سوهانک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

سوهانَک دهکده و همچنین محله‌ای است در شمال شرقی تهران که از جنوب به جاده مینی‌سیتی-لشکرگ و از شمال به دامنه جنوبی البرز و از سوی غرب به گردنه قوچک منتهی می‌شود. دهکده سوهانک ۱۸۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد [۱] و با گسترش شهر تهران اکنون جزئی از این شهر و محله‌ای از بخش شمیرانات تهران به شمار می‌آید.

سوهانک در ده کیلومتری شرق امامزاده صالح تجریش و یک کیلومتری شمال جاده لشکرک است. آب سوهانک از چهار رشته قنات تأمین می‌شود و محصولش غلات و میوه بویژه زردآلو است.

سوهانک قدیم[ویرایش]

کشتزارها و باغ‌هایی قدیمی که جزء سوهانک بودند عبارت‌اند از: دره پولاد وحش، باغ حدیقه، جهان‌بخش، بند تله‌هرز، بیدستان، باغ سردار، باغ فولادی(نازآباد)، تنگ آخوره، تنگ فاطمی، باغ حمزه(منور)، چال استلک، سوت‌بیشه، شاه‌پسند(دره جوزدار)، شنکزار، و یوردکریم. شمار ساکنان سوهانک در سال ۱۳۴۲ خورشیدی ۴۰۸ تن مرد و ۲۹۳ تن زن بوده‌است. در همان سال سوهانک دارای مسجد و تکیه و گرمابه بوده و دبستانی به نام ارمغان سوهانک (دبستان فولادی) با ۱۳۹ دانش‌آموز داشته‌است. دو اصله چنار قطور درون مسجد سوهانک است. این چنار از چنار امامزاده صالح تجریش بزرگ‌تر است و عمر هردو اصله را در اواخر سده بیستم میلادی بین ۴۰۰ تا هزار سال حدس زده بودند. من‌جمله اماکن قدیمی سوهانک قبرستان سوهانک است که در خیابان شهید ازگلی قرار داردو برطبق باور مردم امامزاده‌ای در قسمت جنوبی آن است که چون مدرک معتبری از آن در دست نیست مقبره یا یادبودی در آن محل موجود نیست.فقط برای یافتن آن محل می‌توان گفت که در قسمت جنوب غربی و در زیر درختان سرو کهنسال سوهانک قرار گرفته‌است. از جمله اماکن قدیمی سوهانک که متأسفانه به دلیل بی کفایتی و سوء استفاده برخی افراد وبه طمع غارت آثار باستانی در دهه ۳۰_۴۰ مورد تخریب وغارت قرار گرفت حمام قدیمی سوهانک و تکیه قدیم سوهانک بود که به زعم معمرین و ریش سفیدان محل کسی از زمان احداث آنها در محل با خبر نیست همان قدر که درزمان تخریب حمام بسیار قدیمی که به دوران قبل از اسلام نسبت داده می‌شود سنگ نبشته‌ای از میان یکی از پی‌های قطور حمام استخراج گردید که سرنوشت آن معلوم نیست!و تکیه قدیمی سوهانک که نهر باصفایی از میان آن می‌گذشت که از باغ اندرون(سردار)سر چشمه می‌یافت از آثار باستانی دوران قاجار ویا قبل از آن بود.همچنین آثاری از آسیاب قدیمی سوهانک وجود دارد که محل آن در شمال سوهانک وابتدای تنگه قرار گرفته‌است که از ملات ساروج وسنگ خشک ساخته شده‌است. به زعم پیران محل از آثاری است که کسی از زمان ساخت آن با خبر نیست. سوهانک در گذشته مناطق وسیع تری را شامل می شده است و مرز آن از کناره باغ های دارآباد آغاز و تا ابتدای جاده لواسان-فشم ادامه داشته است ، اما بتدریج قسمت هایی را از خاک سوهانک جدا کردند و با ایجاد شهرک های جدید و اطلاق اسامی بی ارتباط به این منطقه ی خوش آب و هوای تهران هویت آن را دچار تغییر کرده اند.در حال حاضر شهرک های جدا شده از سوهانک عبارتند از : شهرک نفت ، شهرک شهید محلاتی (شهرک کارکنان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی)،شهرک قائم(شهرک کارکنان بیت رهبری)، شهرک ابوذر، شهرک کوثر و شهرک یاس.

