سید مصطفی خمینی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سید مصطفی خمینی
سید مصطفی خمینی.jpg
شناسنامه
نام کامل سید مصطفی مصطفوی[۱]
ملقب به سید مصطفی خمینی
زادروز آذر ۱۳۰۹
زادگاه قم، ایران
تاریخ مرگ ۱ آبان ۱۳۵۶
محل مرگ نجف، عراق
آرامگاه حرم علی ابن ابی‌طالب
نام همسر معصومه حائری یزدی[۲]
فرزندان سید حسین خمینی
سیده مریم خمینی
دین اسلام
مذهب شیعه

تصویر سید مصطفی خمینی در دوران کودکی (نفر سمت راست) که به اشتباه بعنوان تصویر پدرش سید روح‌الله مشهور شده است.
با سید مصطفی خمینی پدر روح‌الله خمینی اشتباه گرفته نشود.

سید مصطفی خمینی (آذر ۱۳۰۹-آبان ۱۳۵۶) با نام شناسنامه‌ای سید مصطفی مصطفوی،[۳] فرزند بزرگ روح‌الله خمینی بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی و از فعالان سیاسی تا پیش از انقلاب ایران بود.

زندگی[ویرایش]

او در آذر ۱۳۰۹، در قم متولد شد. تحصیلات ابتدایی را در مدرسه‌های باقریه و سنایی به پایان رساند. در سال ۱۳۲۵ به تحصیل علوم اسلامی پرداخت و در سال ۱۳۳۰ سطح را به پایان رساند و در درس خارج میرزا حسن موسوی بجنوردی و سید حسین طباطبایی بروجردی حضور یافت.[۴] مصطفی علاوه بر اجتهاد در فقه و اصول، در علوم معقول و منقول نیز مهارت داشت.

او دو فرزند داشت که حاصل ازدواجش با دختر مرتضی حائری یزدی فرزند عبدالکریم حائری یزدی موسس حوزه علمیه قم بود فرزند دختر، سیده مریم نام داشت که پزشک شد و چندی در امارات متحده عربی (دوبی) و اکنون در سوئیس زندگی می‌کند و فرزند پسر، سید حسین خمینی است که طلبه و روحانی شد و در سال‌های اول انقلاب ایران وارد عرصه سیاست شد. سید حسین خمینی از مخالفان جمهوری اسلامی است.[۵][۶][۷]

فعالیت‌های سیاسی[ویرایش]

سید روح‌الله خمینی همراه سید مصطفی خمینی

از همان روزهای نخستین فعالیت‌های سیاسی پدرش بر ضد حکومت پهلوی، در کنار او به فعالیت سیاسی پرداخت و در پیشبرد حرکت اسلامی نقش بسزایی داشت. روح‌الله خمینی در روز ۴ آبان ۱۳۴۳ علیه لایحه کاپیتولاسیون و انقلاب سفید سخنرانی کرد و چند روز بعد در ۱۳ آبان شبانه دستگیر و به ترکیه تبعید شد.

پس از این ماجراها، نیروهای امنیتی ایران، مصطفی خمینی را دستگیر و به ترکیه و سپس عراق تبعید کردند. او در نجف به مبارزه بر ضد حکومت پهلوی پرداخت و به ادعای مرکز اسناد انقلاب اسلامی، مشاور برجسته‌ای برای سید روح‌الله خمینی بود.[۸]

ساواک که از سابقه مبارزاتی مصطفی خبر داشت در ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ دستور جلب او را به شهربانی قم صادر کرد. ماموران زمانی که مصطفی در خانه آیت‌الله مرعشی نجفی مشغول صحبت با او بود، به آن جا یورش بردند و او را دستگیر کردند و مدت ۵۷ روز در زندان قزل قلعه و در سلول انفرادی زندانی کردند.[۸]

در ۸ دی ۱۳۴۳ او را از زندان آزاد کرده و در ۱۳ دی که تنها ۵ روز از آزادی اش می‌گذشت به دنبال استقبال چشمگیر مردم، ماموران حکومتی به خانه او در قم حمله کردند و بار دیگر مصطفی را دستگیر و به تهران اعزام می‌کنند.[۸]

مصطفی خمینی یک سال در شهر بورسای ترکیه به حالت تبعید ماند اما باز سعی در بازگشت به ایران کرد و با رئیس سازمان امنیت بورسا در این زمینه اقدام به گفتگو کرد تا در مورد بازگشتش به ایران با نعمت‌الله نصیری گفتگو کند. نصیری شرط حضور مصطفی خمینی را ماندن در خانه‌ای روستایی و عدم ارتباط با انقلابیون اعلام کرد که با عدم موافقت مصطفی، وی به همراه پدرش در تبعید ماند.

