سنجه‌های برادفورد هیل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

سنجه‌های برادفوردهیل (معیارهای برادفورد هیل یا اصول برادفورد هیل) گروهی از کمینه شرایطی هستند که برای نشان دادن شواهد کافی برای تایید یک رابطه علی میان یک پیشامد و یک پیامد ضروری هستند. سر آستین برادفورد هیل (۱۸۹۷–۱۹۹۱)، همه‌گیرشناس انگلیسی برای نخستین بار این سنجه‌ها را در سال ۱۹۶۵ به کار گرفت.

سنجه‌های نه‌گانه[ویرایش]

این سنجه‌ها عبارتند از:[۱]

۱. توان: نخستین سنجه بر توان همراهی دو متغیر تاکید دارد. اگر جامعه مورد پژوهش دارای ناهمسانی در یافته ها با درجات بالا باشد، بسیار ساده تر می توان به علیت اشاره کرد. نباید فراموش شود که گاه ممکن است یک "همراهی" یا یک "همزمانی" دیده شده در پژوهش با رابطه علت و معلول اشتباه گرفته شود.[۲]

۲. پایداری: پایداری همراهی است که به علیت استناده می کند. یافته‌های پایدار و سازگار در نمونه‌های گوناگون و در زمان‌ها و مکان‌های گوناگون که به دست پژوهشگران گوناگون بررسی شده باشد، وجود یک رابطه را تقویت می‌کند.[۱]

۳. ویژه بودن: هنگامی که یک جامعه آماری خاص در یک مکان خاص با یک متغیر خاص پیوند داشته باشد، رابطه علیت محتمل‌تر است.[۱]

۴. زودگذری: معلول باید بی‌درنگ پس از علت رخ دهد.[۱] اگر دیرپاسخ بودن معلول دارای توجیه دانشیک و دیدمانی باشد، معلول باید پس از آن دوره به علت واکنش نشان دهد.

۵. شیب زیست‌شناختی: همراهی منحنی میزان واکنش به علت و یا نمودار زیستی است.[۲] برای نمونه کسانی که بیشتر سیگار می کشند باید بیش از غیرسیگاری‌ها محتمل به ابتلا به سرطان ریه باشند.

۶. باورپذیری (خِرَدپذیری): توان پذیرش دانشیک و دیدمانی (تئوریک) همراهی دو متغیر است. اگر هیچ پیوندی میان پدیده‌های گوناگون باورپذیر نباشد باید در استنباط علیت هوشیار و محتاط باشیم.[۲]

۷. وابستگی: هم‌راستایی شواهد است. هیل می‌گوید تداخل علت و معلول ناشی از یک همراهی نباید به شکل قابل توجه با قوانین رایج شناخته شده رفتار حیاتی و زیست شناختی بیماری مورد مطالعه در تضاد باشد.[۲]

۸. آزمایش پذیری: در بیشتر موارد ممکن است که ادعای وجود یک رابطه را آزمایش تجربی کنیم.[۱]

۹. قیاس پذیری: تاثیر عوامل مشابه نیز ممکن است به وجود شناخت رابطه علیت کمک کند.[۱]

هیچ کدام از نه سنجه بالا، شاهد قطعی و مسلمی در دفاع یا رد فرضیه علت و معلولی نمی‌آورند. بااین حال، این نه شرط کم یا بیش شواهدی را برای علیت فراهم می کنند. نسبت دادن علیت، کاری بسیار خطیر و جدی است. بهترین پند درباره ی گرفتن نتیجه از مساله علت و معلول ار طرح های غیرتجربی این است که به معیارهای "برادفورد هیل" استناد کرده و با دقت بسیار رابطه‌های مورد نظر را تفسیر کنیم.[۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ Hill, Austin Bradford (1965). "The Environment and Disease: Association or Causation?". Proceedings of the Royal Society of Medicine 58 (5): 295–300. PMC 1898525. PMID 14283879. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ روش های غيرتجربی انتخابي: آشنايي و تشخيص موقعيت- نشريه جراحي ايران، دوره ۱۹ ، شماره ۴، سال ۱۳