سهم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یک ورقه سهم مربوط به یک معدن مس، متعلق به شرکت استورا انسو، در سال ۱۲۸۸ میلادی


سهم، (به انگلیسی: Share) قطعه‌ای از سرمایه یک شرکت است. هر سهم، نشان‌دهنده یا نمایندهٔ کوچکترین واحد مالکیتی، در یک شرکت یا کارخانه است. دارندهٔ هر سهم یا سهام‌دار، به همان نسبتی که سهام در اختیار دارد، در مالکیت شرکت یا بنگاه تولیدی شریک است. برای مثال، اگر شرکتی به تعداد دو میلیون سهم منتشر کرده و شخصی مالک دو هزار سهم در این شرکت باشد، او یک‌هزارم از مالکیت این شرکت را در اختیار دارد.[۱]

انواع سهام[ویرایش]

از نظر حقوقی که سهامدار در سرمایه شرکت دارد
  • سهام سرمایه‌ای — که می‌توان آنرا در دو گروه دسته‌بندی کرد:
    • سهام ممتاز — که معمولاً حق رأی نداشته، اما در دریافت سود سهام، نسبت به سهامداران عادی، در اولویت قرار دارد. سود سهام ممتاز، درصد ثابتی از مبلغ اسمی سهام ممتاز است، که میزان آن از قبل مشخص‌شده و در اختیار مجمع نیست. سود سهام ممتاز، باید قبل از سود سهام عادی پرداخت شود، حتی اگر شرکت به هر دلیل ورشکسته شود.[۳]
  • سهام انتفاعی:سهم انتفاعی وقتی مصداق دارد که به دلیل استهلاک سهام که در قانون ایران از آن به عنوان استهلاک سرمایه یاد شده است [۴]، ارزش اسمی سهم با استفاده از اندوخته‌های اختیاری یا سود قابل تقسیم به صاحب آن پرداخت شود.

؛ از نظر ماهیت آورده

  • سهام نقدی:در قانون فرانسه به کسانی که آورده نقدی یعنی پول به شرکت می‌آورند سهم نقدی اختصاص داده می‌شود.این سهام با پرداخت یک چهارم مبلغ آن قابل صدور است [۵].
  • سهام غیرنقدی:به کسانی که آورده غیرنقدی به شرکت می‌آورند سهم غیرنقدی اختصاص داده می‌شود.این سهم در صورتی صادر می‌شود که آورده راجع به آنها به طور کامل تسلیم شده باشد [۶] .

؛ سایر انواع سهام

  • سهام مؤسس: سهام مؤسس سهامی است که در ازای زحمات مؤسسان پس از تصویب مجمع عمومی به آن‌ها داده می‌شود. دارندگان این نوع سهام، در اداره امور شرکت حقی ندارند و فقط پس از پرداخت سهام، بهره‌ای به آن‌ها تعلّق می‌گیرد.به بیان دیگر مزیت قابل انتقالی است که صاحب آن، به دلیل ارائه خدمات در تاسیس شرکت سهامی از قسمتی از منافع شرکت یا هنگام تصفیه شرکت از قسمتی از دارایی اضافه بر سرمایه باقی‌مانده شرکت برخوردار می‌شود.

؛ از نظر شکل

  • سهام با نام — سهم بانام سهمی است که در ورقه راجع به آن نام صاحب سهم گفته شده باشد و یا در دفتر سهام شرکت ثبت شده باشد.در واقع هم می‌شود روی ورقه سهم که دارای شماره مخصوص است نام دارنده آن را ذکر کرد و هم به این اکتفا کرد که سهم با نام است و نام صاحب آن در دفتر سهام شرکت آورد [۷].
  • سهام بی نام — حقوق صاحبان سهم بی‌نام ناشی از ورقه سهم است که به صرف قبض و اقباض قابل انتقال به دیگری است و هیچ گونه تشریفات دیگری برای اعتبار انتقال آن ضرورت ندارد.از آنجا که این نوع سهم، به صورت سند در وجه حامل تنظیم و مالک دارنده آن شناخته می‌شود، مگر خلاف آن ثابت گردد [۸]، گم شدن یا سرقت آن تابع مقررات قانون تجارت راجع به اسناد در وجه حامل است [۹].

البته ممکن است سهمی در عین حال در دو یا چند تقسیم بندی قرار بگیرد مثلاً سهام سرمایه‌ای، بانام و ممتاز [۱۰] .

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. مهران فر. ر.ک. فصل سوم: ابزار مالی.
  2. یاری. ر.ک. مدخل سهام.
  3. یاری. ر.ک. مدخل سهام ممتاز.
  4. ماده ۶۵ لایحه قانونی ۱۳۴۷
  5. بند ۲ ماده ۷۵ قانون ۱۹۶۶
  6. بند ۳ ماده ۷۵ قانون ۱۹۶۶
  7. ستوده تهرانی، ص ۵۰
  8. ماده ۳۹ لایحه قانونی ۱۳۴۷
  9. مواد ۳۲۰ لغایت ۳۳۴ قانون تجارت
  10. اسکینی، ص ۶۹

منابع[ویرایش]

  • دکتر خادمی ،مهدی ،همه چیز درباره سهام ،انتشارات مرکز اطلاع رسانی بورس ؛چاپ سوم ،1389
  • مهران‌فر، محمدرضا. آشنایی با مفاهیم بورس اوراق بهادار، چاپ اول. تهران: نشر چالش، ۱۳۸۷. ISBN 978-964-2522-06-4
  • یاری، محمدحسن. آکسفورد بورس: اولین دیکشنری بازار بورس اوراق بهادار تهران، چاپ اول. تهران: مؤسسهٔ انتشاراتی مرکز فکر، ۱۳۸۶. ISBN 964-2649-17-9
  • ستوده تهرانی، حسن. حقوق تجارت (جلد دوم). تهران: دادگستر، ۱۳۸۲.
  • اسکینی، ربیعا. حقوق تجارت شرکتهای تجاری: شرکتهای سهامی عام و خاص (جلد دوم). تهران: سمت، ۱۳۸۰. ISBN 964-459-261-1
  • بهکیش، محمدمهدی. اقتصاد چیست؟، چاپ دوم. تهران: نشر نی، ۱۳۸۱.