سولانین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
α-Solanine
شناساگرها
CAS 20562-02-1 N
پاب‌کم 6537493
کم‌اسپایدر 5020632 YesY
UNII 3FYV8328OK YesY
خصوصیات
فرمول شیمیایی
C45H73NO15
جرم مولی
‎ 868.06
شکل ظاهری white crystalline solid
دمای ذوب
‎271 - 273 °C
 N (verify) (what is: YesY/N?)
تمامی داده‌ها مربوط به شرایط استاندارد(در  °C۲۵ و  kPa۱۰۰) است، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد.
Infobox references
Solanine chemical structure.png

گلیکو آلکالوئیدها ترکیبات بلقوه سمی هستند که در گیاهان خانواده سیب زمینی دیده می‌شوند .این ترکیبات در تمام اندام‌های سیب زمینی یافت می‌شوند و بالاترین غلظت آن‌ها در گل‌ها نیش‌ها وجود دارد.گلیکو آلکالوئیدها ی سیب زمینی به TGA موسوم هستند و سمی هستند [۱] سولانین از گلیکوآلکالوئیدها به فرمول C45H73NO۱۵ و به وزن ملکولی ۴./ ۸۶۸ است که خود به چندین نوع مانند سولانین آ و سولانین ب و کاکونین و توماتین تقسیم می‌شود وجود آن در سیب زمینی با ظاهر شدن رنگ سبز به خصوص در قشر زیر پوست این ماده مشخص می‌شود[۲][۳] صدمات مکانیکی باعث تشدید TGA می شود از طرف دیگر قرار گرفتن سیب زمینی در نور سبب افزایش TGA می شود و با نگهداری در تاریکی از شدت TGA کاسته می شود.[۴]

خواص[ویرایش]

این سم نوعی مسکن قوی وخطرناکی دارد که درداروسازی استفاده می‌شود. وجود آن در سیب زمینی سبب خوش مزه شدن آن می‌شودولی مقدار زیاد آن سبب مسمومیت می‌گردد. از طرف دیگر ثابت شده است وجود سولانین در برگ سیب زمینی سبب کاهش خسارت شته ها می شود عموماً برگ های سیب زمینی دارای کرک هستند و سولانین بیشتر در این کرک ها وجود دارد. همین طور گلیکوآلکالوئیدها با مقاومت به سوسک کلرادو و زنجیره سیب زمینی در ارتباط هستند[۵]

مضرات[ویرایش]

کورپان در سال ۲۰۰۴ بیان می‌کند که میزان ۲۰ میلی گرم در ۱۰۰ گرم به عنوان خطرناک برای سلامتی در نظر گرفته می‌شود.[۶] همچنین مقدار زیاد این ماده باعث مرگ و مقدار کم ان باعث مشکلات گوارشی میشود[۷] سولانیدین و مشتقات آن به مقدار زیاد برای جانوارن و انسان سمی بوده و باعث ملتهب شدن معده و روده میشوند. از دیگر خطرات سولانین ناباروری، التهاب پوست، گشادی کبد، شکم درد در انسانها و جانوران است. سطح بی خطر گلیکوآلکالوئیدها برای مصرف انسان ١ میلی گرم در کیلوگرم وزن بدن است[۸]. همچنین چهارپایان مصرف کنندهٔ سیب‌زمینی خام ، احتمال دارد با مصرف زیاد این ماده مسموم شوند.[۹]

گیاهانی که در آن سولانین وجود دارد[ویرایش]

معمولاً غده های سبز سولانین بالایی دارند
گل سیب زمینی یکی از قسمت های این گیاه است که دارای مقادیر بالای سولانین می باشد

در خانواده سولاناسه سولانین یافت می‌گردد نظیر: تاجریزی سیب زمینی گوجه فرنگی[۱۰]

عوامل موثر بر سنتز و تجمع[ویرایش]

