شهرستان آران و بیدگل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از شهرستان آران)
پرش به: ناوبری، جستجو
برای مرکز این شهرستان، آران و بیدگل (شهر) را ببینید.

مختصات: ۳۴°۰۳′۳۴″ شمالی ۵۱°۲۹′۰۴″ شرقی / ۳۴.۰۵۹۴۴° شمالی ۵۱.۴۸۴۴۴° شرقی / 34.05944; 51.48444

شهرستان آران و بیدگل
تصویری از شهرستان آران و بیدگل
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان اصفهان
مرکز آران و بیدگل
نام‌های پیشین آرون، آرو
سال شهرستان شدن مرداد ۱۳۷۵
مردم
جمعیت ۹۷٬۴۰۹ نفر (۱۳۹۰)
مذهب شیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت ۶۰۵۱ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۹۱۲ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۲۲
بارش سالانه تقریبا۱۰۰ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه ۶۰ تا۷۰ (آذر و دی)
داده‌های دیگر
پیش‌شماره تلفنی 031
شهرها
سفیدشهر، نوش‌آباد، ابوزیدآباد و
آران و بیدگل
تعداد بخش‌ها
مرکزی، کویرات


شهرستان آران و بیدگل در شمال استان اصفهان واقع شده است و با ۶۰۵۱ کیلومتر مربع وسعت، از شمال به دریاچه نمک و استان‌های سمنان و قم، از غرب به شهرستان کاشان، از جنوب به نطنز و از شرق به اردستان محدود و از طریق دو جاده اصلی به کاشان و شبکه راه‌های اصلی کشور مرتبط می‌شود. مرکز این شهرستان شهر آران و بیدگل است.

  • جمله‌خوشامد: سلام نچی
  • ره‌آورد: انواع نان‌های محلی، قالی، گلیم، جاجیم، قالیچه

شهرستان آران و بیدگل با جمعیتی بیش از ۹۷ هزار نفر، با دو بخش مرکزی و کویرات. با سه دهستان و ۴ شهر (آران و بیدگل، نوش آباد، ابوزیدآباد، سفیدشهر) و پانزده روستا در شمالی‌ترین نقطه اصفهان واقع شده‌است. آب و هوای این منطقه گرم و خشک با تابستانهای گرم و سوزان و زمستانهای سرد و خشک بوده و حداکثر دمای هوا در تابستان به ۴۸ درجه سانتیگراد و حداقل برودت هوا در زمستان به ۷ -درجه سانتیگراد می‌رسد. به لحاظ کویری بودن منطقه، ۱۹۰۰ کیلومتر مربع (۳۱ ٪ درصد مساحت شهرستان) در تپه‌های شنی قراگرفته که در اصطلاح محلی به آن بند ریگ می‌گویند. در اعماق و سطح زمینهای نواحی شمال شهرستان معادن غنی و فراوانی وجود دارد که مهم‌ترین آنها حوزه‌های وسیع نفت و دریاچه نمک با وسعت ۲۰۰۰ کیلومتر مربع می‌باشد.

تاریخچه و سبب نامگذاری[ویرایش]

مردمان این شهر از قوم کاس یا کاسپین هستند که از ناحیه قفقاز در غرب دریای خزر به داخل ایران مرکزی کوچ کرده‌اند. آران یا آلان یعنی کاشانه و لانه نیز هست. نام کاشان و قزوین نیز از نام این قوم کاسپین‌ها گرفته شده است. گروهی از این قوم با همین تن صدا در ونیز و در محله آرانز زندگی می‌کنند.

از در صد بیماری فاویست و تب مالت و... لوسمی که مخصوص مناطق دریاها می‌باشد با همان درصد طبق یکی از تحقیقات دانشگاه علوم پزشکی کاشان در منطقه آران وجود داشته است[نیازمند منبع] که نشان می‌دهد این کوچ صورت گرفته است.

