سریه نخله

راهزنی نخله
زمان رجب ۲ ه. ق/ دسامبر ۶۲۳ مکان نخله نتیجه پیروزی مسلمانان
فرماندهان و رهبران
عبدالله بن جحش	عمرو بن حضرمی
واحدهای درگیر
۸ تا ۱۲ نفر	۴ نفر
نیروها
۸ تا ۱۲ نفر	۴ نفر
تلفات
۰	۱ نفر کشته، ۲ نفر اسیر

سریه نخله یا راهزنی نخله به عملیات راهزنی ۸ تا ۱۲ تن از مسلمانان مهاجرین در صدر اسلام گویند که به دستور محمد و تحت فرماندهی عبدالله بن جحش (که بعدها امیرالمونین خوانده شد) و در منطقه نخله در جاده طائف - مکه رویداد. این حادثه به کشته شدن یکی از ۴ محافظ کاروان تجاری مشرکین و اسارت ۲ تن دیگر انجامید

منابع برای تاریخ‌نگاری رویداد سریه نخله

گزارش استاندارد از اولین نبرد بین مهاجرین (مسلمان) و قریش مشرک در طی لشگرکشی به نخله، بر اساس روایت ابن اسحاق است که او به گزارش عروه و نقل قول الزهری و همچنین یزید بن رومان استناد کرده‌است.

شرح رویداد

به گزارش ابن اسحاق عبدالله بن جحش، متحد بنو عبدالشمس با لشکر کوچکی از ۸ تا ۱۲ نفر از مهاجرین به بیرون فرستاده شد. محمد به او فرمانی به صورت نامهٔ مهر و موم شده داده بود تا اینکه بعد از ۲ روز از خروج از مدینه، نامه را باز کرده و بخواند. در مسیر مقرر شده، اونها نامه را باز کرده و فهمیدند که به آنها دستور داده شده‌است تا به محل نخله در جاده طائف-مکه بروند و در آنجا به کاروان مکه‌ای‌ها شبیخون بزنند. آنها سرانجام در نخله با کاروان مکه‌ای‌ها مواجه شدند و با تغییر شکل، تردیدشان را با حاجی نشان دادن خود، برطرف کردند. مسلمانان پس از بدست آوردن موقعیتی مناسب حمله را آغاز کردند. از ۴ محافظ اختصاصی کاروان، عمر بن خضرمی کشته شد و ۲ تن دیگر اسیر شدند، در حالی که نفر چهارمی فرار کرد. با وجود دادن هشدار به دشمن در نتیجهٔ این کار، به نظر نمی‌رسد گروه مسلمانان مشکلی در برگرداندن کاروان و اسیرها به مدینه داشته باشند. با این وجود برخی تردیدها در گزارش کشتن مکی‌ها در ماه حرام رجب - ماهی که خونریزی حرام است - بیان شده‌است. محمد در آغاز غنائم را تقسیم نکرده باقی گذاشت و سهم خمس آن را که به او پیشنهاد شده بود، قبول نکرد، ولی سرانجام یک وحی(۲:۲۱۷/۲۱۴) کار آنها را توجیه کرد. هیئت نمایندگان مکی به مدینه آمدند تا برای توافق برای پرداخت فدیه اسیران، آنها را آزاد کنند و محمد با پرداخت ۱۶۰۰ درهم برای هر یک بعد از برگشت سالم ۲ تن از مسلمانانی که از بقیه گروه جامانده بودند، موافقت کرد.

نکته اولی که در مورد این ماجرا باید گفته شود این است که محمد اقدام احتیاطی پیچیده‌ای برای ضمنانت امنیت عملیاتش کرده‌است. نه تنها به فرمانده گروهش دستورالمعلی در قالب نامهٔ مهر و موم شده ذاده‌است که از قرار معلوم محتوایش را فقط خودش، کاتبش، و یکی دو تن از مشاوران معتمدش می‌دانستند، بلکه گروهش را به سمت جادهٔ نجد فرستاد که حدوداً سمت شرق (مدینه) می‌شده‌است، اگر چه هدف نهایی آنها سمت جنوب (مدینه) بوده‌است. بدون شک ای کار برای این انجام شده تا از کشف آن توسط سیستم جاسوسی مکی‌ها جلوگیری شود. اما به هر حال، چون این لشکر کشی به نقطه‌ای صورت می‌گرفت که به مکه خیلی نزدیکتر بود تا مدینه، احتمالا خطر لو رفتن نقشه گروه وجود داشته‌است.

منابع

• Watt، William Montgomery. Muhammad at Medina. London: OXFORD University PRESS، ۱۹۵۶. ۵-۹. بازبینی‌شده در ۲۰۱۲-۰۹-۲۸. 
• WATT, w. MONTGOMERY. “MUHAMMAD”. In The Cambridge History of Islam. vol. 1A. Cambridge: Cambridge University Press, 2008. ISBN ‎978-0-521-21946-4. 

برای مطالعه بیشتر

• ابن اسحاق. مغازی الرسول. ج. ۱. ترجمهٔ محمود مهدوی دامغانی. تهران: مرکز تولید و انتشارات مجتمع دانشگاهی ادبیات و علوم انسانی، ۱۳۶۱. ۹-۱۴. 

جستار‌های وابسته

• جنگ بدر
• نقد محمد