تجمع گلیکوآلگالوئیدها به عوامل مختلفی نظیر واریته، خسارت های مکانیکی، نور و به طور کلی به بسیاری از فعالیت های کشاورزی بستگی دارد [۱۱] حتی شرایط انبارداری نیز در افزایش این ماده موثر است و براساس برخی از محققین مناسب ترین روش انبارداری سیب‌زمینی از نظر کمترین افزایش در میزان آلفاسولانین، تاریکی و انبار سرد 4 درجه سانتی‌گراد است[۱۲]. همچنین براساس برخی مطالعات برخی از باکتری ها می توانند میزان سولانین را در برگ ها و ساقه ها بعد از خشک شدن در خاک کاهش دهند[۱۳]

خواص شیمیایی[ویرایش]

سولانین به صورت بلوری‌های سوزنی باریک دراکس ۸۵ درجه بدست می‌آید. در گرمای ۱۹۰ درجه، حالت سخت شده پیدا می‌کند بدون آنکه ذوب شود و در حرارت حدود ۲۸۵ درجه تجزیه می‌گردد. در الکل گرم، به سهولت حل می‌شود. عملاً در آب غیر محلول است (۲۵ میلی گرم در یک لیتر آب و PH معادل ۶)، دراتر، کلروفرم نیز قابلیت انحلال ندارد.[۱۴]

روش‌های اندازه گیری میزان آن درگیاه[ویرایش]

به روش‌های اچ پی ال سی و اسپکتروفتومتری و با آنزیم قابل اندازه گیری است ‎

منابع[ویرایش]

  1. مرتضی ملازاده. مرجع جامع گیاهان زراعی.جلد دوم(گیاهان صنعتی).انتشارات آموزش و ترویج کشاورزی
  2. رضایی ع وا سلطانی ۱۳۷۵ زراعت سیب زمینی /انتشارات جهاد دانشگاهی /مشهد ایران
  3. Potato Steroidal Glycoalkaloids نویسنده:Idit Ginzberg & James G. Tokuhisa & Richard E. Veilleux
  4. مرتضی ملازاده. مرجع جامع گیاهان زراعی.جلد دوم(گیاهان صنعتی).انتشارات آموزش و ترویج کشاورزی
  5. مرتضی ملازاده. مرجع جامع گیاهان زراعی.جلد دوم(گیاهان صنعتی).انتشارات آموزش و ترویج کشاورزی
  6. Potato Steroidal Glycoalkaloids نویسنده:Idit Ginzberg & James G. Tokuhisa & Richard E. Veilleux
  7. ویکی‌پدیای انگلیسی
  8. قنبری م و همکاران . 1385. توان برخي از قار چها در تجزيه و كاهش سولانين در مانده هاي سيب زميني. همايش خاك، محيط زيست و توسعه پايدار
  9. http://www.aftabir.com/dictionaries/word/53212/سولانین-Solanine
  10. رضایی ع وا سلطانی ۱۳۷۵ زراعت سیب زمینی /انتشارات جهاد دانشگاهی /مشهد ایران
  11. 12. Friedman, M. 2004. Analysis of biologically active compounds in potatoes (Solanum tuberosum), tomatoes (Lycopersicon esculentum), and jimson weed (Datura stramonium) seeds. Journal of Chromatography A 1054 (1-2):143-155.
  12. شهرام دخانی ، جواد کرامت ، شيوا روفی‌گری حقيقت . تغييرات ميزان گليکوآلکالوييدکل و آلفاسولانين در سيب‌زمينی در طول نگه‌داری و فرايند حرارتی. مجله علوم آب و خاك - علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی - Isfahan University of Technology. 1382; 7 (2) :171-183
  13. قنبری. م . و همکاران 1388. ارزيابي توان برخي ازباكتريهاي خاك در تجزيه بيولوژيك و كاهش سولانين در مانده هاي سيب زمين (محورتخصصي:بيولوژي خاك).همايش ملي علوم آب، خاك، گياه و مكانيزاسيون كشاورزي
  14. دانشنامه رشد