شنب‌غازان

شنب‌غازان (شام‌غازان) نام یکی از محله‌های شهر تبریز است. این نام از نام مجموعه بناهایی گرفته‌شده که غازان‌خان در همین محل (که در آن زمان قریه شام در غرب شهر تبریز واقع شده‌بود) بنا کرده‌است. این محله در کرانهٔ غربی رودخانه آجی چای قرار دارد.

غازان‌خان پس از ورود به تبریز تصمیم به پایتخت قراردادن این شهر گرفت و خود نیز در منطقه شنب‌غازان (شام‌غازان) قلعه و بارویی بسیار مستحکم بنا کرد. تبریز در این دوره به نهایت زیبایی و آبادی رسید. باروی تبریز و هفت دروازه تبریز دراین دوره بنا شدند.

کلمهٔ شنب‌غازان از دو کلمه «شنب» به معنی گنبد و «غازان» از نام خان غازان برگرفته‌است.

غازان‌خان در طول دوران پادشاهی خویش عمارات بسیار در شنب‌غازان بنا کرد و این مجموعه مرکز سیاسی و اداری و علمی دوره پادشاهی او بود. «گنبد غازان‌خان» یکی از بناهای عالی این مجموعه بود که غازان برای مدفن خود ساخت و هم‌اکنون در آنجا مدفون شده‌است. در فرهنگ آنندراج در مورد گنبد این مجموعه آمده است: «ارتفاع گنبد این مجموعه را یکصدوبیست گز و قطرش را شصت گز نوشته‌اند که اکنون خراب است.» زمانی آن را از عجایب ابنیه اسلامی می‌دانستند. این بنا در سال سوم سلطنت غازان شروع و در ۷۰۳ هجری قمری به پایان رسید.

کتابخانهٔ بزرگ و رصدخانه شنب غازان تا مدت‌ها شهرت جهانی داشت.

زمین‌لرزه‌های تبریز این مجموعه را نیز مانند بسیاری از دیگر آثار تاریخی این شهر ویران کرده‌است.

منابع

• اقبال، عباس. تاریخ مغول