شستشو (عکاسی)

شستشو در عکاسی یکی از مهم‌ترین بخش‌ها، از ظهور فیلم و چاپ عکس است. چرا که باقیماندن بخشی، حتی بسیار کم از داروهای ظهور، مخصوصاً داروی ثبوت (سدیم هیپو سولفیت) در امولسیون، ممکن است باعث زوال و نابودی تصویر شود.

اشکالات هیپو

یکی از اشکالات عمده استفاده از تیو سولفات به عنوان داروی ثبوت، خروج خیلی کند آن از امولسیون، در طی عمل شستشو است. اگر فیلم و یا کاغذ به اندازه کافی شسته نشوند، مقداری از داروی ثبوت در امولسیون باقیمانده، و چون هیپو خاصیت رنگ‌بری دارد، می‌تواند به آرامی باعث سفید شدن و یا ایجاد لکه در تصویر عکاسی گردد. در چاپ کاغذهای کنتراست بالا که پایه فیبری دارند، ممکن است یک دوره شستشوی مداوم ۴۰ دقیقه‌ای با آب سرد و تمیز لازم باشد. برای کاغذهای دارای پوشش رزینی، شستشوی کمتر از ۲ دقیقه، در آب گرم کافی است. شستشو با داروی از بین برنده آثار هیپو، روند شستشو را سریع‌تر خواهد کرد.

مواد سخت کننده ژلاتین و شستشو

در صورتی است که از داروی ثبوت محتوی مواد سخت کننده ژلاتین استفاده نکرده باشیم، یک راه‌کار سریع، صرفه‌جویانه و کارساز در شستشوی فیلم ثابت شده، استفاده از روش تانک مارپیچ «ایلفورد» است:

1. پر کردن تانک ظهور با آبی هم دما (+/- ۵ درجه سانتیگراد) با داروی ثبوت، برای جلوگیری از مشبک شدن نگاتیو؛
2. بعد از ۵ بار سر و ته کردن، تانک را خالی می‌کنیم؛
3. دوباره تانک را پر کرده، بعد از ۱۰ بار سر و ته کردن آن را به طور کاملاً تخلیه می‌کنیم؛
4. دوباره تانک را پر کرده، بعد از ۲۰ بار سر و ته کردن آن را به طور کاملاً تخلیه می‌کنیم.

حالا فیلم شسته شده و آماده است.

اصول کارهای تاریکخانه‌ای

اکثراً در کارهای تاریکخانه، شستشوی فیلم به مدت ۳۰ دقیقه یا بیشتر، با آب جاری ، یا با حداقل سه بار تعویض آب تانک در طی ۳۰ دقیقه، توصیه شده است. البته در صورتی است که از داروی ثبوت محتوی مواد سخت کننده ژلاتین استفاده نکرده باشیم، این همه شستشو لازم نیست. شستن بیش از حد فیلم زمانی بسیار مهم است که قصد آرشیو طولانی مدت را داشته باشیم، کاهش تیو سولفات تا غلظت‌های بسیار کم، یک اثر سودمند بر ثبات فیلم در آرشیوهای طولانی مدت خواهد داشت.

جستارهای وابسته

• تانک ظهور،
• تشتک،
• حمام توقف،

منابع

کتاب‌ها

فارسی:

• پاکدل، محمد جواد. تاریکخانه عکاسی. چاپ اول. تهران: ماهنامه عکاسی مردمک، ۱۳۶۰. ۲۰۷. 
• عباسی، اسماعیل. فرهنگ عکاسی. چاپ چهارم. تهران: سروش، ۱۳۸۵. شابک ‎۹۶۴-۳۷۶-۴۱۰-۹. 
• گل گلاب، دکتر داریوش. بررسی فنی عکاسی. چاپ دوم. تهران: جهاد دانشگاهی، ۱۳۷۰.