سوگیری پس‌نگر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو


معادل فارسی: تورش بازاندیشی

معادل انگلیسی: Hindsight Bias

گرایشِ ناآگاهانه ی فرد به باخبرشدن و استفاده از داده‌های هر رویداد پس از رخ دادنِ آن رویداد را اصطلاحاً « سوگیری پس نگر » (تورش بازاندیشی) می‌گویند.[۱]

Hindsight (هایندسایت) مورد استفاده قرار دادن نتیجه کار و وقایع گذشته برای رسیدن به نظر خاص خود است و Bias (بایاس) داوری متمایل به خواست یا نظر خود (داوری جهت دار)[۲]

هایندسایت بایاس[۳] سوگیری و پس‌نگری و بازنگری یکسویه و جهت‌دار است. تمایل ذهنی آدمی است که وقتی نتیجه یک اتفاق را می‌بیند احساس می‌کند که برایش دلیل دارد و می‌توانسته به راحتی آن‌را پیش‌بینی کند.

بایاس Bias خطای سیستماتیک و مقدمه انحراف پژوهشگر از حقیقت و پژوهش است. چون با جهت‌گیری و یکسونگری همراه می‌شود.

[۴] برای روشن شدن این مفهوم دو مثال می‌زنیم:

  • فیشوف و بیت (باروخ فیشهوف Baruch Fischhoff & Beyth 1975) از دانشجویانِ آمریکایی خواستند تا پیامدهایِ احتمالی گوناگونی را که سفرِ نیکسون به چین و روسیه درآن زمان می‌توانست در بر داشته باشد ارزیابی کنند. بعد از سفرِ نیکسون نیز از آنها خواسته شد تا مجدداً به ارزیابی این سفر بپردازند. اما از آنها خواسته شد تا بدونِ داخل کردن اطلاعاتِ جدیدشان به ارزیابیِ این سفر بپردازند. علارغمِ این توصیه‌ها، افرادی که از حسِ « سوگیریِ پس نگر » بهره مند بودند پیامدهایی را پیش بینی کردند که در واقعیت هم رخ داده بود. این افراد کسانی بودند که در آزمایشِ قبل از سفر لزوماً همین پیش بینی را نکرده بودند.[۴]
  • اسلوویک و فیشهوف (۱۹۷۷)(Slovic & Baruch Fischhoff) آزمایشِ مشابهی ترتیب دادند. آزمایش آنها در موردِ پیش بینیِ نتایجِ یک سری تحقیقاتِ علمی بود. به تعدادی از شرکت کنندگان در این آزمایش دربارهٔ نتایجِ تحقیقاتِ علمی اطلاعاتی داده شده بود و تاکید شده بود که در هنگام پیش بینی از این اطلاعات استفاده نکنند. با این وجود پیش بینی افرادی که به آنها اطلاعاتی داده شده بود نسبت به گروه دیگر نزدیکتر به نتیجهٔ واقعی تحقیقات بود! این آزمایش، نمونهٔ دیگری در تایید پدیده ی سوگیری پس نگر بود.[۴]

در مورد هایند‌سایت ‌بایاس دانیل کاهنمن [۵] هم تحقیقاتی کرده

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. بایاس علاوه بر سوگیری، «تُورِش» هم ترجمه شده‌است. (تور با ضمه ت به معنای تیره و تاریک است و از جنس صفت است. با اضافه کردن ش به ان کلمه تورش حاصل شده که اسم است. لذا با ضمه ت، و کسره ر تلفظ می‌گردد.)
  2. همنشین بهار: سوگیری و پس‌نگریHindsight Bias
  3. hindsight bias
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ مبانی شناخت انسان– اثر مایکل آیزنک– ترجمهٔ ب. کوشا- چاپ اینترنتی – ویرایش اول ۱۳۸۷- (فصل اول) ص50نسخه ی PDF
  5. דניאל כהנמן

منابع[ویرایش]