شهنی

شهنی، یا طایفه شهنی، یکی از طوایف ایل بختیاری، در ایران می‌باشد. این طایفه، بر پایه ساختار اجتماعی و تقسیمات طایفه‌ای ایل بختیاری، از شاخه هفت‌لنگ و از باب؛ بابادی باب بوده، که متشکل از دوازده تیره می‌باشد.

امروزه بیشترین درصد از افراد این طایفه، به ترتیب میزان جمعیت، در استان‌های خوزستان، چهارمحال و بختیاری و اصفهان مستقر می‌باشند و درصدی نیز، در استان البرز و شهر تهران زندگی می‌نمایند. همچنین تعدادی از افراد این طایفه، پس از وقوع انقلاب اسلامی، از ایران خارج شدند، ولی آمار دقیقی از تعداد و یا جمعیت آنها، در دست نیست...

محل زندگی

طایفه شهنی نیز قبل از یکجانشین کردن عشایر، (تخته قاپو کردن عشایر، که در زمان رضاشاه به اجرا در آمد) مانند تمامی طایفه‌های ایل بختیاری، به ییلاق و قشلاق، می‌پرداختند...

قشلاق(گرمسیـر) این طایفه، در اطراف مسجدسلیمان، تل بزان، شلا (در منتها الیه جنوبی شیمبار)، دشتگل، و قلعه خواجه، واقع در استان خوزستان بوده،
و
ییلاق(سردسیـر) آن‌ها، در مناطق بیرگان، پرجفت و احمدلیوه در استان چهارمحال و بختیاری می‌باشد.

ساختار اجتماعی

ایل بختیاری، از دو شاخه هفت‌لنگ و چهارلنگ تشکیل شده است. شاخه هفت‌لنگ، به چهار باب، تقسیم شده، که شهنی از طوایف زیرمجموعه بابادی باب محسوب می‌شود. طایفه شهنی، خود، شامل ۱۲ تیره می‌باشد، که هر یک از این تیره‌ها، خود شامل زیر شاخه‌های فراوانی بنام اولاد بوده، که این اولادها نیز، تعداد زیادی خانوار را شامل می‌شوند.

تیره‌های طایفه شهنی، عبارتند از :

۱. تاج‌الدین‌وند

۲. بلیل

۳. ارزانی‌وند

۴. بهادروند

۵. شاهسوند (شاه‌حسین‌وند)

۶. چَرم

۷. خواجه

۸. باروند

۹. شیخ

۱۰. شیخ‌وند

۱۱. قنبروند

۱۲. کاشانی

---

• ...سابقأ (تا حدود دویست سال پیش)، طوایف نصیر و گمار، از ایل بختیاری نیز، دو تیره از شهنی محسوب می‌شدند و طایفه شهنی، مشتمل بر چهارده تیره بود. بعدها با افزایش جمعیت و رشد این دو تیره از طایفهٔ شهنی جدا گشته و هر کدام تبدیل به طایفه‌ای جداگانه شدند، که با نام‌های طایفه نصیر و طایفه گُمار، در بختیاری شناخته می‌شوند. از آن پس، تعداد تیره‌های این طایفه، به دوازده تقلیل یافت!

مراحل شکل گیری

اجداد این قوم، به همراه دیگر قومیت‌های ایلی، در کنار سلسله جبال زاگرس، روزگار می‌گذراندند. این کنفدراسیون فامیلی، به همراه خانواده و دیگر اعضای فامیل، در دشت وسیعی بنام مزرعه سینی، در نزدیکی کوه شین از توابع خان‌میرزا، استان چهارمحال و بختیاری زندگی می‌کردند.

در آن زمان مرسوم بود، که نام یک قوم یا طایفه را، به نام "محلی که در آن، زندگی می‌کردند" و یا بنام "بزرگ خانواده"، نام‌گذاری می‌کردند. بنابراین، نام‌گذاری طایفه‌ای بنام شـینی و بعدها شـهنی، بر این مبنا می‌باشد.

توضیح اینکه، در جلد دهم لغت‌نامه دهخدا، در مورد این طایفه نوشته‌ است :

شـهنی، طایفه‌ای است، از هفت لنگ بختیاری...

...ولی اشاره‌ای به کلمه "شینی" نکرده‌است! بنابراین، نام صحیح این طایفه؛ شهنی می‌باشد. گفتنی است، که جـّد طایفه شهنی، فردی بنام: فردین می‌باشد، که نام برخی از تیره‌های این طایفه نیز، از نام فرزندان وی گرفته شده‌است.

وجه تسمیه

شهنی در لغت، به معنی شهنه؛ که در گذشته به سربازان حکومت شاهنشاهی که درب کاخ پادشاه، بصورت گارد شاهنشاهی، نگهبانی می‌دادند و به تناسب کاری که داشتند، از شمشیر با تیغه کوتاه استفاده می‌کردند، گفته می‌شد... (زیرا تیغه بلند، سنگین و دست و پا گیر بوده‌است!)

شهنی، نامی است که مختص منطقه پارسوماش بوده، که محل تولد و زندگی پدر کورش کبیر و خانواده هخامنش است.

معنی دیگر آن، شاهانی یا شاهنشاهی است، که تخلیص شده آن، می‌شود : شـِـهـنـی.

جستارهای وابسته

• مردم بختیاری
• هفت‌لنگ
• بابادی باب
• بلیل
• بهادروند
• امیدعلی شهنی کرم‌زاده

منابع

• شینی، داریوش. نگرشی بر ایل بختیاری و طایفه شهنی. اهواز: انتشارات معتبر، ۱۳۸۵
• تاریخ بختیاری نوشته سردار اسعد بختیاری
• عیدیوندی، حافظ. مروری بر تاریخ ایران از سپیده دم تاریخ و نگرشی بر ایل بختیاری. قم: نسیم حیات، ۱۳۸۳
• لغت نامه دهخدا