احتمالاً" این مردم از نظامیان و لشکریانی بنام آران بد بوده اندکه شاید نام آران و بیدگل از این اسم باشد و گرنه گلی در این ناحیه چندان نمی‌روید که وجه تسمیه گل داشته باشد مگر آن لشکر گم شده در کویر لشکر آران بد گل (نام آن سپهبد) باشد.

در منابع کهن نام این شهرستان چه به صورت ترکیب فعلی و چه جدا نیامده‌است. آنچه درباره پیشینه آران و بیدگل می‌توان گفت این است که پس از ویرانی شهر باستانی سیلک در اثر حوادث و تحولات گوناگون، در اطراف آن آبادی‌های کوچک و بزرگی به صورت قلعه و حصار پدید آمد. این منطقه به نام چهل حصاران شهرت یافت. پس هر یک از این قلعه‌ها به مناسبتی نام گذاری شد. اسامی آران، آرو، آر، و بیدگل، بده گل، و گل، نامهای رسمی و محلی این منطقه‌است. دربارهٔ سبب این نام گذاری نظریات متعددی ابراز شده که برخی از آنه اشاره می‌شود.

کلمه آران به معنای جایگاه مقدس، مکان گرمسیر و ... آمده واصل آن از آرین (نام دیگر قوم آریا یا ایریا) بوده و بیدگل به معنای بی گل یا از کلمه بی بی گل یا ویگل و بی گل گرفته شده‌است (که البته اینکه این نام از ویگل گرفته شده باشد از همه قویتر است )

در باره نام گذاری آران چنین آمده‌است که: "... و آران بن قاسان اکبر بوده استکه پدر اوقاسان اکبر باشد. بنا بر قولی بانی اصل بلد کاشان بوده‌است و آران مذکور آن قریه را بنا کرد وبه اسم خود موسوم ساخت وگویا همان قنات مزرعه آران دشت را هم آران بن قاسان جاری نموده باشد وبه اسم خود مسعی کرده باشد یعنی دشت آران .""[نیازمند منبع]

سیلک و چهل حصاران[ویرایش]

پس از ویرانی شهر باستانی سیلک (که تمدن ۷ هزار ساله دار د) در اثر حوادث و تحولات گوناگون، آبادی‌های کوچک و بزرگی به صورت قلعه و حصار پدید آمد و منطقه وسیعی به نام چهل حصاران شهرت یافت، سپس هر یک از قلعه‌ها به مناسبتی نام گذاری شد. اصل واژه «آران» از» آرین» (نام دیگر قوم آریا) و به معنای جایگاه مقدس، مکان گرمسیر و... است. البته آران نام منطقه قفقاز می‌باشد در آذربایجان که در فرهنگ دهخدا نیز آمده است قدمت آران به اندازه سیلک و چهل حصاران نمی‌باشد و «بیدگل» تغییر یافته، (ویگل- شهرباستانی در کنار شهر قدیمی هراسکان) و (بی گل) می‌باشد.

جغرافیا[ویرایش]

شهرستان آران و بیدگل که در حاشیه جنوب غربی کویر مرکزی ایران واقع شده از شمال به دریاچه نمک آران و بیدگل و استان‌های سمنان و قم، از غرب به شهرستان کاشان، از جنوب به شهرستان نطنز واز شرق به شهرستان اردستان محدود است.

ارتفاع متوسط آن از سطح دریا ۹۱۲ متر و در مختصات ۵۱ درجه و ۲۹ دقیقه طول جغرافیایی و ۳۴ درجه و ۱۴ دقیقه عرض جغرافیایی می‌باشد. آران و بیدگل بخش وسیعی از دشت آبرفتی حوضه جنوبی دریاچه نمک بوده و شیب آن از جنوب به شمال است. در قسمت‌های شرق و شمال آن، تپه‌های ماسه‌ای به صورت نواری ازجنوب شرقی به شمال غربی کشیده شده که طول آن درحدود ۱۲۰ کیلومتر و عرض متوسط آن ۲۵ کیلومتر و ارتفاع آن بین ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ متر است و در اصطلاح محلی به بند ریگ شهرت دارد. درنواحی جنوب و جنوب غربی این شهرستان، دشت‌های کاشان و راوند واقع اند و در میان آن‌ها خشک رودهایی به وجود آمده که سیلاب‌های پراکنده و آبهای اضافی دامنه‌های شمالی ارتفاعات جنوبی کاشان را به دریاچه نمک منتقل می‌کند. آب وهوای منطقه، کویری است.