سوهانک در تاریخ[ویرایش]

رضاقلی‌خان هدایت در کتاب روضةالصفای ناصری ج ۹ ص ۲۹۱ از عیش و شکار فتحعلی‌شاه قاجار در سوهانک می‌نویسد. محل اقامت خازن‌الدوله یکی از زنان فتحعلی‌شاه نیز در دهکده سوهانک بوده‌است. از رویدادهای تاریخی سوهانک اینست که ناصرالدین‌شاه دستخط برکناری میرزا آقاخان نوری، صدراعظم وقت را هنگام اقامت خود در سوهانک صادر کرد.

سوهانک امروز[ویرایش]

در سوهانک باغ بزرگی بود که در قسمت شرقی روستا قرار داشت و به نام بنانیه معروف بود. این باغ اختصاص به خانواده‌ای زرتشتی داشت که آثار قبر بزرگ خاندان آن تا قبل از قطع درختان در میان باغ باقی بود. بعد از انقلاب با تهدید عده‌ای باغ از خانواده مزبور گرفته شد و قبرها به تهدید همان اطراف خالی شد و مردگان به جای دیگری برده شد. اما مهم و جالب استخر بزرگ ۴۰۰۰ متر معکبی این باغ بود که به راحتی پر شد. این استخر بزرگ مربوط به ۵۰ سال پیش بود که دیواره ۳۰ متری سنگچین آن بی نظیر بود و از دهانه خروجی آب آن یک کامیون ۱۰ چرخ توان وارد شدن به کف استخر را داشت که از میانه پاییز تا پایان بهار آب تابستان روستا و این باغ را فراهم می‌کرد. از بزرگ‌ترین جنایت‌های زیست محیطی در این محل تخریب باغ بزرگی به نام سردار و کوروس بود که در اولی برج‌های سه آتی شهر ساخته شد و در باغ کوروس که بیش از ۵۰ هکتار انواع درختان میوه و گندم بود مرکز فعلی اداری کمیته امداد امام خمینی پس از یک تخریب همه جانبه ساخته شده‌است.[نیازمند منبع]

از نکات جالب سوهانک دست اندازی‌های گاه به گاه ستاد اجرایی فرمان امام و کمیته امداد در مصادرهٔ بزرگ و کم نظیر آن در شهر تهران است. اگرچه تکیه قدیمی سوهانک از منظر زیبایی و روح معنوی واجد روحانیت خاصی بود که قابل توصیف نیست؛ تکیه سوهانک در سال‌های نخستین دهه ۴۰ ساخته شده و امروزه زیباترین طراحی و اجرا را در منطقه دارد. در ایام محرم از شب اول تا شب سیزدهم محرم در این تکیه سفره شام امام حسین پهن می‌باشد و برای مثال در روز عاشورای حسینی بیش از ۵۰۰۰ نفر در این حسینیه در نوبت‌های متعدد اطعام می‌شوند. از زیباترین خرده فرهنگ‌های اطراف تهران تعزیه روز عاشورای این تکیه و مراسم صبح تیره رو در سپیده دم روز عاشورا است.

سوهانک دارای یک دبستان به نام فولادی است.

منابع[ویرایش]

بخش نخست و بخش سوهانک قدیم و تاریخی:

  • ستوده، منوچهر، جغرافیای تاریخی شمیران، جلد اول، صص ۵۲۹-۵۳۲، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه)، تهران: ۱۳۷۱خ.

پیوند به بیرون[ویرایش]

نقشه ده سوهانک (برگرفته از وب‌گاه Aryanews.com)

موقعیت سوهانک در شمال شرقی تهران (برگرفته از وب‌گاه Aryanews.com)

محلات و کوی و شهرک‌های تهران
Naghsheye Tehran-fa.png