطلاعات و برخی قوانین ایران و تعطیلی زندان توحید و بازداشتگاه ۵۹ سپاه پاسداران و تصویب قانون منع شکنجه صورت گرفت. اما رد شدن قانون منع شکنجه تصویب شورای نگهبان و راه اندازی دستگاه اطلاعات موازی توسط علی خامنه‌ای این تلاشها را نا کام گذارد.

فهرست مندرجات ۱ روشهای اعمال شده و دستگاههای شکنجه ۱.۱ شوک الکتریکی ۱.۲ سوزاندن با سیگار ۱.۳ سلول انفرادی ۱.۴ تجاوز و آزار جنسی ۲ کشته شدگان زیر شکنجه ۲.۱ کاوه عزیز پور ۲.۲ زهرا بنی‌یعقوب ۳ عوامل شکنجه دولتی در ایران ۳.۱ سردار نقدی ۳.۲ حسین شریعتمداری ۴ شکنجه گاهها ۴.۱ زندان کمیته مشترک ضد خرابکاری (بازداشتگاه توحید) ۴.۲ زندان اوین ۴.۳ سوله کهریزک ۵ گزارشهای نهادهای بین المللی ۶ جستارهای وابسته ۷ پانویس ۸ پیوند به بیرون

[ویرایش] روشهای اعمال شده و دستگاههای شکنجه

[ویرایش] شوک الکتریکی

دستگاههای شوک الکتریکی به اشکال مختلف از شرکت‌های اروپایی تامین و برای شکنجه زندانیان یا سرکوی شرکت کنندگان در تجمعات استفاده می‌گردد. عباس لسانی از جمله افرادی است که بارها بدین وسیله در زندان اردبیل تحت شکنجه قرار گرفته و بصورت نیمه فلج به همسرش تحویل داده شده است^{[نیازمند منبع]}.و از نمونه‌های اخیر آن می‌توان به شکنجه حمید والائی (وکیل رد صلاحیت شده، نویسنده و فعال حقوق بشر آذربایجانی) توسط بازجویان اداره اطلاعات تبریز (در تابستان 1387) اشاره کرد که در اثر این شکنجه‌ها تعدادی از دندانهای وی شکسته شده و از ناحیه پای راست و سر دچار آسیب شدید شد. عکسهای منتشره از حمید توسط کانونهای حقوق بشر و رسانه‌های عمومی جهان گویای این امر می‌باشد.[۱] [۲] [۳] همچین در سرکوب اجتماع عده‌ای از زنان برای بهبود حقوق بانوان در میدان هفت تیر تهران در خرداد۱۳۸۵ و همچنین تجمع اعتراضی در مقابل دانشگاه تهران در اعتراض به وضعیت اکبر گنجی در زندان نیز از باتوم‌های برقی استفاده شد.( تظاهرات بدون حمل اسلحه بر اساس قانون اساسی ایران آزاد است.^[۱])این باتوم‌ها با هر ضربه تا ۱۲۰ هزار ولت جریان برق به بدن منتقل می‌کند که بدون به جا گذاردن اثر ظاهری موجب درد شدید و یا فلج شدن موقت فرد می‌شود. ^[۲]

[ویرایش] سوزاندن با سیگار

این روش معمول ترین وساده ترین روش شکنجه‌است که بارها از جمله برای شکنجه دانشحویان چپ گرای بازداشت شده در سال ۱۳۸۶ بکار رفته‌است:"دستهای بهروز کریمی ‏زاده تا آنجا که از آستین بیرون بوده مملو از اثر خاموش کردن سیگار بر بدن بوده‌است....."^[۳]

[ویرایش] سلول انفرادی

برای این بخش از این مقاله منابع لازم نیامده‌است. لازم است بر طبق اصول اثبات‌پذیری و شیوه‌نامهٔ ارجاع به منابع منبعی برای آن ذکر شود. مطالب بی‌منبع احتمالاً در آینده حذف خواهند شد.