تقسیمات کشوری[ویرایش]

این شهرستان دارای دو بخش مرکزی و کویرات با سه دهستان و ۱۵ روستا است. بخش مرکزی آن شامل نوش آباد و روستاهای نصرآباد، علی‌آباد، یزدل و محمدآباد و بخش کویرات آن شامل ابوزیدآباد و روستاهای حسین‌آباد، فخره، علی‌آباد، قاسم‌آباد، شهریاری، یزدلان، ریجن و کاغذی است. جمعیت شهرستان بر اساس آخرین سرشماری عمومی کشور که در سال ۱۳۹۰ انجام شد بالغ بر ۹۷۰۰۰ نفر بوده‌است.

شهرها: آران و بیدگل، نوش آباد و سفیدشهر و ابوزیدآباد

حسین‌آباد، فخره، علی‌آباد، قاسم‌آباد، شهریاری، یزدلان، ریجن و کاغذی است.

آب و هوا[ویرایش]

آب و هوای منطفه، کویری است. فصل تابستان آن از نیمه خرداد تا نیمه آبان ماه گرم و سوزان و فصل زمستان آن که از ماه آذر تا پایان اسفند طول می‌کشد سرد وخشک و عمر فصل‌های بهار و پاییز کم می‌باشد. حداکثر درجه حرارت در تابستان گرمترین ماه (تیر) به ۴۸ درجه سانتی گراد و حد اقل درجه حرارت در زمستان تا ۵ درجه زیر صفر می‌رسد و زمان یخبندان مدت بیست وچهار روز در ماه‌های دی و بهمن است. اختلاف دما در شمال و ارتفاعات جنوبی واقع در شهرستان کاشان، باعث ایجاد جریان‌های مختلف هوایی و بادهای قبله، خراسان، شمال، شهریاری و سام و.. در طول سال می‌گردد. بارش باران در این منطقه کم و بیشترین موسم بارندگی از ماه آذر تا اردیبهشت و بارش برف در ماه‌های دی وبهمن است.

از نظر پهنه‌بندی اقلیمی شهر آران وبیدگل دارای اقلیمی با زمستانهای نسبتاً سرد و تابستانهای خیلی گرم و خشک است. در زمینه منابع آب، شامل قناتها (مصارف کشاورزی) منصوره و خرم‌آباد و..)، چاههای عمیق، نیمه عمیق است. مهمترین رودخانه‌های خشک این شهر رودخانه‌های نوش آبادو مسعود آباد می‌باشند در قدیم بیش از ۴۰ رشته قنات در اطراف شهر وجود داشت که سرچشمه‌های آن در کاشان و فین و راوند بود.

  • شمارروزهای بسیار گرم تابستانی: ۶۰ تا۷۰ (خرداد و تیر)
  • شمارروزهای‌طوفان: ۶۰ تا۷۰ (آبان و اسفند و خرداد)

جاذبه‌های طبیعی[ویرایش]

وجود کویر مرکزی ایران با جاذبه‌های بی نظیر و منحصر به فرد؛ فعالان محیط زیست را از تهران و خارج از کشور به تجربه گذراندن حتی یک شب در کویر شده است.

