سید مصطفی خمینی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سید مصطفی خمینی
سید مصطفی خمینی.jpg
شناسنامه
نام کامل سید مصطفی مصطفوی [۱]
ملقب به سید مصطفی خمینی
زادروز آذر ۱۳۰۹
زادگاه قم، ایران
تاریخ مرگ ۱ آبان ۱۳۵۶
محل مرگ نجف، عراق
آرامگاه حرم علی ابن ابی‌طالب
نام همسر معصومه حائری یزدی[۲]
فرزندان سید حسین خمینی
سیده مریم خمینی
دین اسلام
مذهب شیعه

با سید مصطفی خمینی پدر روح‌الله خمینی اشتباه گرفته نشود.

سید مصطفی خمینی (آذر ۱۳۰۹-آبان ۱۳۵۶) با نام شناسنامه‌ای سید مصطفی مصطفوی [۳]، فرزند بزرگ روح‌الله خمینی بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی و از فعالان سیاسی تا پیش از انقلاب ایران بود.

زندگی[ویرایش]

او در آذر ۱۳۰۹، در قم متولد شد. تحصیلات ابتدایی را در مدرسه‌های باقریه و سنایی به پایان رساند. در سال ۱۳۲۵ به تحصیل علوم اسلامی پرداخت و در سال ۱۳۳۰ سطح را به پایان رساند و در درس خارج میرزا حسن موسوی بجنوردی و حسین طباطبائی بروجردی حضور یافت.[۴] مصطفی علاوه بر اجتهاد در فقه و اصول، در علوم معقول و منقول نیز مهارت داشت.

او دو فرزند داشت که حاصل ازدواجش با دختر آیت‌الله شیخ مرتضی حائری یزدی فرزند آیت‌الله حاج شیخ عبدالکریم حائری موسس حوزه علمیه قم بود فرزند دختر، سیده مریم نام داشت که پزشک شد و چندی در امارات متحده عربی (دوبی) و اکنون در سوئیس زندگی می‌کند و فرزند پسر، سید حسین خمینی است که طلبه و روحانی شد و در سال‌های اول انقلاب اسلامی وارد عرصه سیاست شد.سید حسین خمینی از مخالفان جمهوری اسلامی است.[۵][۶][۷]

فعالیت‌های سیاسی[ویرایش]

سید روح الله خمینی همراه سید مصطفی خمینی

از همان روزهای نخستین فعالیت‌های سیاسی پدرش بر ضد حکومت پهلوی، در کنار او به فعالیت سیاسی پرداخت و در پیشبرد حرکت اسلامی نقش بسزایی داشت. آیت‌الله خمینی در روز ۴ آبان ۱۳۴۳ علیه لایحه کاپیتولاسیون و انقلاب سفید سخنرانی کرد و چند روز بعد در ۱۳ آبان شبانه دستگیر و به ترکیه تبعید شد.

پس از این ماجراها، نیروهای امنیتی ایران، مصطفی خمینی را دستگیر و به ترکیه و سپسعراق تبعید کردند. او در نجف به مبارزه بر ضد حکومت پهلوی پرداخت و بر ادعای مرکز اسناد انقلاب اسلامی، مشاور برجسته‌ای برای سید روح‌الله خمینی بود.[۸]

ساواک که از سابقه مبارزاتی مصطفی خبر داشت در ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ دستور جلب او را به شهربانی قم صادر کرد. ماموران زمانی که مصطفی در خانه آیت‌الله مرعشی نجفی مشغول صحبت با ایشان بود، به آن جا یورش بردند و او را دستگیر کردند و مدت ۵۷ روز در زندان قزل قلعه و در سلول انفرادی زندانی کردند[۸].

