سندبادنامه

کتاب سِندبادنامه طی دوره‌های گذشته با نام‌های گوناگونی مانند: کتاب حکیم سندباد، داستان هفت‌وزیر، کتاب مکرالنساء، حکایت وزراء سبعه و ... نامیده می‌شده و امروزه به نام سندبادنامه مشهور است.

سیر تاریخی کتاب سندباد

چون سندبادنامه مورد علاقۀ مردم بوده است، در دوره‌های مختلف توسط شاعران و نویسندگان ویرایش شده‌است.

• سندبادنامۀ منظوم رودکی

رودکی شاعر قرن چهارم هجری داستان سندبادنامه را منظوم ساخته‌است ولی امروز تنها چند بیت از آن باقی‌مانده‌است.

• ترجمۀ ابوالفوارس فناروزی

کتاب سندبادنامه به فرمان نوح‌بن نصر سامانی در سال ۳۳۹ هجری قمری توسّط ابوالفوارس فناروزی به فارسی سادۀ دری ترجمه شده‌است. این ترجمه از بین رفته‌است.

• سندبادنامۀ منظوم ازرقی هروی

ازرقی هروی شاعر نیمۀ دوم قرن پنجم سندبادنامه را منظوم ساخته‌است. این ترجمه از بین رفته‌است.

• تحریر ظهیری سمرقندی

ظهیری سمرقندی از کاتبان بزرگ ایران در قرن ششم هجری قمری است که سندبادنامه را از صورت ساده به نثر فنی آراسته کرد. ظهیری سمرقندی این کتاب را با بهره‌گیری از آیات قرآن، حدیث‌ها، سروده‌ها و زبانزدهای فارسی و عربی، آرایه‌های گوناگون ادبی و آن گونه که در آن دوره معمول بوده‌است، به نثر فنی آراسته‌است.

• سندبادنامۀ منظوم جلال عضد

تصحیح و ویرایش

کتاب سندبادنامه در سال ۱۹۴۸ میلادی توسّط احمد آتش در ترکیه تصحیح شده‌است که خالی از اشکال نبود. تصحیح دیگری در سال ۱۳۸۱ در ایران توسّط مرکز پژوهشی میراث مکتوب و با همکاری مرکز بین‌المللی گفتگوی تمدن‌ها به چاپ رسیده‌است. این کتاب توسط محمدباقر کمال‌الدینی تصحیح شده‌است. بازنویسی این کتاب با روایتی ساده و روان به‌وسیلۀ مهدی نصیری دهقان با عنوان شاهزاده و هفت وزیر فرزانه توسّط انتشارات شانی در سال ۱۳۸۹ منتشر شده‌است.

درون‌مایه

سندبادنامه در موضوع آداب کشورداری و رفتار با رعیت است و از دیدگاه ساختار با کلیله و دمنه همانندی دارد، یعنی یک داستان اصلی که در ضمن آن داستان‌ها و قصّه‌های دیگری نیز می‌آید و آن داستان اصلی شبیه داستان سیاوش و سودابه و قصّۀ یوسف و زلیخا است.

خلاصهٔ داستان

مجموعه حکایت‎ها و داستان‎های پندآموز است که به‌صورت پی‎درپی آمده و هدف آن به ظاهر آگاه ساختن پادشاه و در واقع تنبیه و تَنَبُّه خواننده‌است. روند داستان دربارهٔ حکومت پادشاهی عادل به نام کوردیس است که در کشور هندوستان حکمرانی می‎نموده و پس از آن‌که فرزندش تا سنّ جوانی هیچ علمی نیاموخت، حُکما و فلاسفه گرد آمدند و تدبیری اندیشیده وی را توسّط یکی از آنان که سِندباد نام داشت، آموزش دادند. آنگاه تا رفع بلا و قضای آسمانی، هر روز به‌صورتی وزیران برای پادشاه حکایتی نقل می‎کردند و در انتهای کار نیز کلمات حکمت‎آموزی که لازمهٔ حکومت است، در هشت‌بند به عرض پادشاه رساندند. داستان سِندبادنامه با شکرگزاری پادشاه به داشتن فرزندی آراسته به زیور حکمت و کناره‎گیری از سلطنت به نفع وی و پرداختن به آخرت خاتمه یافته‌است.

منابع

• سندبادنامه، محمّدبن علی ظهیری سمرقندی، تصحیح محمّدباقر کمال‌الدّینی، انتشارات میراث مکتوب، چاپ اوّل ۱۳۸۱. ISBN 964-6781-72-1 سایت خانۀ کتاب
• معرفی شاهزاده و هفت وزیر فرزانه؛ (سِندبادنامه)|پایگاه اطلاعات نشریات کشور|روزنامهٔ جام جم
• سندبادنامه: شاهزاده و هفت وزیر فرزانه، مهدی نصیری دهقان، انتشارات ابتکار دانش، چاپ سوم ۱۳۹۰. ISBN 978-600-111-057-3 خانۀ کتاب
• دو روايت از سندبادنامه پایگاه اطلاعات

پیوند به بیرون

• یادی از سندباد (بررسی و نقد کتاب سندبادنامه) ، میر جلال‌الدّین کزازی سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
• سندبادنامه: شاهزاده و هفت وزیر فرزانه ISBN 978-600-111-057-3 سایت آدینه بوک
• اصل و منشأ سندبادنامه و سیر تاریخی آن در زبان فارسی پایگاه مجلات تخصصی نور
• مشاهدۀ مقدمۀ کتاب سندبادنامه: شاهزاده و هفت وزیر فرزانه سایت خانۀ کتاب
• پژوهشی در اغلاط و منابع ابیات سندبادنامه (بازنگری سندبادنامه) سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
• بررسی وجوه روایتی در داستان‌های سندبادنامه سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
• نوع‌شناسی سندبادنامه پایگاه مجلات تخصصی نور
• سندبادنامه، کتابی ایرانی با داستانی جهانی خبرگزاری میراث فرهنگی