دریاچه نمک[ویرایش]

2013-04-19 07-40-10 Iran Ostan-e Esfahan - Chah Taqi.jpg

این دریاچه در کویر مرکزی ایران قرار گرفته‌است. موقعیت خاص دریاچه مذکور و نحوه تشکیل چند ضلعی‌های منظم لانه زنبوری نمک جاذبه‌های فراوانی ایجاد نموده‌است. دریاچه نمک در فاصله ۵۵ کیلومتری شمال آران و بیدگل قرار دارد و از دیر باز جهت تامین نمک طعام مورد بهره‌برداری قرار گرفته‌است. یکی از جاذبه‌های گردشگری این منطقه‌است. نحوهٔ تشکیل چند ضلعی‌های منظم با دیواره‌های کریستالی و بلوری در سطح دریاچه از منظره چشم نوازی برخوردار است و چنانچه راه ارتباطی آن ساماندهی شود می‌تواند به یکی از مناطق سیاحتی تبدیل شود کما اینکه هم اکنون نیز سیاح و جهانگرد داخلی و خارجی از آن بازدید می‌کند. مضافاً اینکه سایر مناطق کویری و گیاه‌های مختلفی که در اطراف ان می‌روید به طور کلی از نظر اکوسیستم حائز اهمیت است. در نیمه دوم شهریور ماه تا مهر ماه گروهی از پرندگان مهاجر به خصوص فلامینگو و لک لک به این منطقه روی می‌آورند و این منطقه زیستگاه حیوانات مختلفی مانند آهو، کفتار، کرکس، خرگوش صحرایی، مار و گرگ می‌باشد.

وقوع حوادث طبیعی زلزله و سیل تاریخی در سال ۱۱۹۲ قمری[ویرایش]

در سال (۱۱۹۲قمری) زلزله و سیل بخشی زیادی از بیدگل را ویران کرد. صباحی بیدگلی شاعر معاصر آن دوران در وصف آن زلزله قصیده مشهوری دارد که در دیوان او آمده و بدرستی وضعیت اسف بار زلزله را شرح داده است.

راه‌ها[ویرایش]

آران و بیدگل از طریق دو جاده اصلی به فاصله‌های ۵ و ۹ کیلومتر به کاشان مرتبط واز این دو مسیر که بر سره جاده‌های ارتباطی تهران به استان‌های جنوب و جنوب شرغی و راه آهن سراسری کشور قرار دارد، به شبکه راه‌های اصلی کشور متصل می‌گردد. همچنین این شهرستان با راههای ارتباطی فرعی به بخش‌ها و روستاهای تابعه خود و با دو راه کاروان رو قدیمی از شمال به شهرهای ورامین و قم ارتباط دارد. ادامه این راه قدیمی از جنوب شرقی شهرستان به اردستان و نائین تا جنوب شرق کشور امتداد میابد.

صنعت[ویرایش]

قبل از رواج قالیبافی صنعتی، درصد قابل توجهی از خانواده‌ها، هم‌زمان با فعالیت‌های کشاورزی و دامداری، به بافت گلیم و جاجیم، انواع پارچه‌های نخی و ابریشمی، کوزگری، فخاری، عصاری و سفال سازی اشتغال داشتند. با ورود صنعت قالیبافی درچند دهه اخیر و افزایش درآمد آن تا چند برا بر درآمد کشاورزی، بیش از ۸۵٪ خانواده‌ها به این صنعت و مشاغل جنبی آن مثل نقشه کشی، رنگ رزی، چله دوانی و... روی آوردند به گونه‌ای که قالیبافی و مشاغل جنبی آن نقش مهمی در وضع مالی واقتصادی مردم این شهر و منطقه کاشان پیدا کرده است. در سال ۱۳۶۹ شهرک صنعتی درزمینی به مساحت ۲۰۰ هکتار در شرق جاده قدیم آران و بیدگل به کاشان احداث و در محدوده آن حدود ۲۵۰ کارخانه با مجتمع اداری، پارک، مجموعه ورزشی و پایانه باربری پیش بینی گردید. هم اکنون بیش از صد واحد از کارخانه‌ها به تولید فرش ماشینی اشتغال دارند و دیگر واحدهای تولیدی آن که شامل تولید مواد شیمیایی، بهداشتی، ساخت ظروف و لوازم خانگی و موتور پمپ و... است محصولات خودرا برای مصرف به بازارهای داخلی وخارجی عرضه می‌نماید. تعداد افراد شاغل دراین شهرک بیش از ۳۰۰۰ نفر می‌باشد.