در ۸ دی ۱۳۴۳ او را از زندان آزاد کرده و در ۱۳ دی که تنها ۵ روز از آزادی اش می‌گذشت به دنبال استقبال چشمگیر مردم، ماموران حکومتی به خانه او در قم حمله کردند و بار دیگر مصطفی را دستگیر و به تهران اعزام می‌کنند.[۸]

مصطفی خمینی یک سال در شهر بورسای ترکیه به حالت تبعید ماند اما باز سعی در بازگشت به ایران کرد و با رئیس سازمان امنیت بورسا در این زمینه اقدام به گفتگو کرد تا در مورد بازگشتش به ایران با نعمت‌الله نصیری گفتگو کند. نصیری شرط حضور مصطفی خمینی را ماندن در خانه‌ای روستایی و عدم ارتباط با انقلابیون اعلام کرد که با عدم موافقت مصطفی، وی به همراه پدرش در تبعید ماند.

تبعید به عراق[ویرایش]

در ۱۳ مهر ۱۳۴۴ سید مصطفی خمینی و پدرش از ترکیه به عراق برده شدند و در ۲۳ مهر در نجف ساکن شده و با هم شروع به تدریس کردند.

مصطفی در عراق نیز از مبارزه دست نکشید و به دنبال اوج گیری نهضت رهایی بخش فلسطین، تلاش کرد که روحانیون خارج از کشور به پایگاه‌های فلسطین بروند و در آن جا دوره ببینند، وی حتی خود تحت آموزش‌های نظامی قرار گرفت. فعالیت‌های او سبب شد که در ۲۱ خرداد ۱۳۴۸ رئیس جمهور وقت عراق، احمد حسن البکر، او را تهدید به برخورد کرد.

وفات[ویرایش]

سید مصطفی خمینی در ۱ آبان ۱۳۵۶ در ۴۷ سالگی درگذشت. او از آغاز فعالیت‌های سیاسی همواره مورد تهدید نیروهای امنیتی قرار داشت و با توجه به تلاش گسترده او در نهضت امام خمینی در ایران و عراق، از سوی مقامات ایرانی و عراقی شدیداً مورد تهدید قرار داشت، به همین دلیل هنگام انتشار درگذشت او، برای بسیاری از انقلابیون قابل قبول نبود که فوت وی به صورت طبیعی اتفاق افتاده باشد، علاوه بر اینکه تا آن زمان نشانی از بیماری جدی در او دیده نمی‌شد. گرچه از منظر امام، مصطفی امیدی برای آینده نهضت به حساب می‌آمد،اما ایشان در فقدان فرزندش رفتاری از خود بروز داد که بیسار صبورانه بود. ایشان در تشییع جنازه فرزندشان همانند تشییع جنازه‌های دیگر فقط پنج دقیقه مانده به آغاز تشییع جنازه در محل حضور یافتند و پس از حرکت دادن جنازه تا محل مشخصی جمع را همراهی کردند و سپس بازگشتند. ایشان این صبر و بردباری را در مجالس عزای بر‌گزار شده نیز از خود نشان دادند . [۹] مراسم عزای سید مصطفی حرکتی ضد حکومت پهلوی شد.[۱۰] بعد از مرگش سید روح‌الله خمینی در پیامی کوتاه چنین نوشت: [۱۱]

انا لله و انا الیه راجعون

در روز یکشنبه نهم ذی القعده الحرام ۱۳۹۷ مصطفی خمینی، نور بصرم و مهجه قلبم دار فانی را وداع کرد و به جوار رحمت حق تعالی رهسپار شد
اللهم ارحمه واغفر له واسکنه الجنه بحق اولیائک الطاهرین علیهم الصلوه والسلام.

نماز را سید ابوالقاسم خوئی برای مصطفی خمینی اقامه کرد و پس از تشییع، وی را در حرم علی ابن ابی‌طالب و در کنار قبر محمدحسین غروی اصفهانی (کمپانی)دفن کردند.

