سنجد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فارسی English
سنجد
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
دسته: گیاهان گلدار
رده: دولپه‌ای‌ها
راسته: گل‌سرخ‌سانان
تیره: سنجدیان
سرده: سنجدها
گونه: E. angustifolia
نام علمی
Elaeagnus angustifolia
لینه

سِنجـِد گیاهی درختی است از خانواده سنجدیان (Elaeagnaceae) که در آب و هوای معتدل می‌روید. برگ‌های باریک و مخملی شکل و میوه‌هایی قهوه‌ای رنگ و خوراکی دارد که از هستهٔ آن در تهیهٔ برخی داروها استفاده می‌شود.

به فارسی بطور کلی سنجد ولی در مناطق گوناگون ایران دارای نامهای محلی است، در کردستان آن را «سرین چک»، در آذربایجان «ایده- ایکده» در اطراف تهران «پستانک» و در اصفهان «غبیده بادام» گفته می‌شود. در کتب سنتی با نام‌های «چوب‌دانه، نُقد، بُل» نامبرده شده‌است. این درخت را می‌توان با انبوه فراوان در شهرستان های جنوب خراسان و قهستان و منطقه اقلید دید.[۱]

سنجد به سرمای سخت زمستان مقاوم می‌باشد لیکن گرمای شدید تابستان را نمی‌پسندد.

شکل برگ سنجد شبیه برگ درخت بید و زیتون، دراز، کرک‌دار، براق و متناوب می‌باشد. پشت برگ‌ها نقره‌ای‌فام و دارای دمبرگ کوتاه است.

میوه سنجد سته خوراکی است با مزه تقریباً ترش، شیرین و کمی گس به شکل بیضوی، گوشتدار، شبیه زیتون به رنگ زرد نارنجی مایل به قرمز. سنجد از نظر غذایی کم‌کالری و طبیعت آن سرد و خشک و یبوست‌آور است.

خواص و کاربرد[ویرایش]

برگ درخت سنجد و میوه‌های خشک آن دارای قابض است، از گل‌های آن جهت معطر ساختن بعضی لیکورها استفاده به عمل می‌آید. جوشانده برگ درخت سنجد خاصیت جمع‌کنندگی و ضد اسهال دارد و داروی خوبی برای اسهال کودکان است. سنجد بادشکن و مقوی قلب است و سردرد را تسکین می‌دهد.

امروزه از درخت سنجد و میوه آن در صنایع غذایی، بهداشتی، دارویی، عطرسازی و صنایع چوب استفاده می‌شود. میوه‌ی این گیاه بسیار خوشمزه است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

Elaeagnus angustifolia
Scientific classification
Kingdom: Plantae
(unranked): Angiosperms
(unranked): Eudicots
(unranked): Rosids
Order: Rosales
Family: Elaeagnaceae
Genus: Elaeagnus
Species: E. angustifolia
Binomial name
Elaeagnus angustifolia
L.

Elaeagnus angustifolia, commonly called silver berry,[1] oleaster,[1] Russian olive,[1] or wild olive,[1] is a species of Elaeagnus, native to western and central Asia, from southern Russia and Kazakhstan to Turkey and Iran. It is now also widely established in North America as an introduced species.

Elaeagnus angustifolia is a usually thorny shrub or small tree growing to 5–7 m in height. Its stems, buds, and leaves have a dense covering of silvery to rusty scales. The leaves are alternate, lanceolate, 4–9 cm long and 1-2.5 cm broad, with a smooth margin. The highly aromatic flowers, produced in clusters of 1-3, are 1 cm long with a four-lobed creamy yellow calyx; they appear in early summer and are followed by clusters of fruit, a small cherry-like drupe 1-1.7 cm long, orange-red covered in silvery scales. The fruits are edible and sweet, though with a dryish, mealy texture. Its common name comes from its similarity in appearance to the olive (Olea europaea), in a different botanical family, Oleaceae.

The shrub can fix nitrogen in its roots,[2] enabling it to grow on bare mineral substrates.

In Iran, the dried powder of the fruits is used mixed with milk for rheumatoid arthritis and joint pains. It is also one of the seven items which are used in Haft Sin or the seven 'S's which is a traditional table setting of Nowruz, the traditional Persian spring celebration.

Cultivation and invasiveness

Russian olive (silver foliage) invading a rare cienega in New Mexico, United States

Elaeagnus angustifolia was described as Zizyphus cappadocica by John Gerard, and was grown by John Parkinson by 1633,[3] and was also grown in Germany in 1736. It is now widely grown across southern and central Europe as a drought-resistant ornamental plant for its scented flowers, edible fruit, attractive yellow foliage, and black bark.

The species was introduced into North America in the late 19th century, and subsequently escaped cultivation, because its fruits, which seldom ripen in England,[4] are relished by birds which disperse the seeds. Russian-olive is considered to be an invasive species in many places in the United States because it thrives on poor soil, has low seedling mortality rates, matures in a few years, and outcompetes wild native vegetation. It often invades riparian habitats where overstory cottonwoods have died.

Propagation

Establishment and reproduction of Elaeagnus angustifolia is primarily by seed, although some spread by vegetative propagation also occurs. The fruit is readily eaten and disseminated by many species of birds. The plants begin to flower and fruit from three years old.

See also

References

  1. ^ a b c d Bailey, L.H.; Bailey, E.Z.; the staff of the Liberty Hyde Bailey Hortorium (1976). Hortus third: A concise dictionary of plants cultivated in the United States and Canada. New York: Macmillan. ISBN 978-0-02-505470-7. 
  2. ^ Forest Service Fire Ecology
  3. ^ Alice M. Coats, Garden Shrubs and Their Histories (1964) 1992, s.v. "Eleagnus".
  4. ^ Parkinson noted that it rarely perfected its fruit (noted by Coats 1992).

External links