شهرستان مهدی‌شهر

شهرستان مهدی‌شهر در استان سمنان ایران، دارای دو بخش مرکزی و شَهمیرزاد.

شهرستان مَهدی‌شهر (نام دیگر سَنگسَر) یکی از شهرستان‌های استان سمنان واقع در شمال ایران می‌باشد. این شهرستان در شمال غربی استان سمنان واقع شده و شهر مهدیشهر مرکز آن می‌باشد.

محدوده و جمعیت

جمعیّت شهرستان مهدی‌شهر طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۸۵، برابر با ۳۶٬۸۷۵ نفر بوده

این شهرستان از سمت جنوب به شهرستان سمنان، از سمت شمال به شهرستان ساری و شهرستان سوادکوه (مازندران)، از سمت مغرب به شهرستان فیروزکوه(تهران) و از سمت مشرق به شهرستان دامغان محدود گشته‌است. ناحیهٔ سنگسر تا قبل از شهریور ۱۳۲۰ دارای فرمانداری نظامی بود که دودانگه و چهاردانگه و نقاط دیگری از شهرستان ساری جزء آن بوده‌است. یادآوری می‌شود که در فرهنگ جغرافیایی ایران که در سال ۱۳۲۹ چاپ شده‌است، این ناحیه با حدود و مشخصات فعلی به عنوان بخش سنگسر آمده‌است. این ناحیه در مرداد ۱۳۸۶ به شهرستان ارتقاء یافت.

شهرها و دهستان‌ها

• بخش مرکزی شهرستان مهدی‌شهر
  • دهستان درجزین

شهرها: درجزین، مهدی‌شهر

• بخش شهمیرزاد
  • دهستان پشتکوه
  • دهستان چاشم

شهرها: شهمیرزاد

(منطقه نمونه گردشگری) .

اماکن دیدنی

بناهای تاریخی و دیدنی:

• آب انبار تاریخی مهدی‌شهر
• آب گرم مهدی‌شهر
• امامزاده عبدالله شهمیرزاد
• امامزاده قاسم مهدی‌شهر
• امامزاده یحیی شهمیرزاد
• بقاع ابوالقاسم، مهدی و یحیی (در چاشم)
• بقعه شیخ شهمیرزاد (سوسن عطا)
• چاشم (روستای نمونه گردشگری چاشم)
• چهل تن (در درجزین)
• حسینیه المهدی مهدی‌شهر
• دیواره صخره نوردی سنگسر سل
• شکارگاه ملاده (روستای ملاده)
• شیر قلعه شهمیرزاد
• عمارت کیپور
• غار دربند مهدی‌شهر
• کافرقلعه
• مسجد پامنار مهدی‌شهر
• منطقه ملی گردشگری رودبارک
• منطقه حفاظت شده پرور
• موزه عشایری ایل سنگسر

پوشش گیاهی و جانوری

از نظر پوتوگرافی این منطقه کاملاً کوهستانی است و دارای پوشش گیاهی از جمله: گز، تاغ، کُنار، کُور، سمر، کِرت، کُوهِنگ و بنه. خارشتر، اسپند، سریش، ارس، کاروانکش، شور و چرخک است. از شهر سنگسر به طرف حاشیه شمالی، پوشش به صورت درختان خانواده سوزنی برگ، به ویژه ارس، سرو، و درختچه زرشک نمایان می‌شود. در منطقه شهمیرزاد گیاهان خود رو شامل گون، درمنه، گیاهان تیره گندمیان، نعناییان و تیغ‌های کنگر مانند اسپند، گل قاصدک، بومادران، کاسنی، گزنه و گل سرخ وحشی(نسترن) به وفور دیده می‌شود. مهم‌ترین محصولات این شهرستان عبارت‌اند از: غلات(جو و گندم)، علوفه(یونجه و اسپرس)، گردو و آلو در شهمیرزاد و انار، انگور و زردآلو در درجزین. همچنین از جمله جانوران و پرندگان این شهرستان عبارت‌اند از: بز کوهی، آهو، قوچ، میش، پلنگ، یوزپلنگ، روباه، خرس، گراز، کفتار، گربه وحشی، گرگ، روباه، شغال، خرگوش، کبک، عقاب، شاهین، بادخور، قُمری، تیهو، فاخته.، بلبل و قرقاول.

ناهمواری‌ها

این شهرستان را باید منطقه‌ای کاملاً کوهستانی بحساب آورد که در جنوب رشته کوه البرز واقع گردیده و کوههای آن عبارت‌اند از:

• در سمت غرب کوههای: اسپی لت (سفید لت)، گل رودبار و آسب نو (آسمان لو) که با ارتفاع ۳۳۰۸ متر مهم‌ترین آنهاست و در ۱۱ کیلومتری سنگسر قرار دارد.
• در سمت جنوب غربی کوههای: مهراب، سفیدآب، کلیاب، کچ و بستانه(۲۱۶۰ متر).
• در شمال غربی کوههای: دربند، نهرد، مرغک، سیاه دره، شیر قلعه، بشم و نیز گردنهٔ بشم در۱۵ کیلومتری و گردنهٔ چاشم در۱۴ کیلومتری.
• در شمال کوههای: شیخ رضا، سیاه کوه و همچنین بلندترین قلهٔ این شهرستان، نیزوای چاشم است که با ارتفاع ۳۸۱۰ متر در شمال شهرستان مهدی‌شهر خودنمایی می‌کند.