اساتید[ویرایش]

ایشان بعد از شش سال تحصیل در ۲۲ سالگی حدود سال ۱۳۳۰ ش به دوره تخصصی (خارج حوزه ) خارج اصول و فقه وارد شده و در فقه و اصول از اساتیدی بهره برد که عبارتند از آیات عظام :

  1. آیت‌الله العظمی حجت
  2. آیة الله العظمی بروجردی
  3. آیة الله العظمی محقق داماد
  4. آیت‌الله العظمی خمینی (پدر گرامیشان )
  5. آیة الله العظمی شاهرودی
  6. آیت‌الله العظمی خویی
  7. آیت‌الله العظمی محمد باقر زنجانی
  8. آیت‌الله العظمی سید محسن حکیم

حاج آقا مصطفی علاوه بر اجتهاد در فقه و اصول ، در علوم معقول و منقول نیز دارای تبحر بوده است و دانش حکمت و فلسفه و عرفان را از اساتید فن و حضرات آیات :

  • آیت‌الله العظمیسید رضا بهاءالدینی
  • آیت‌الله فکور یزدی
  • آیت‌الله والد محقق
  • آیت‌الله علامه طباطبایی
  • آیت‌الله سیدابوالحسن رفیعی قزوینی

فراگرفته و به سن ۳۰ سالگی نرسیده بود که جامع معقول و منقول شد.[۱۲]

تالیفات[ویرایش]

ایشان علاوه بر تدریس علوم اسلامی دارای آثار و تاءلیفات زیادی نیز می‌باشد.

  • ۱. القواعد الحکمیه (حاشیه بر اسفار)
  • ۲. کتاب البیع (دوره کامل مباحث استدلالی بیع در سه جلد)
  • ۳. مکاسبه محرمه (در دو جلد)
  • ۴. مبحث اجاره
  • ۵. مستند تحریرالوسیله
  • ۶. تعلیقه‌ای بر عروة الوثقی
  • ۷. تفسیرالقرآن الکریم (در چهار جلد که ناتمام می‌باشد)
  • ۸. تحریرات فی الاصول (از اول اصول تا استصحاب تعلیقی )
  • ۹. شرح زندگانی ائمه معصومین علیه السلام (تا زندگانی امام حسین علیه السلام )
  • ۱۰. کتاب الاصول
  • ۱۱. القواعد الرجالیه
  • ۱۲. کتابی در مبحث نکاح
  • ۱۳. حاشیه بر شرح هدایه ، ملاصدرا
  • ۱۴. حاشیه بر مبداء و معاد ملاصدرا
  • ۱۵. حواشی بر وسیله النجاة آقا سید ابوالحسن اصفهانی
  • ۱۶. تطبیق هیئت جدید بر هیئت نجوم اسلامی
  • ۱۷. حاشیه بر خاتمه مستدرک[۱۳]

لازم به ذکر است که در مجله حوزه شماره ۸۲ - ۸۱، تعداد ۴۰ عنوان از آثار ایشان را آورده است .

جستارهای وابسته[ویرایش]

تبار[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «سید مصطفی خمینی»(فارسی)‎. پرتال امام خمینی. 
  2. «از تولد تا بلوغ سید مصطفی خمینی»(فارسی)‎. پرتال امام خمینی. 
  3. «سید مصطفی خمینی»(فارسی)‎. پرتال امام خمینی. 
  4. «مدارج علمی تحصیل سید مصطفی خمینی»(فارسی)‎. پرتال امام خمینی. 
  5. بازهم درباره سیدحسین خمینی
  6. پخش بی سابقه مصاحبه با سید حسین خمینی در سیما
  7. از سید حسین خمینی تا سید حسن و برخورد قاطع امام با اشتباهات نزدیکان
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ محمد حسن تشیع. «چهره سیاسی شهید آیت‌الله سید مصطفی خمینی». مرکز اسناد انقلاب اسلامی. بازبینی‌شده در ۱ آبان ۱۳۸۶. 
  9. «در تدفین فرزند»(فارسی)‎. پرتال امام خمینی. 
  10. مهراد واعظی نژاد. «سرگذشت فرزندان آیت‌الله خمینی». بی‌بی‌سی فارسی، 04 ژوئن 2009 (۱۴ خرداد ۱۳۸۸). بازبینی‌شده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۲. 
  11. «پیام امام خمینی برای شهادت سید مصطفی»(فارسی)‎. پرتال امام خمینی. 
  12. [۱]
  13. مجله حوزه شماره 82 - 81

آیت الله العظمی بروجردی