سید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو


نخستین امام شیعیان
علی


زندگی
شجره‌نامه، غدیر خم، لیلةالمبیت، یوم‌الدار، جانشینی محمد، سال‌شمار زندگی، نوادگان


میراث
نهج‌البلاغه، غررالحکم و دررالکلم، خطبه شقشقیه، خطبهٔ بی الف، خطبهٔ بی نقطه، حرم


دیگر موضوعات
خلافت علی، چهارده معصوم، دوازده امام


سَیّـِد، واژه‌ای عربی در اصل سیوِد (قبل از اعلال) بوده و به معنی آقا و سرور است. اما در اصطلاح به فرزندان و نوادگان هاشم جد پیامبر اسلام می‌گویند. سیادت به فرزندان محمد از طریق فاطمه دختر محمد و علی پسر ابوطالب (امام اول پیروان تشیع و خلیفه چهارم اهل سنت) می‌رسد. سادات دو شاخهٔ اصلی دارند:

  1. نوادگان علی از طریق سه تن از پسران او - محمد حنفیه از خوله دختر قیس (سادات کمایی بهمئی,از نوادگان میرزا جعفر قا ضی می باشند)، عباس بن علی از ام‌البنین و عمر بن علی از صهباءِ ثعلبیه - که از میان پسران متعدد علی فرزند یافتند. به این سادات علوی می‌گویند.
  2. نوادگان حسن و حسین - فرزندان علی از فاطمه - که به آنان سادات هاشمی و نیز بسته به انتساب به حسن یا حسین، حسنی یا حسینی گفته می‌شود. اولاد فاطمه بارها در خلافت بنی امیه و بنی عباس برای اصلاح امت خروج کرده‌اند (مانند خروج زید بن علی و محمد بن عبدالله بن حسن مثنی معروف به نفس زکیه) و سلسله‌های متعددی در نقاط دور از عربستان، از جمله مراکش، یمن، مصر، گیلان و مازندران تشکیل داده‌اند. مانند حکومت ادریسیان (نوادگان ادریس نوهٔ حسن بن علی) در مراکش، فاطمیان در مصر، مرعشیان (از نوادگان علی المرعش نبیرهٔ علی بن حسین و علویان طبرستان (دو شاخه از سادات حسنی و حسینی مازندران) و بنی مهنا در مدینه. مأمون، علی بن موسی از نبیرگان فاطمه را به ولیعهدی خود برگزید. محمد خوارزمشاه می‌خواست خلافت عباسیان را بردارد و خلافت را به یکی از اولاد فاطمه بسپارد.

به دختران یک فرد سید، سیده، علویه، و یا شریفه اطلاق می‌شود. فردی که دارای مادر سید و پدر غیر سید باشد، معمولاً میرزا (برای پسران) و میرزایه (برای دختران) نامیده می‌شود. سیادت در سادات هاشمی که طبق نظر برخی از علما، قوی تر و شریف تر هم هست، از طرف مادر و در سادات علوی از طریق پدر می‌باشد.

اهل سنت «سَیِّد» را با نام شریف می‌شناسند.
به اعتقاد برخی از علماء، فرزندان عباس عموی پیامبر نیز جزو سادات شمره می‌شوند و می‌توان به آنها هم خمس مال را پرداخت.[منبع معتبر]

از نظر قاطبه علمای شیعه به اجماع، بخصوص علمای متاخر شیعه سیادت به فرزندان فاطمه دختر پیامبر می‌رسد و خمس تنها به آنها تعلق می‌گیرد.

القاب[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

  1. حسینی اشکوری، سید صادق. ألقاب السّادة. قم، مجمع الذخائر الإسلامیه، ۱۴۱۹ هـ. ق.

منابع[ویرایش]

  • اللمعة الدمشقیة
  • تاریخ اسلام و اصطلاحات متدواول در بین مسلمانان
  • دائرةالمعارف فارسی (زیر نظر غلامحسین مصاحب)، مدخل: علوی و سید
  • مشارکت کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، "Sayyid"، بارگرفته شده در ۲۰ اردیبهشت ۹۱.