سمفونی شماره ۹ (بتهوون)

برگه‌ای از سمفونی شماره ۹ به دست‌خط بتهوون

سمفونی شماره ۹ در مینور اپوس ۱۲۵ آخرین سمفونی بتهوون است، لیکن تم‌ها و نغمه‌های موسیقایی آن سال‌ها قبل از تصنیف این اثر در ذهن آهنگساز شکل گرفته است. حیا قطعه فانتزی کرال در دو مینور اپوس ۸۰ که در سال ۱۸۰۸ ساخته شده‌است شباهت‌هایی در قسمت تم‌های آوازی به سمفونی نهم که سال‌ها بعد از آن نوشته شد، دارد.

رابطه سمفونی نهم بتهوون با سیاست

این سمفونی یکی از آثاری است که در تاریخ سیاست از آن استفاده شده است و در ‏میان هر دسته و هر ایدئولوژی ای طرفداران بسیاری دارد. انگلس می‌گوید: "روزی که بشر سمفونی نهم را آیین رفتاری خود قرار دهد آن روز ‏بتهوون جایگاه حقیقی خود را یافته‌است." و بیسمارک اعتقاد داشت که : "اگر من ‏سمفونی نهم را بیشتر گوش کرده بودم امروز بسیار شجاع‌تر بودم." به گفته هیندنبورگ: ‏‏"امروز اشک‌های زیادی در خانواده‌های آلمانی می‌ریزد، ولی بتهوون به ما می‌آموزد که ‏اگر کسی خود را در اختیار موسیقی او بگذارد نمی‌تواند نگون‌بخت بشود. او ‏تسکین‌دهنده رنج‌های ماست." در زمان جنگ دوم جهانی آلمانی‌ها هر جا را اشغال می‌‏کردند، این سمفونی را می‌نواختند. این سمفونی برای تولد هیتلر نواخته شد. نخست‌وزیر زیمباوه آن را به عنوان سرود ملی کشورش انتخاب کرد، واتیکان از این سمفونی ‏دفاع کرد و بالاخره "سرود شادی (Ode to Joy)"، موومان چهارم این سمفونی، به عنوان سرود رسمی اتحادیه اروپا انتخاب شد.‏ بتهوون در این سمفونی باکلام از اشعار جاودانه و بشردوستانه شیلر استفاده کرده است که این اشعار به نوعی بازگویی مضمون شعر بلند سعدی ،"بنی آدم اعضای یک پیکرند"است .

چکامه شادی -

یاران من !این سان - غمین - نسرایید!
بگذارید تا نغمه‌ای دیگر ساز کنیم
نغمه‌ای شادی افزاتر

شادی... شادی

شادی ای زیبا اخگران خدایان
ای دخت حریم قدسیان
مدهوش از آذر تو ره می‌یابیم
به بارگاه اهورایی تو ای بارقه افلاکی
جادوی تو پیوند می‌دهد
آنچه را که روزگار از هم گسیخته است
آدمیان به برادری خواهند رسید
آنجا که شهپر لطیفت سایه می گستراند

آن که را که به او موهبتی پیشکش شد
تا به یاری دست یاری دهد
یا دختی از حریم عفاف را دلدار گشت
اوست شوریده ذوق و واصل به دیار شوق
نیز هر کس که خودرازنده جانی
در دایره گیتی می‌نامد
آن کس که این کمترین را نیارد
گریان گلیم خویش از این حلقه برکند

شادی را تمامی ساکنان ملک وجود
از پستان طبیعت می‌نوشند
همگان چه پاکان و چه ناپاکان
ردپای گل سرخ را می‌پوید
شادی به ما و دختر رز بوسه‌ها فشاند
دوستی که تا پرتگاه مرگ نیز آزموده شده
هم اوست که شوق وصال از این سوی در حشره آفرید
و کروبیان را از آن سوی برآستان پروردگار به پا داشت

سرخوش آنگونه که خورشیدها
در پهنهٔ شکوهمند آسمان شناورند
شما نیز ای برادران در مدار خویش ره پویید
شادان آن سان که شاهد فتح درآغوش پیروزی می‌جهد

اینک ای آدمیان گردهم آیید
به خود و به اهل جهان کمال خویش را بوسه دهید
هان ای برادران بر بام خیمه اختران
پدری مهربان ماوی گزیده است

ای آدمیان به سجده درمی آیید؟
ای جهانیان آیا از پروردگار خود آگاهی ندارید؟
او را برفراز خیمه ستارگان بجویید
که او بر بام اختران منزل گرفته است

جستارهای وابسته

• بتهوون
• موسیقی کلاسیک

منبع

1. مجله اینرتنتی سور مهر(انتشار تحت گنو)