معادن[ویرایش]

در اعماق و سطح زمینهای نواحی شمال این شهرستان، معادن غنی فراوانی وجود دارد که مهم‌ترین آنها حوزه‌های وسیع و دست نخورده نفت و دریاچه نمک با وسعت ۲۰۰۰ کیلومتر مربع به عنوان بزرگ‌ترین و بهترین ذخیره نمک آبی (خوراکی و صنعتی) و ترکیبات منزیم می‌باشد که مورد استفاده قرار گرفته و در حاشیه آن، معادن خاک رس مرغوب، کائولن، سولفات سدیم، سیلیس، باریت و خاک‌های صنعتی وجود دارد که در صنایع نسوز و سرامیک سازی، شیشه، ریخته گری، مواد شوینده، آلیاژها و صنعت پزشکی در داخل و خارج کشور کاربرد فراوان دارد. همچنین معادن شن و ماسه نرم این شهرستان در حال بهره‌برداری است.

فناوری اطلاعات[ویرایش]

مخابرات با سابقهٔ زیاد

بزرگان و شخصیت‌های شهر[ویرایش]

از مشاهیر این شهرستان می‌توان به صباحی بیدگلی (شاعر)، نظام وفا آرانی (شاعر)، امیر رضوانی بیدگلی (پروفسور و استاد دانشگاه کارولینای شمالی در آمریکا)، علی رضوانی بیدگلی (مدرس و محقق حوزه مدیریت)، جهانشاه صالح آرانی (پزشک) و الله یار صالح آرانی (وزیر بهداشت) اسلامی بیدگلی (دکتر و استاد دانشگاه تهران)، دکتر حسین عظیمی آرانی (دانش‌آموخته دکتری اقتصاد از دانشگاه آکسفورد و اقتصاددان) اشاره کرد.

در طول جنگ هشت ساله ایران و عراق ۷۴۰ تن از سربازان ایرانی کشته شدند

گویش[ویرایش]

زبان اهالی آران وبیدگل، فارسی رایج ولی دارای لهجه‌های متفاوتی است. زبان محلی این منطقه که در اصطلاح به آن زبان دهی می‌گویند از زبان‌های پهلوی قدیم است که تا این زمان در سرتا سر شهرها و بخش‌های حاشیه کویر: نطنز، بادرود، زواره و... با اندک تفاوت در لهجه رایج است و با زبانهای دیگر ایرانی چون آذر بایجانی، لری، کردی و مازندرانی وجوه مشابهی دارد. به طور کلی گویش‌های پهنه کاشان، خواه روستاهای درون کوهساران و خواه آبادی‌های گسترده در کویر و دشت آن، هم از لحاظ واژگان و هم از لحاظ دستوری و آوایی اهمیت خاصی دارد. در سال‌های اخیر تحقیقات پراکنده‌ای در باره گویش آران وبیدگل صورت گرفته که مفصل ترین آن در زمینه دستور زبان و فرهنگ واژگان محلی، کتاب زبان کویر تالیف عباس علی جان زاده‌است.

مراکز دانشگاهی آران وبیدگل[ویرایش]

  1. دانشگاه پیام نور آران و بیدگل
  2. دانشگاه جامع علمی کاربردی دکتر عظیمی آران و بیدگل
  3. دانشگاه آزاد اسلامی کاشان واحد آران و بیدگل
  4. دانشکده زمین‌شناسی واحد دانشگاه کاشان
  5. دانشگاه پیام نور مرکز آران و بیدگل
  6. دانشگاه آزاد اسلامی واحد آران و بیدگل
  7. دانشگاه جامع علمی و کاربردی آران و بیدگل
  8. دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین آران و بیدگل
  9. دانشگاه پردیس بین‌الملل آران و بیدگل

منابع[ویرایش]

  • (گزارش آلیانس)ENCYCLOPAEDIA JUDAICA, 2nd ed, vol 11, p 820
  • خاطرات حاخام یدیدیا شوفط نوشته منوچهر کهن

الگو:فرمانداری الگو:معماری کویری وایرانی الگو:شهرهای کویری ایران