سونش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

سونش (به انگلیسی: Etching) به فرایند پرداخت و لایه برداری از روی سطوح مواد آلی یا معدنی و ایجاد فرورفتگی در آن ها به کمک یک ماده خورنده گویند. این فرایند معمولاً به دو صورت خشک یا خیس انجام می شود. در روش خشک اقدام به برداشتن لایه هایی از روی سطح ماده مورد نظر به صورت فیزیکی و مکانیکی می‌شود. ابزار به کار گرفته شده بسته به ابعاد قطعه و ظرافت ساختار نهایی از سوهان تا شلیک یون متفاوت است. در روش خیس معمولاً از مواد خورنده شیمیایی برای این کار استفاده می‌شود به همین دلیل این روش به اسم سونش شیمیایی شناخته می‌شود.

کاربردها[ویرایش]

سونش از زمان رنسانس به عنوان یک روش جایگزین برای کنده کاری و سوهان کاری فلزات استفاده می شده است. امروزه در صنعت برای تولید مدار های چاپی و تولید قطعات نیمه هادی کاربرد فراوانی دارد. از این فرایند در تولید قطعات میکروالکترومکانیکی [۱] و یا مدارات مجتمع به صورت گسترده‌ای استفاده می‌شود. سونش در تولید آثار هنری هم استفاده می‌شود برای مثال می‌توان از چاپ تیزابی نام برد.

صنعت[ویرایش]

در صنعت بعضی قطعات کوچک فلزی با روش سونش شکل داده می‌شوند. برای مثال چرخ دنده های ساعت های مچی با این روش تولید می شوند. در کنار این‌گونه قطعات، میتوان ساختار هایی روی سطوح، مثل کانال، هم با این روش تولید کرد. در صنایع الکترونیک خطوط هادی روی مدار چاپی با سونش لایه نازک مس تولید می‌شود. معمولاً این لایه مس روی یک صفحه از جنس کاغذ پنبه فنلی یا اپوکسی تقویت شده با الیاف شیشه قرار می‌گیرد.
در صنایع نیمه‌هادی موادی که در تولید مدارات نیمه‌هادی یا ساختارهای میکرومتری کاربرد دارند با روش سونش شکل‌دهی می‌شوند.در این صنعت روش های خشک مانند سونش پلاسما‎‎، سونش بازفعال یونی عمیق، کندوپاش یا سونش پرتو یونی و همچنین سونش شیمیایی مانند استفاده از محلول پتاسیم هیدروکسید برای خوردن سطوح سیلیکونی استفاده می‌شود.

هنر و صنایع دستی[ویرایش]

تزیین سلاح[ویرایش]

چاقوی فولادی دمشقی

استفاده از سونش برای تزیین سلاح یکی از قدیمی‌ترین کاربردهای این فرایند است. برای مثال چاقوهای فولادی دمشقی‎‎ به دلیل خورندگی غیر همگن ماده خورنده، دارای رگه هایی روی چاقو هستند.
برای ایجاد طرح های براق روی یک سطح مات یا برعکس معمولاً قسمت هایی که باید براق باشند را در معرض یک ماده خورنده مانند بخار جوهر نمک قرار می‌داده‌اند. برای تولید این اسید نمک طعام را با اسیدسولقوریک مخلوط می‌کردند. اگر حروف یا تصاویری که باید ایجاد شوند در معرض اسید قرار بگیرند آنگاه این حروف و تصاویر به صورت فرورفته ایجاد می‌شدوند و اگر این حروف و تصاویر با یک ماده محافظ پوشیده شوند و بقیه نقاط در معرض اسید قرار بگیرند این حروف و تصاویر حالت برجسته خواهند داشت.

نقره‌کاری و طلاکاری و شیشه‌کاری[ویرایش]

در طلا کاری و نقره کاری برای ایجاد نوشته و تصاویر روی قطعات فلزی، به جای کنده کاری دستی که بسیار وقت گیر است، از فرایند سونش استفاده می‌شود. برای ایجاد طرح روی شیشه های گران قیمت هم از این روش بهره گرفته میشود.

روش کار[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. MEMS