شایعه آلودگی شیر در ایران (۱۳۹۰-۱۳۹۱)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یک لیوان شیر گاو

آلودگی شیر در ایران، شائبه آلودگی شیرهای تولید برخی کارخانجات لبنی ایران به مواد شوینده از جمله وایتکس در انتهای سال ۱۳۹۰ است که در میان افکار عمومی و فضای مجازی مطرح گردید..

این شائبه همراه با بروز اختلافاتی میان دولت و تولید کنندگان بر سر قیمت نهایی شیر بود. این شایعه از آنجا شدت یافت که برخی شیرهای تولید ایران بر اساس شایعات منشتر شده میان مردم، حتی پس از گذشت تاریخ مصرف فاسد نشده و به حالت عادی باقی می‌مانند و برخی دیگر از مردم نیز از تغییر مزه برخی شیرها ابراز نگرانی کردند. یک کارشناس آزمایشگاهی همچنین از احتمال دادن انتی‌بیوتیک به گاوها سخن گفته که می‌تواند از وایتکس خطرناک‌تر باشد.

مقامات دولتی و تولید کنندگان واکنش‌های مختلفی را در این باره ابراز کردند. در زنجیره تولید شیر شامل، تولید شیر خام در دام‌پروری‌ها، انتقال شیر توسط ناوگان حمل شیر و نهایتاً کارخانجات تولید شیر در مضان اتهام قرار گرفتند.[۱][۲] این نگرانی وجود دارد که صنعت شیر که دچار بحران گسترده شده و نیمه مرده نامیده شده‌است، با گسترده‌تر شدن شایعه بیش از پیش دچار مشکل شده و ره بر واردات شیر خشک چینی که گمان آلودگی شدید بر آن می‌رود، هموار گردد.[۳]

شایعه آلودگی شیر در سال ۹۰[ویرایش]

یک بطری محتوی آب ژاول

سایت سلامت نیوز در مرداد ۱۳۹۰ به نقل از یک منبع آگاه نوشت که مسئولان وزارت بهداشت در کنترل شیرهای تولید شده در اصفهان به مساله آلودگی به وایتکس برخورده‌اند. در واکنش به این خبر، روابط عمومی اداره کل استاندارد و تحقیقات صنعتی استان اصفهان اعلام کرد که این موضوع تنها یک مورد از میان ۲۰۰ واحد و به دلیل سهل انگاری در شستشوی ظروف بوده‌است: «سال گذشته در یک مقطع خاص بیش از ۲۰۰ مورد نمونه شیر خام أخذ شده از دامداری‌ها و گاوداری‌های سطح استان، فقط یک مورد آلودگی آن‌هم در مراحل اولیه یعنی پیش از انجام پاستوریزاسیون و سایر اعمال و نظارت‌های بهداشتی، مشاهده شد.... در اثر سهل انگاری متصدی شیردوشی گاوداری مربوطه، در مرحله شست‌وشوی پس از ضد عفونی ظروف شیر دوشی به وجود آمده بود که با پیگیری و تذکر جدی اداره کل استاندارد و تحقیقات صنعتی استان اصفهان این مشکل رفع شد و پس از آن نیز هیچ‌گونه آلودگی و مشکل در شیر و سایر فراورده‌های لبنی تولید شده در استان به صورت جدی مشاهده نشد."[۴]

معاون تولید شرکت پگاه فارس در بهمن ۱۳۹۰ طی گفتگو با رادیو ایران استفاده از وایتکس در این شرکت را تکذیب کرد و گفت:"ما با فرایند حرارتی پاستوریزاسیون و استریلیزاسیون با اعمال دمای بالاتر از ۱۴۰ درجه سانتیگراد تمام میکروب‌های بیماری‌زا موجود در شیر را نابود می‌کنیم پس نیازی به افزودن مواد خطرناک و سمی از قبیل وایتکس به شیر نیست."[۵]

نظر برخی کارشناسان بهداشتی[ویرایش]

پس از اظهار نظر رئیس اتحادیه لبنیات کشور مبنی بر اینکه «حد استاندارد بار میکروبی شیر ۱۰۰ هزار و در نهایت یک میلیون واحد است که این میزان در مورد تولیدات داخلی به ۲۰ میلیون نیز می‌رسد.» روزنامه تهران امروز به تاریخ ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۱ با چند کارشناس صنایع غذایی گفتگو کرد که آلودگی برخی شیرها را تایید کردند.