تبعید به عراق[ویرایش]

در ۱۳ مهر ۱۳۴۴ سید مصطفی خمینی و پدرش از ترکیه به عراق برده شدند و در ۲۳ مهر در نجف ساکن شده و با هم شروع به تدریس کردند.

مصطفی در عراق نیز از مبارزه دست نکشید و به دنبال اوج گیری نهضت رهایی بخش فلسطین، تلاش کرد که روحانیون خارج از کشور به پایگاه‌های فلسطین بروند و در آن جا دوره ببینند، وی حتی خود تحت آموزش‌های نظامی قرار گرفت. فعالیت‌های او سبب شد که در ۲۱ خرداد ۱۳۴۸ رئیس جمهور وقت عراق، احمد حسن البکر، او را تهدید به برخورد کرد.

مرگ[ویرایش]

سید مصطفی خمینی در ۱ آبان ۱۳۵۶ در ۴۷ سالگی طی حادثه‌ای که جزئیات آن همچنان مورد بحث است، در شهر نجف جان سپرد.[۹] او از آغاز فعالیت‌های سیاسی همواره مورد تهدید نیروهای امنیتی قرار داشت و با توجه به همراهی گسترده او در فعالیت‌های روح‌الله خمینی در ایران و عراق، از سوی مقامات ایرانی و عراقی شدیداً مورد تهدید قرار داشت، به همین دلیل هنگام انتشار مرگ او، برای بسیاری از انقلابیون قابل قبول نبود که مرگ وی به صورت طبیعی اتفاق افتاده باشد، علاوه بر اینکه تا آن زمان نشانی از بیماری جدی در او دیده نمی‌شد. روح‌الله خمینی در تشییع جنازه فرزندش همانند تشییع جنازه‌های دیگر فقط پنج دقیقه مانده به آغاز تشییع جنازه در محل حضور یافت و پس از حرکت دادن جنازه تا محل مشخصی جمع را همراهی کرد و سپس بازگشت.[۱۰]

بعضی براین باورند که مرگ مصطفی، سنگین ترین ضربه برای روح‌الله خمینی بود. این اتفاق به جهت پیامدهای آن در داخل ایران نیز قابل تامل است چرا که مراسمی که در عزای وی برگزار می‌شد، در تشدید مخالفت‌ها و فعالیت‌های ضد حکومت پهلوی موثر بود.[۹] از سویی عده‌ای معتقدند که با مرگ مصطفی، نهضت خمینی شتاب بیشتری یافت و خمینی مبارزه را جدی تر دنبال کرد، بنظر می‌رسد از این جهت خمینی در سخنرانی‌اش به همین مناسبت مرگ مصطفی را از «الطاف خفیهٔ الهی» نامید[۱۱]

در پی مرگ مصطفی، سید روح‌الله خمینی در پیامی کوتاه چنین نوشت:[۱۲]

انا لله و انا الیه راجعون

در روز یکشنبه نهم ذی القعده الحرام ۱۳۹۷ مصطفی خمینی، نور بصرم و مهجه قلبم دار فانی را وداع کرد و به جوار رحمت حق تعالی رهسپار شد
اللهم ارحمه واغفر له واسکنه الجنه بحق اولیائک الطاهرین علیهم الصلوه والسلام.

نماز را سید ابوالقاسم خویی بر جسد مصطفی خمینی اقامه کرد و پس از تشییع، وی را در حرم علی ابن ابی‌طالب و در کنار قبر محمدحسین غروی اصفهانی (کمپانی) دفن کردند.

