ابوسعد سمعانی

تاج‌الاسلام ابوسعد عبدالکریم بن محمد بن منصور تمیمی سمعانی (از طایفه‌ٴ بنی سمعان‌، از شعبات بنی تمیم‌)، مورخ مسلمانی بود که در ۱۱۱۳ میلادی مطابق با ۵۰۶ هق در مرو زاده شد.

او در مشرق سرزمین های اسلامی ، ماوراءالنهر، ایران، عراق، شام و حجاز سفرهای‌ زیادی کرد و در ۱۱۶۶ میلادی مطابق با ۵۶۲ هق در مرو درگذشت‌.

معروف‌ترین اثر او کتاب الانساب است که به انساب سمعانی مشهور است. وی در ۱۱۵۵میلادی به تألیف این مفصل پرداخت‌. اثر در هشت جلد تالیف شده و موضوع آن در باب انساب عرب‌ می باشد.الانساب دارای ارزش تاریخی و جغرافیایی زیادی است‌، چون در زیر نام شخصیت‌های معروف‌ مورد بحث توضیحات شرح حالی و مکان‌شناسی به دست می‌دهد. او این اطلاعات را در ضمن‌ سفرهایش گرد آورد، چون در این اثنا، فضلای زیادی را به‌منظورهای مختلف ملاقات کرده بود. بیشتر از نظر ایران‌، ماوراءالنهر و آسیای مرکزی‌ دارای ارزش است‌، چون در این مورد مهترین و غالباً یگانه مأخذ اطلاعات ماست‌. کتاب‌ الانساب از طریق منتخبی از آن‌، به نام لباب‌، تالیف ابن اثیر یا از طریق منتخب دیگری به نام لُب‌ّاَللُباب تألیف سیوطی‌ معروف شده است. آثار دیگر او عبارتند از تاریخ مرو و همچنین تکمله‌ای بر تاریخ بغداد خطیب بغدادی نوشت.

منابع

• جورج سارتون. مقدمه بر تاریخ علم. ترجمهٔ غلامحسین صدری افشار. شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. 

• به سرپرستی غلامحسین مصاحب. دایرةالمعارف فارسی.