جواد وکیلی گیلانی، رئیس هیات مدیره مرکز همکاری‌های امور دام با تاکید بر اینکه کارخانه‌ها باید از تحویل شیر با بار میکروبی بالا خودداری کنند، هم می‌گوید: «متأسفانه از کل تولید شیر در کشور، تنها دو میلیون تن شیر تولید شده در دامداری‌های صنعتی به صورت بهداشتی تولید می‌شود.»

کارشناس دیگری نیز بدین روزنامه گفت: «هرچند بار میکروبی شیرها از حد استاندارد اروپا و آمریکا بالاتر است اما غیر از موارد شدید، عاملی برای مسمومیت افراد به شمار نمی‌آید. این بار میکروبی شیرها به علت مقاومت دستگاه گوارش ایرانیان آسیب‌زا نیست.» اما رسول دینارود معاون سابق وزیر بهداشت می‌گوید: «آلودگی غذا در ایران سالی ۳۵ هزار نفر را می‌کشد و میلیاردها تومان خسارت اقتصادی به بار می‌آورد.».

یکی از کارشناسان به این روزنامه گفته‌است:«شیر سالم حالت شیمیایی قلیایی دارد اما زمانی که بار میکروبی آن از حد مجاز می‌گذرد، اسیدی می‌شود. کارخانه‌داران برای جلوگیری از این اتفاق به آن «آب ژاول» یا «وایتکس» اضافه می‌کنند. این عمل باعث می‌شود تا دوباره حالت شیمیایی شیر قلیایی شود. از طرف دیگر اداره استاندارد هم متوجه این قضیه نمی‌شود، چون نتیجه این عمل قابل اثبات نیست!» همچنین کارشناس دیگری نیز گفته‌است: «نباید این مساله را به همه کارخانه داران تعمیم داد. الان کارخانه‌های زیادی هستند که مسایل ایمنی و بهداشتی را رعایت می‌کنند ولی فعالان حوزه تغذیه و سلامت خوب می‌دانند که برخی کارخانه‌های سودجو، برای آنکه مجبور نشوند پول بیش‌تری برای تهیه شیر استاندار بدهند، از وایتکس استفاده می‌کنند.»[۶]

روزنامه تهران امروز در شماره‌های بعدی خود خبر داد که پس از انتشار این گزارش با تهدید و تکذیب تولید کنندگان مواجه شد.

دکتر موسی‌خانی متخصص آزمایشگاه «مبناء» به این رونامه می‌گوید:«متأسفانه برخی دامداران در شیر وایتکس می‌ریزند تا بار میکروبی آن پایین بیاید.» البته او معقتد است که تقلبات در این زمینه بسیار زیاد است.«برخی کارخانه‌ها گرفتار تقلب می‌شوند. مثلاً برخی اوقات دامداران آنتی‌بیوتیک به دام می‌دهند و همین مساله برای مصرف کنندگان محصولات لبنی مشکل ایجاد می‌کند.» او اعتقاد دارد مساله آنتی بیوتیک‌ها از مساله استفاده وایتکس مهم‌تر است.[۷][۸]

اظهارات تولید کنندگان[ویرایش]

در میان تولید کنندگان فروارده‌های لبنی مدیرعامل شرکت زرین غزال که تولید محصولات بستنی دایتی و لبنیات آپادا را برعهده دارد، رخداد این تخلف از سوی برخی تولید کنندگان را تایید کرده و گفت: "برخی تولیدکنندگان مواد لبنی نه تنها مواد شوینده به محصولات خود می‌افزایند، خیلی از خطاهای غیربهداشتی را نیز مرتکب می‌شوند."[۹]