این روش بدلیل جلوگیری از ارتباط زندانی با دنیای بیرون و ایزوله کردن کامل او و همچنین مانع از دستیابی به امکان تحرک بدنی ، نور و... توامان شکنجه‌ای جسمی و روحی بر زندانی وارد می‌کند بی آنکه اثر خاصی بر بدن وی برجا گذارد. استفاده از لامپ مهتابی که در تمام ۲۴ ساعت روشن است و برقراری سکوت مطلق در محل بازداشتگاه، ساعت بیولوژیک بدن و امکان تشخیص زمان( ساعت،روز ، هفته و...) را از زندانی می‌گیرد. استفاه از رنگ سفید برای دیوار و تمام قسمت‌های سلول و حتی بشقاب سفید برای غذا بیش از پیش بر مغز زندانی فشار وارد می‌کند. تحمل این شکنجه برای زندانیان جوان که محفوضات ذهنی کمتری نسبت به کهنسلان ( برای مشغول کردن خود در سلول) دارند بسیار مشکل می‌شود. در برخی موارد زندانی با آسیب رساندن به خود یا کوبیدن خود به در و دیوار و مجروح کردن خویش ، تلاش می‌کند بهانه‌ای برای خروج از سلول ایجاد کند. استفاده از سلول‌های انفرادی بسیار کوچک (۵۰×۵۰ سانتیمتر) که زندانی حتی امکان دراز کردن پایش را هم ندارد ، برای فشار مضاعف استفاده می‌شود. ( ر.ک. پرونده نشریات جعلی امیرکبیر)

عمادالدین باقی در این باره می‌گوید:

«

استفاده از سلول انفرادی دقیقا یک روش آگاهانه و هدفدار برای به زانو در آوردن افراد است؛ یعنی (با این روش) افراد را در این شرایط دچار فلج ذهنی و روانی می‌کنند.....این مثال به یک زندانی مربوط می‌شود که در سلول انفرادی بوده و تنها برای بازجویی ظاهرا توأم با شکنجه از سلول بیرون آورده می‌شده‌است. این زندانی پس از خروج از انفرادی به آقای باقی گفته‌است بهترین زمان برای وی زمانی بود که او را برای کتک زدن از سلول خارج می‌کردند!

»

[ویرایش] تجاوز و آزار جنسی

تجاوز جنسی به زندانیان سیاسی، فعالین حقوق بشر و… یکی از روش‌های مرسوم در نظام جمهوری اسلامی ایران بوده‌است که جهت تحقیر زندانی و تخریب روحیه وی استفاده شده‌است.^{[۴] [۵]} بسياری نیز تهديد می‌شوند به اقوامشان تجاوز خواهند کرد و گاهی هم به عنوان تاکتيک اسنادش به دست خودشان منتشر می‌شود، تا بفهمانند که "اگر منافع ما به خطر بيافتد، افراد نزديک به نظام را هم اين‌جوری قربانی می‌کنيم تا بقيه حساب دستشان باشد.". در دهه ۶۰ در شب اعدام به زندانیان تجاوز میشد (تحت لوای ازدواج با زندانبانان و بازجویان) زیرا معتقد بودند دختر اگر باکره باشد به بهشت می‌رود^[۶]

[ویرایش] کشته شدگان زیر شکنجه

[ویرایش] کاوه عزیز پور

وی که بدلیل عضویت در یکی از احزاب کرد مخالف جمهوری اسلامی به ۳ سال حبس محکوم شده بود و دو سال از دوران حبس خود را طی کرده بوده‌است ، بدلیل شکنجه‌های الکتریکی دچار سکته مغزی شده و تحت دو عمل جراحی قرار می‌گیرد. وی بلافاصله پس از عمل دوم مجدد به زندان مهاباد منتقل و با تداوم فشارها توسط بازجویان کشته می‌شود. ^[۷]