اساتید[ویرایش]

مصطفی خمینی بعد از شش سال تحصیل در ۲۲ سالگی حدود سال ۱۳۳۰ خورشیدی به دوره تخصصی (خارج حوزه) خارج اصول و فقه وارد شده و در فقه و اصول از اساتیدی بهره برد که عبارتند از:

  1. حجت
  2. سید حسین طباطبایی بروجردی
  3. محقق داماد
  4. سید روح‌الله خمینی (پدرش)
  5. سید محمد حسینی شاهرودی
  6. سید ابوالقاسم خویی
  7. محمد باقر زنجانی
  8. سید محسن حکیم

مصطفی خمینی علاوه بر اجتهاد در فقه و اصول، در علوم معقول و منقول نیز دارای تبحر بوده است و دانش حکمت و فلسفه و عرفان را از:

فراگرفته و به سن ۳۰ سالگی نرسیده بود که جامع معقول و منقول شد.[۱۳]

تالیفات[ویرایش]

مصطفی خمینی علاوه بر تدریس علوم اسلامی دارای آثار و تالیفات زیادی نیز می‌باشد.

  • ۱. القواعد الحکمیه (حاشیه بر اسفار)
  • ۲. کتاب البیع (دوره کامل مباحث استدلالی بیع در سه جلد)
  • ۳. مکاسبه محرمه (در دو جلد)
  • ۴. مبحث اجاره
  • ۵. مستند تحریرالوسیله
  • ۶. تعلیقه‌ای بر عروة الوثقی
  • ۷. تفسیرالقرآن الکریم (در چهار جلد که ناتمام می‌باشد)
  • ۸. تحریرات فی الاصول (از اول اصول تا استصحاب تعلیقی)
  • ۹. شرح زندگانی ائمه معصومین علیه السلام (تا زندگانی امام حسین علیه السلام)
  • ۱۰. کتاب الاصول
  • ۱۱. القواعد الرجالیه
  • ۱۲. کتابی در مبحث نکاح
  • ۱۳. حاشیه بر شرح هدایه، ملاصدرا
  • ۱۴. حاشیه بر مبداء و معاد ملاصدرا
  • ۱۵. حواشی بر وسیله النجاة آقا سید ابوالحسن اصفهانی
  • ۱۶. تطبیق هیئت جدید بر هیئت نجوم اسلامی
  • ۱۷. حاشیه بر خاتمه مستدرک[۱۴]

مجله حوزه در شمارهٔ ۸۲-۸۱، تعداد ۴۰ عنوان از آثار مصطفی خمینی را فهرست کرده‌است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

تبار[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «سید مصطفی خمینی»(فارسی)‎. پرتال امام خمینی. 
  2. «از تولد تا بلوغ سید مصطفی خمینی»(فارسی)‎. پرتال امام خمینی. 
  3. «سید مصطفی خمینی»(فارسی)‎. پرتال امام خمینی. 
  4. «مدارج علمی تحصیل سید مصطفی خمینی»(فارسی)‎. پرتال امام خمینی. 
  5. بازهم درباره سیدحسین خمینی
  6. پخش بی سابقه مصاحبه با سید حسین خمینی در سیما
  7. از سید حسین خمینی تا سید حسن و برخورد قاطع امام با اشتباهات نزدیکان
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ محمد حسن تشیع. «چهره سیاسی شهید آیت‌الله سید مصطفی خمینی». مرکز اسناد انقلاب اسلامی. بازبینی‌شده در ۱ آبان ۱۳۸۶. 
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ مهراد واعظی نژاد. «سرگذشت فرزندان آیت‌الله خمینی». بی‌بی‌سی فارسی، 04 ژوئن 2009 (۱۴ خرداد ۱۳۸۸). بازبینی‌شده در ۸ ژانویه ۲۰۱۵. 
  10. «در تدفین فرزند»(فارسی)‎. پرتال امام خمینی. 
  11. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام khodnevis وارد نشده‌است.
  12. «پیام امام خمینی برای شهادت سید مصطفی»(فارسی)‎. پرتال امام خمینی. 
  13. [۱]
  14. مجله حوزه شماره 82 - 81