رضا باکری، دبیر انجمن صنایع لبنی ایران نیز مصاحبه‌ای با سایت خبرآنلاین در اول خرداد ۱۳۹۱ گفت: «شرکت‌های تولید کننده محصولات لبنی بزرگ شیرهای متفرقه خریداری نمی‌کنند. این شرکت‌ها سه و نیم میلیون تن شیر خام تولیدی گاوداری‌های صنعتی را خریداری و عمل آوری می‌کنند. به طور قطع و یقین و بدون هیچ شک و تردیدی هیچ آثاری از افزودنی‌هایی مانند وایتکس در محصولات شرکت‌های بزرگ مشاهده نمی‌شود.» وی اعتقاد دارد اگر چنین اتفاق‌هایی در تولیدهای زیر زمینی مانند ماست بندی‌ها به وقوع بپیوندد ارتباطی به صنعت لبنیات ندارد.[۱۰]

انجمن صنایع لبنی ایران در بیانیه‌ای اعلام کرد:" وجود وایتکس را در شیر تولیدی کارخانجات یک شایعه اعلام کرد. دست‌های پنهان برای لاپوشانی کسر تولید شیرخام کشور اقدام به انتشار شایعاتی دایر بر وجود وایتکس در شیر تولید ی کارخانجات می‌نمایند تا بدینوسیله با مشوش کردن افکار عمومی و با توسعه بی اعتمادی مردم به مصرف شیر، نیاز جامعه را کاهش داده و به خیال خود عرضه و تقاضا را د رجامعه بالانس نموده و کاهش شیر خام کشور را از معرض دید جامعه پنهان نگه دارد. انجمن صنفی صنایع لبنی ایران صراحتاً انتشار چنین اخباری را محکوم و روش انتشار دهندگان خبرهای کذب را غیر انسانی تلقی می‌نماید و در صورت تکرار انتشار چنین اخباری از طریق مراجع قضایی تحت پیگرد قرار خواهد داد."[۱۱]

مقامات دولتی[ویرایش]

واکنش مقامات دولتی به این شایعات متفاوت بود. بهروز جنت معاون غذای سازمان غذا و داروی وزارت بهداشت در مصاحبه‌ای با روزنامه جوان در ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۱ احتمال آلودگی برخی شیرها را رد نکرد و گفت:" این مشکل به صورت گسترده در تولیدات کارخانه‌های لبنی ما وجود ندارد، چراکه هم سازمان دامپزشکی بر سلامت شیرهایی که تحویل کارخانه می‌شود مهر تأیید می‌زند و هم مسئول فنی کارخانه این موضوع را کنترل می‌کند."[۱۲]

مجید حاجی فرجی رئیس انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت در مصاحبه‌ای در ۲ خرداد ۱۳۹۱ گفت: "در هر جایی امکان آن هست و باید مراقبت کرد که رخ ندهد و افراد سودجو نتوانند سازمان‌های مسئول را دور بزنند اما مسئله مهم‌تر این است که نباید کاری کنیم که سرانه مصرف شیر در کشور پایین بیاید.... در شرایط فعلی هم سرانه مصرف شیر در کشور ما بسیار پایین و در حدود یک سوم حد لازم است و اگر مردم نسبت با اعلام این مسائل نگران شوند، ممکن است، میزان سرانه مصرف شیر در کشور از این هم پایین‌تر بیاید."

