سنگ کلیه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سنگ کلیه
A color photograph of a kidney stone, 8 millimeters in diameter.
یک سنگ کلیه ۸ میلی‌متری
آی‌سی‌دی-۱۰ N20.0N20.9
آی‌سی‌دی-۹ 592.0, 592.1, 592.9
دادگان بیماری‌ها ۱۱۳۴۶
مدلاین پلاس ۰۰۰۴۵۸
ای‌مدیسین med/۱۶۰۰
سمپ D007669

سنگ کلیه بیماری است که باعث درد در پهلوی سمت چپ یا راست بدن می‌شود. سنگ دستگاه ادراری یکی از ناراحت‌کننده‌ترین بیماری‌ها است. اغلب بیماران مبتلا به سنگهای کلیه معمولاً در سالهای اولیه بلوغ مراجعه می‌کنند و حد اکثر شیوع سنی آن در حدود ۲۸ سالگی است. یک قله دیگر در ۵۵ سالگی وجود دارد که تقریباً مختص به سنگهای عفونی در خانمها است. بطور کلی سنگهای کلیه در مردان ۴ برابر زنان است ولی اگر تنها سنگهای عفونی را در نظر داشته باشیم نست مرد به زن ۲ به ۳ است.[۱] انواع مختلف سنگ ادراری وجود دارد ولی اغلب سنگها از جنس کربنات کلسیم هستند. سایر انواع: استروایت یا عفونی، اگزالاتی، سیستئینی، اسیداوریکی. سنگ‌ها در لگنچه، میزنای، مثانه و در پیشابراه دیده می‌شوند. رژیم غنی از کلسیم - سدیم - پروتئین و همچنین عدم تحرک افراد مبتلا به هیپر کلسیوری نوع دو - افراد مبتلا به بیماری‌های گوارشی مثل التهاب روده یا ایلئوستومی، سابقه ابتلا به عفونت ادراری و بیماری‌های متابولیک، نقرس، عدم تحرک در ابتلا به سنگ نقش دارند.

تاریخچه[ویرایش]

اولین گزارش‌های سنگ ادراری شاید مربوط به سنگ‌هایی باشد که بین اسکلت یک مصری که در ۴۸۰۰ سال قبل از میلاد مسیح می زیسته باشد. همین طور جراحی‌هایی که برای سنگ ادراری انجام شده‌اند نیز جزو اولین اعمال جراحی محسوب می‌شوند.[۲]

علایم سنگ[ویرایش]

درد حاد اغلب ناشی از گیرکردن سنگ در مجاری ادراری است وگرنه خود سنگ اغلب علامتی ندارد. انسداد، عفونت، خیز درد شدید در منطقه دنده‌ای مهره‌ای، تهوع، استفراغ و اسهال است. درد بسیار شدید و شبیه به درد زایمان است، هماچوری یا خون ادراری در این افراد دیده می‌شود.

هدف فوری درمان درد و هدف طولانی جلوگیری از تخریب نفرون است. نفرون نام واحدهای ساختاری کلیه است که لوله پیچیده‌ای متشکل از یک لایه بافت پوششی است و در یک انتها بسته و در انتهای دیگر به درون لگنچه باز می‌شود. سنگ کلیه می‌تواند کشنده باشد.

انواع سنگ‌های کلیه[ویرایش]

  • سنگ‌های حاوی کلسیم
  • سنگ‌های استروویتی که حاوی آمونیاک و منیزیم هستند
  • سنگ‌های اسید اوریکی
  • سنگ‌های سیستیئین[۳]

درمان[ویرایش]

حمام یا بخار آب گرم و مصرف مایعات در صورت عدم منع مفید است. بیماران باید رژیم غذایی را رعایت کنند و در طول روز هر یک الی دو لیتر آب بنوشند، از فعالیت زیاد بپرهیزند، با مشاهده اولین عفونت ادراری به پزشک مراجعه کنند، هر چند وقت یک بار آزمایش ادرار انجام دهندو مراقب افزایش میزان اوره و کراتیین و نیتروژن اوره خون خود باشند.

در صورتی که سنگ بزرگ‌تر از یک سانتیمتر باشد از عمل جراحی استفاده می‌کنند. برای درمان از لیزر، ESWL، TUL، سیستوسکوپی، نفرولیتوتومی و کمولیز استفاده می‌کنند.

هنگام ایجاد درد حاد (اغلب ناشی از گیرکردن سنگ در مجاری) مسکن‌های مخدر و غیراستروئیدی مفید هستند. معمولاً در چنین مواقعی اساس درمان انتظار برای دفع سنگ از طریق جریان ادرار است.

درمان سنتی

یک عدد هندوانه کامل را با پوست درون یک دیگ آب جوش بمدت ۴۵ دقیقه بجوشانید و آب هندوانه را بخورید، همچنین اگر اندازه سنگ بزرگ است حرکت بمدت ۲ تا ۳ ساعت در وسایل نقلیه‌ای که لرزش دارند مانند مینی بوس، تیلر، تراکتور باعث خرد شدن سنگ‌ها می‌شود.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

سنگ کلیه

  1. بولوک، نیگل و همکاران: اورولوژی بنیادی، ترجمه امیرفرخ کلهری و غلامحسین حسنی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران،۱۳۷۱، ص۲۰۶
  2. بولوک، نیگل و همکاران: اورولوژی بنیادی، ترجمه امیرفرخ کلهری و غلامحسین حسنی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران،۱۳۷۱، ص۲۰۵-۲۲۷
  3. «سنگ‌های کلیه». مرکز تحقیقات طب گرمسیری و عفونی خلیج فارس دانشگاه علوم پزشکی بوشهر. 
  • کتاب بونر و سودارث