سیرابی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
برای خوراکی به نام شکمبه یا سیرابی به نوشتار سیرابی شیردان رجوع کنید.
پویانمایی حرکت‌های نگاری و سیرابی. ۱. نگاری ۲. دهلیز شکمبه ۳. کیسه پشتی شکمبه ۴. کیسه شکمچه‌ای شکمبه ۵. کیسک پشتی ۶. کیسک شکمچه‌ای.
معده‌های نشخوارکنندگان: m. مری، v. شکمبه (سیرابی)، n. نگاری، b. هزارلا، l. شیردان، t.آغاز روده باریک.

شکمبه یا سیرابی (به انگلیسی: rumen) (نام‌های دیگر: شکنبه، علفدان) نخستین بخش از معده چندبخشی نشخوارکنندگان و در واقع انشعابی از مری (سرخ‌نای) است.[۱] و گنجایشی به اندازهٔ یک هفتم وزن بدن دارد.[۲]

بخش‌های دیگر معده نشخوارکنندگان عبارت است از نگاری، شیردان و هزارلا. نگاری کاملا در امتداد سیرابی قرار دارد اما بافت و رگه‌بندی آن با سیرابی تفاوت دارد. در کاربرد دام‌پزشکی بیشتر از واژه شکمبه استفاده می‌شود ولی در رواج عمومی و به‌ویژه با اشاره به خوراک تهیه شده از جدار شکمبه، واژه سیرابی رواج بیشتری دارد. از سیرابی و شیردان در ایران خوراکی تهیه می‌شود به نام سیرابی شیردان و سیرابی در کشورهای مختلف دیگر هم استفاده خوراکی دارد.

شکمبه ۹۰ درصد از حجم معده نشخوارکنندگان را تشکیل می‎دهد. این عضو بیشتر طرف چپ حفره شکمی را فرا گرفته‌است. ابتدای شکمبه دهانه معده است که لوله مری را به شکمبه متصل می‎کند و از آن پس این مجرا تا نگاری و هزارلا و بالاخره تا شیردان ادامه می‎یابد.

شکمبه به عنوان محل اولیه تخمیر میکربی غذای جویده عمل می‌کند. شکمبه در حقیقت یک ظرف تخمیر بزرگی است که اساس تفاوت تغذیهٔ نشخوارکنندگان از غیر نشخوارکنندگان را تشکیل می‌دهد. شکمبه حاوی میلیاردها باکتری، حدود یک میلیون پروتوزوآ و تعداد کمتری از انواع ریزسازواره‌های دیگر در میلی‌لیتر محتویات می‌باشد.[۳]



منابع[ویرایش]

  1. عطری، مرتضی، واژه‌نامه علوم زیستی، دوجلدی، همدان: اداره انتشارات دانشگاه بوعلی‌سینا، ۱۳۸۴.
  2. فرهنگ کشاورزی و منابع طبیعی. بازدید: اوت ۲۰۱۱.
  3. فرهنگ کشاورزی و منابع طبیعی. بازدید: اوت ۲۰۱۱.
  • Wikipedia contributors, "Rumen," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed August 24, 2011).