در عین حال سعیدرضا رضایی، مشاور جنت در معاونت امور غذایی به طور کلی این موضوع را شایعه دانست: "بنده هم چنین مطالبی را در سایت‌ها دیده‌ام اما این مطالب شایعات است و صحت ندارد و هیچ یک از افرادی که در این مورد مطلبی اعلام کرده‌اند، مستندی ارائه نکرده‌اند، با این حال این موضوعی است که قابل پیگیری است و اگر فردی شکایتی داشته باشد یا مستندی ارائه کند در سازمان غذا و دارو پیگیری می‌کنیم."[۱۳]

سازمان استاندارد[ویرایش]

سازمان ملی استاندارد ایران در واکنش به گزارش خبرگزاری ایسنا در۲۷ خرداد ۱۳۹۱اعلام کرد: "مراکز تولید صنعتی شیر (واحدهای لبنی) تحت نظارت و کنترل سازمان ملی استاندارد ایران و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هستند و در این مراکز مسوولان کنترل کیفیت از شیر خام ورودی و فراورده‌های تولید شده نمونه‌برداری کرده و براساس استانداردهای ملی ایران مورد آزمون و ارزیابی قرار می‌دهند. این سازمان هرگونه استفاده از وایتکس را در مراکز تولید شیر صنعتی تکذیب و رد کرده‌است. بنا به اعلام سازمان ملی استاندارد استفاده از وایتکس در شیر تاکنون در آزمایشگاه‌های این سازمان و آزمایشگاه‌های همکار مشاهده نشده‌است."[۱۴] خبرگزاری اسنا در گزارش خود نوشته یود که ""کل فرایند تولید شیر باید در زنجیره سرد باشد و هیچ افزودنی نیز نباید به شیر زده شود، اما متأسفانه هم‌اکنون در واحدهای سنتی به منظور افزایش نگهدارندگی بعضاً به شیر وایتکس افزوده می‌شود."[۱۵]

انجمن حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان[ویرایش]

خرداد ۱۳۹۰ رییس این انجمن اعلام کرد که "موضوع وجود وایتکس در شیر سنتی و صنعتی از مدت‌ها پیش به انجمن گزارش شده بود و در حال پیگیری است."[۱۶]

پانویس[ویرایش]

  1. خبرآنلاین - واکنش کاربران خبرآنلاین به شیرهای وایتکس دار / راه تشخیص شیر بدون وایتکس
  2. خبرآنلاین - بوی شیر، طعم وایتکس/پرونده
  3. درواکنش به گزارش شیرهای وایتکسی/به فکر گاوهای آنتی بیوتیکی باشید! - سلامت نیوز | خبر فارسی
  4. ::سلامت نیوز :سرویس خبری: تغذیه:استفاده از وایتکس برای ماندگاری شیر های پاستوریزه !!/پاسخ اداره كل استاندارد تحقیقات صنعتی استان اصفهان::
  5. IRANSEDA Network-خبر-استفاده از وایتکس برای ماندگاری شیر تکذیب شد
  6. پایگاه خبری - تحلیلی قدس آنلاین - کارخانه‌داران هنوز به شیر وایتکس اضافه می کنند
  7. درواکنش به گزارش شیرهای وایتکسی/به فکر گاوهای آنتی بیوتیکی باشید! - سلامت نیوز | خبر فارسی
  8. تعرفه صفر واردات، خودکفایی در تولید شیرخشک را به خطر انداخته است
  9. خبرآنلاین - تایید افزودن موادشوینده به محصولات لبنی
  10. خبرآنلاین - صحت و سقم وایتکس در شیر کارخانه های تولیدی لبنیات/ تولیدهای زیر زمینی لبنیات متهمین ردیف نخست
  11. شایعه پراکنی، دست های پنهان برای لاپوشانی کسر تولید شیرخام
  12. برخي‌ها داخل شير «وايتكس» مي‌ريزند نه همه! - Tabnak.IR | تابناك
  13. ::سلامت نیوز :سرویس خبری: سلامت:وجود وایتکس در «شیرها» یک شایعه رسانه‌ای بود::
  14. «استاندارد: شیر وایتکسی نداریم». 
  15. «وایتکس به شیرهای سنتی اضافه می‌شود نه صنعتی». ایسنا، ۲۱ خرداد ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۷ اکتبر ۲۰۱۲. 
  16. اقدام انجمن حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان برای بررسی وجود وایتکس در شیر. ایسنا.