شهرستان همدان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شهرستان همدان
تصویری از شهرستان همدان
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان همدان
مردم
جمعیت ۶۵۱،۸۲۱ نفر سال ۱۳۹۰[۱]
زبان‌های گفتاری فارسی، ترکی، لری، لکی،
عبری، آشوری و ارمنی[۲][۳]
مذهب شیعه
شهرها
همدان، جورقان، مریانج
تعداد بخش‌ها
بخش مرکزی شهرستان همدان،
بخش شرا


شهرستان همدان یکی از ۹ شهرستان استان همدان به مرکزیت شهر همدان است. این شهرستان ۶۳۷٬۳۰۴ نفر جمعیت دارد (آمار ۱۳۸۵) و از دو بخش و ۸ دهستان تشکیل شده‌است.

تقسیمات کشوری[ویرایش]

نقاط شهری: همدان، جورقان و مریانج.

  • بخش شرا
    • دهستان جیحون دشت
    • دهستان چاه دشت
    • دهستان شوردشت

نقاط شهری: قهاوند

آب و هوا و مشخصات جغرافیایی[ویرایش]

[شهرستان همدان با وسعتی حدود ۴۱۱۸ کیلومتر مربع، از خط الراس رشته کوه الوند تا مرزهای شرقی استان کشیده شده‌است.

کتیبه‌های فارسی باستان به خط میخی از داریوش بزرگ و خشایارشا گنجنامه در همدان

شرقی‌ترین نقطه این شهرستان ۴۹ درجه و ۲۷ دقیقه غربی‌ترین آن ۴۸ درجه و ۲۰ دقیقه از نصف النهار گروینچ فاصله دارد و در حد فاصل ۳۴ درجه و ۳۵ دقیقه، تا ۳۵ درجه عرض شمالی واقع شده‌است. شهرستان همدان، از شمال به شهرستان‌های فامنین و کبودرآهنگ، از جنوب به تویسرکان و ملایر، از شرق به استان مرکزی و از غرب به شهرستان بهار محدود می‌شود.

در جنوب شهرستان همدان، ارتفاعات کوهستان الوند قرار دارد، که خط الراس این ارتفاعات مرز طبیعی شهرستان‌های همدان و تویسرکان را تشکیل می‌دهد و دشت‌های همدان، قهاوند، دشت نشر و قسمتی از دشت رزن - فامنین در حد فاصل این ارتفاعات قرار گرفته‌اند.

بلندترین نقطه شهرستان همدان در قله الوند با ارتفاع ۳۵۸۴ متر و پست‌ترین نقطه آن زمین‌های عمر آباد با ارتفاع ۱۶۰۰ متر است، که محل خروج رود قره چای می‌باشد. متوسط ارتفاع این شهرستان نیز از سطح دریا حدود ۱۸۵۰ متر است.

این شهرستان بر اساس سرشماری عمومی سال ۱۳۷۵ دارای ۵۶۳۴۶۶ نفر جمعیت و تراکم نسبی ۸/۱۳۶ در هر کیلومتر می‌باشد و از چهار شهر همدان، مریانج، جورقان و قهاوند و ۲ بخش و ۸ دهستان تشکیل شده‌است.

زبانها و لهجه‌ها[ویرایش]

بخش مرکزی ـ مردم این بخش به زبان فارسی، ترکی، لری تکلم می‌کنند.[۴]

بخش شــراء ـ زبان و لهجه این بخش هم فقط ترکی است.[۴]

شهرستان همدان از لحاظ جغرافیای بیشتر در منطقه‌ای ترک‌زبان قرار گرفته و در قسمت‌های شمالی، شمال غربی، شرقی و جنوب این شهرستان به زبان ترکی سخن گفته می‌شود.[۴]همچنین مردم شهرهای همدان، مریانج و برخی روستاهای اطراف آن‌ها به زبان فارسی تکلم می‌کنند. گویش اکثریت مردم شهر همدان، فارسی با لهجه همدانی است.[۵][۶] در همدان اقلیت قابل توجهی ترک‌زبان نیز سکونت دارند.[۷][۸]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳، ص۱۹۱
  1. پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران-آمار سال ۱۳۹۰
  2. استانداری همدان، بازدید: نوامبر ۲۰۰۸.
  3. «فرهنگ و گویش». فرمانداری همدان. بازبینی‌شده در ۱۰ آوریل ۲۰۱۳. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ فرمانداری شهرستان همدان - زبان‌ها و گویش‌های رایج در شهرستان
  5. ذکایی، پرویز. مختصری پیرامون فرهنگ عامیانهٔ همدان و گویش آن. . هنر و مردم، ش. ۱۲۶ (فروردین ۱۳۵۲): ۶۶. 
  6. ابراهیمی، سیمای میراث فرهنگی همدان، ۳۷.
  7. «Hamadan». Looklex Encyclopedia. بازبینی‌شده در ۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۳. 
  8. «Hamadan». Britanica Encyclopedia. بازبینی‌شده در ۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۳.