شروانشاهان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مسجد شروانشاهان

شروانشاهان سلسلهٔ پادشاهی محلی در شیروان (قفقاز) (ناحیه‌ای در قفقاز) و حوالی آن بودند که از اواخر سده دوم تا اوایل سده دهم خورشیدی حکومت کردند. مرکز شروانشاهان در گذشته شهر شابران (شاوران) بوده است. این سلسله در اوایل حکومت عباسیان تشکیل شد و چندین دوره شامل افرادی از اقوام مختلف بوده است و سرانجام در سال ۹۱۷ خورشیدی (۹۴۵ قمری) به دست شاه تهماسب یکم صفوی نابود شد.

محل حکومتی شروانشاهان در باکو

شروانشاهان در دورهٔ سلجوقیان همچنان در قدرت خود باقی بودند و با پادشاهان آن سلسله رابطه داشتند و گاهی نیز مطیع و خراجگزار آنان می‌شدند. مهمترین دوره پادشاهی این سلسله عهد منوچهر دوم است که عنوان «خاقان اکبر» را داشت و با این وجود تابع سلجوقیان عراق بود. این وضعیت تا پایان پادشاهی طغرل بن ارسلان آخرین پادشاه سلجوقی عراق اادامه داشت و از این پس، پادشاهان شروان تابع و باجگزار سلاطین گرجی شدند و با آنان وصلت کردند.

هنگامی که جلال‌الدین خوارزمشاه بر آذربایجان تسلط یافت، شروان مدتی خراجگزار او بود. همچنین شیخ جنید و شیخ حیدر در جنگ با شروانشاهان به قتل رسیدند ولی شاه اسماعیل یکم صفوی انتقام آنها را از شروانشاهان گرفت و نواحی شروان را به باد غارت داد.[۱] دولت این خاندان تا سال ۹۱۷ خورشیدی (۹۴۵ ه.ق.) دوام داشت و در این سال به دست شاه تهماسب یکم صفوی نابود گردید. ولی بعداً دو تن دیگر نیز به حکومت رسیدند.

شاهان شروان[ویرایش]

سلسله اول، حاکمان عرب شروان[ویرایش]

  • ۱- یزیدبن مزیدبن زائده شیبانی (والی ارمنستان در عهد هارون الرشید ۱۸۳ ه' . ق. ف : ۱۸۵ ه' . ق.)
  • ۲- خالد بن یزیدبن مزید (۲۰۹ ه' . ق.)
  • ۳- محمدبن خالدبن یزید (در ارمنستان، شروان، اران، آذربایجان، باب‌الابواب ).
  • ۴- هیثم بن خالد (لقب شروانشاه یافت ).
  • ۵- محمدبن هیثم .
  • ۶- هیثم بن محمد.
  • ۷- علی بن هیثم (حدود ۳۰۰ ه' . ق.)
  • ۸- ابوطاهربن فلان بن محمد (۳۰۵ ه' . ق.)
  • ۹- محمدبن ابی طاهر (۳۳۷ ه' . ق.)
  • ۱۰- احمدبن محمد (۳۴۵ ه' . ق.)
  • ۱۱- محمدبن احمد (۳۷۰ ه' . ق.)
  • ۱۲- یزیدبن احمد (۳۸۱ ه' . ق.).

سلسله دوم، که در شماخی حکومت کرده‌اند[ویرایش]

  • ۱-منوچهربن یزید (۴۱۸ ه' . ق.)
  • ۲- ابومنصور علی بن یزید (۴۲۵ ه' . ق.)
  • ۳- قبادبن یزید (۴۳۵ ه' . ق.)
  • ۴- بختنصر علی بن فلان بن یزید (۴۴۱ ه' . ق.)
  • ۵- سالاربن یزید
  • ۶- فریبرزبن سالار (حدود ۴۵۵ ه' . ق.)
  • ۷- فریدون بن فریبرز.

سلسله سوم، حکام ایرانی شروان[ویرایش]

  • ۱- منوچهر (۹۰۳ ه' . ق.)
  • ۲- القاص بن اسماعیل صفی (۹۴۵-۹۵۴ ه' . ق.)
  • ۳- عبداللّه خان (۹۵۸ ه' . ق.)
  • ۴- فرخ خان (۱۰۴۳ ه' . ق.)
  • ۵- رستم (حدود ۱۰۴۵ ه' . ق.)
  • ۶- خسرو سلطان (حدود ۱۰۵۱ ه' . ق.)
  • ۷- مهر علی خان (۱۰۶۶ ه' . ق.)
  • ۸- منوچهر خان (۱۰۶۷ ه' . ق.) و جزآنان .

سلسله چهارم[ویرایش]

  • ۱- فتحعلی (۱۱۸۰ ه' . ق.)
  • ۲- عسکر بن محمد سعید (۱۲۰۳ ه' . ق.)
  • ۳- قاسم خان (۱۲۰۹-۱۲۰۳ ه' . ق.)
  • ۴- مصطفی خان (بار سوم ۱۲۳۶-۱۲۱۲ ه' . ق.).

سلسله پنجم، خاقانیان که به دو گروه تقسیم می‌شوند[ویرایش]

    • الف - گروه اول، بنی کسران:
  • ۱- ابوالمظفر منوچهربن کسران (حدود ۵۵۰ ه' . ق.)
  • ۲- اخستان (اول ) بن منوچهر (حدود ۵۵۶ ه' . ق.)
  • ۳-فرخزاد (اول ) بن منوچهر (حدود ۵۶۶ ه' . ق.)
  • ۴- گرشاسب بن فرخزاد (حدود ۶۲۲ ه' . ق.)
  • ۵- علاءالدین فریبرزبن گرشاسب (حدود ۶۲۲ ه' . ق.)
  • ۶- اخستان (دوم ) بن فریبرز (۶۴۹ ه' . ق.)
  • ۷- فرخزاد (دوم ) بن فریبرز (۶۸۰ ه' . ق.)
  • ۸- کیقبادبن فرخزاد (حدود ۷۱۷ ه' . ق.)
  • ۹- کیکاوس بن کیقباد (حدود ۷۷۴ ه' . ق.)
    • ب - گروه دوم، آل شیخ ابراهیم:
  • ۱- شیخ ابراهیم بن محمد دربندبن کیقباد (حدود ۷۸۴ ه' . ق.)
  • ۲- خلیل اللّه (اول )بن ابراهیم (حدود ۸۲۱ ه' . ق.)
  • ۳- فرخ یساربن خلیل (حدود ۸۶۹ ه' . ق.)
  • ۴- بهرام بیک بن فرخ یسار (۶۰۸ ه' . ق.)
  • ۵- غازی بیک بن فرخ یسار (حدود ۹۰۷ ه' . ق.)
  • ۶- محمودبن غازی (۹۰۸ ه' . ق.)
  • ۷- شیخ ابراهیم (دوم )بن فرخ یسار (۹۰۸ ه'. ق.)
  • ۸- خلیل اللّه (دوم )بن ابراهیم (دوم ) (۹۰۳ ه' . ق.)
  • ۹- شاهرخ بن فرخ میرزا (۹۴۲ ه' . ق.) (فترت ۹۵۱-۹۴۵ ه' . ق.)
  • ۱۰- برهان علی بن خلیل اللّه (۹۵۱ ه' . ق.)
  • ۱۱- میرزا ابوبکربن برهان.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران در دوران صفویه، (ص ۶۱)