[ویرایش] زهرا بنی‌یعقوب

وی پس از بازداشت بدلیل صحبت کردن با نامزد خود در یکی از پارک‌های همدان توسط بسیج و انتقال به بازداشتگاه ستاد امر بمعروف درگذشت. و جسدش بدون پیش از رسیدن خانواده وی دفن گردید و با کالبد شکافی آن نیز مخالفت شد. تلاش خانواده وی برای پیگیری پرونده به نتیجه نرسید و دادگاه همدان برای همه متهمان قرار منبع تعقیب صادر کرده و پرونده را بست.^[۸]

[ویرایش] عوامل شکنجه دولتی در ایران

[ویرایش] سردار نقدی

پرونده شکنجه شهرداران تهران ( غلامحسین کرباسچی و مدیرانش) یکی از معدود مواردی بود که در دستگاه قضایی ، دولت و مجلس پیگیری شد و نهایتا دادگاه سردار محمد رضا نقدی فرمانده وقت حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی ( عامل بازداشت شکنجه شهرداران در بازداشتگاه وصال نیروی انتظامی)را به ۸ ماه حبس قطعی محکوم کرد.( وکیل مدافع وی الهام بود که بعدها به پست معاون اولی محمود احمدی نژاد رسید و سردار نقدی نیز بعنوان رییس ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز در دولت احمدی نژاد منصوب شد). ^[۹]

[ویرایش] حسین شریعتمداری

وی که هم اکنون مدیر مسئول روزنامه کیهان است، بعنوان معاون اجتماعی وزارت اطلاعات مسئولیت بازجویی از برخی زندانیان سیاسی از جمله فرهاد بهبهانی (نویسنده کتاب در میهمانی حاج آقا)را در سال ۱۳۶۸ برعهده داشته است. ^[۱۰]

[ویرایش] شکنجه گاهها

از این زندانها می توان بند ۲۰۹ اوین، بازداشتگاه ۵۹ سپاه پاسداران ، زندان توحید ، بازداشتگاه منفی چهار وزارت کشور ، بازداشتگاه کهریزک ، زندان اوین ، سوله پاسارگاد ، بازداشتگاه افسریه (قصر فیروزه) ،بازداشتگاه ۶۶ سپاه رانام برد

[ویرایش] زندان کمیته مشترک ضد خرابکاری (بازداشتگاه توحید)

این شکنجه گاه که در بدو تاسیس "زندان زنان" و پس از انقلاب "زندان توحید" هم نامیده شده ،در خیابان فردوسی تهران ، کوچه شاهچراغی و مقابل ساختمان موسسه کیهان واقع شده‌است. ساخت این زندان به دوران رضا شاه باز می‌گردد.و نهایتا در سال ۱۳۸۳ تعطیل و به موزه تبدیل شد.

[ویرایش] زندان اوین

بخش‌هایی از زندان اوین از جمله بند ۲۰۹ اوین برای بازجویی و شکنجه زندانیان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

[ویرایش] سوله کهریزک

این بازداشتگاه ابتدا برای نگهداری معتادان استفاده می‌شد ،اما پس از آغاز طرح ارتقای امنیت اجتماعی توسط پلیس ایران ، عده کثیری از بازداشت شدگان بدون محکومیت توسط دادگاه و پس از شکنجه علنی در سطح شهر به این بازداشتگاه منتقل و تحت شکنجه قرار گرفتند. برخی از این افراد پس از مدتها بازداشت ، بیگناه تشخیص داده شده و آزاد شدند.^[۱۱]

[ویرایش] گزارشهای نهادهای بین المللی

• سازمان نظارت بر حقوق بشر (سال ۲۰۰۴): این سازمان در گزارشی مفصل به یازداشت‌های خودسرانه ، شکنجه در ایران پرداخته‌است.^[۱۲]

[ویرایش] جستارهای وابسته

• آثار فیزیولوژیک برق
• شکنجه سفید

[ویرایش] پانویس

[ویرایش] پیوند به بیرون

• -فیلمی از اعمال شکنجه علنی در جریان طرح ارتقای امنیت اجتماعی
• -فیلمی از سوزاندن موهای یک جوان توسط پلیس ایران
• -فیلمی از سنگسار در ایران
• -مصاحبه صدای آمریکا با مادر یکی از دستگیر شدگان طرح ارتقا