صنعت

هم اکنون در شهرستان مهدی‌شهر، ۴ شهرک صنعتی فعال وجود دارد. از این تعداد ۳ شهرک صنعتی در مهدی‌شهر قرار گرفته که در سال ۱۳۸۸، زمینه اشتغال بیش از ۸۰۰۰ نیروی کار را فراهم آورده‌اند:

• شهرک صنعتی غنچه انگوری (با مساحتی حدود ۸۰ هکتار در ۲ کیلومتری جنوب غرب مهدی‌شهر)
• شهرک صنعتی گل رودبار (با مساحتی حدود ۱۳۰ هکتار در غرب مهدی‌شهر)
• شهرک صنعتی مهدی‌شهر (با مساحتی حدود ۲۰۰ هکتار در ضلع غربی جاده سمنان - مهدی‌شهر و وابسته به شرکت شهرک‌های صنعتی استان سمنان)

یک شهرک تازه تأسیس هم در شهمیرزاد (شهرک صنعتی شهمیرزاد) فعالیت دارد. همچنین ناحیه صنعتی فولادمحله، که در روستای فولاد محله قرار دارد، پتانسیل تبدیل شدن به شهرک صنعتی را دارا می‌باشد. چند ناحیه صنعتی نیز در جنوب و غرب مهدی‌شهر قرار گرفته‌اند.

دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی

• دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی مهدی‌شهر
• شعبه منطقه ای پژوهشکده رویان مهدی‌شهر
• دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهدی‌شهر
• دانشگاه پیام نور واحد مهدی‌شهر
• دانشگاه جامع علمی کاربردی مهدیشهر
• مرکز آموزش عالی علمی کاربردی بهزیستی استان سمنان (مستقر در مهدیشهر)
• دانشگاه آزاداسلامی واحد شهمیرزاد
• آموزشکده دامپزشکی شهمیرزاد

همچنین در سال ۱۳۸۹ ایجاد ۳ دانشکده در مهدیشهر مصوب شد که با احداث آنها دانشگاه مهدیشهر شکل خواهد گرفت .

معادن

در این منطقه معادن متعددی وجود دارد از جمله معادن سنگ ساختمانی، لاشه، خاک نسوز، کوارتزیت، دولومیت، آهن، سرب، گچ، آهک سفید، سنگ شیشه، معدن سیلیس و...

ورزش

شهرستان مهدی‌شهر در سه رشته ورزشی هاکی، کونگ فو و بیس بال در سطح کشور شناخته شده و مقام‌آور است. هاکی و کونگ فو در مهدی‌شهر و بیسبال در فولاد محله پر طرفدارتر هستند. متاسفانه کمبود امکانات در گذشته، مانع بسیاری از شکوفایی‌های منطقه در زمینه ورزش شده است.

زمین‌شناسی

از لحاظ زمین‌شناسی شهرستان مهدی‌شهر قسمتی از چین خوردگیهای دامنه جنوبی البرز می‌باشد و همان تشکیلات زمین‌شناسی را داراست و آثار دوران‌های چهارگانه زمین‌شناسی را بخوبی و اکثراً به آسانی می‌توان در آن مورد مطالعه قرار داد. از دوره ژوراستیک قسمت‌های آهکی در سنگسر وجود دارد که چشمه راوند را در بر می‌گیرد. از دوره ژوراستیک و کرتاسه نیز تشکیلاتی در گل رودبار و غار دربند وجود دارد. از دوره سوم در قسمت شمال و شمال شرقی تشکیلاتی از دوره ائوسن دیده می‌شود و در شیخ چشمه سر کنگلومراهای دوره پلیوسن قابل مشاهده‌است. در دوره چهارم دارای مخروطهای افکنده ایسیت که شهر سمنان هم روی همین نوع قرار گرفته‌است.

منابع

• بخشداری مهدی‌شهر. نگاهی دوباره به اماکن دیدنی بخش مهدی‌شهر. مهدی‌شهر: بخشداری مهدی‌شهر، ۱۳۷۸. 
• زنده‌دل، حسن. استان سمنان. چاپ اوّل. تهران: ایرانگردان، ۱۳۷۶. 
• سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور جمهوری اسلامی ایران (سمنان جلد ۳۹). چاپ اوّل. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ۱۳۶۸. 
• طاهری، تقی. بخش سنگسر. سمنان: دفتر برنامه و بودجهٔ سمنان، ۱۳۵۵. 

پیوند به بیرون

• فرمانداری شهرستان مهدیشهر
• سنگسر نیوز
• مهدیشهر نیوز