تلقین (فیلم)

سرآغاز Inception
کارگردان	کریستوفر نولان
تهیه‌کننده	کریستوفر نولان اما توماس
نویسنده	کریستوفر نولان
بازیگران	لئوناردو دی‌کاپریو کن واتانابه ماریون کوتیار تام هاردی کیلین مورفی
موسیقی	هانس زیمر
توزیع‌کننده	برادران وارنر
تاریخ انتشار	۱۶ ژوئیه ۲۰۱۰ (آمریکا)
مدت زمان	۱۴۸ دقیقه
کشور	آمریکا
زبان	انگلیسی
بودجه	۱۶۰ میلیون دلار

تلقین یا سرآغاز (به انگلیسی: Inception)‏ نام یک فیلم مرموز، علمی- فلسفی به کارگردانی، نویسندگی و تهیه‌کنندگی کریستوفر نولان و با بازی لئوناردو دی‌کاپریو و یک تیم از بازیگران مکمل است. این فیلم که در ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۰ اکران شد، استقبال تماشاگران و منتقدان سینمایی را در پی داشت و در سال ۲۰۱۱ در هشتاد و سومین دوره مراسم اسکار برنده جایزه اسکار بهترین فیلم‌برداری، بهترین جلوه‌های تصویری، بهترین میکس صدا و بهترین تدوین صدا شد. داستان فیلم در مورد رخنه کردن به داخل رویاهای دیگران (بطور مخفیانه) و ربودن اسرار ذهن آنان در هنگام خواب است.

در ایران

سرآغاز با عنوان تلقین در سال ۱۳۸۹ برای اولین بار به فارسی دوبله شد و در نوروز ۱۳۹۰ در تلویزیون پخش گردید. ولي به تازگی ازشبكه پخش خانگي دوبله ومنتشرشده است

فضای فیلم

فیلم سرآغاز در مورد موضوعات خواب شفاف (خواب غیر شفاف)، خودآگاهی، و نفس‌گرایی است. موضوع این داستان، دستیابی انسان به فناوری نفوذ به درون خواب‌های دیگران در آینده‌ای نزدیک است. برخی افراد ضمن نفوذ به درون خواب‌های دیگران، حتی توانایی استخراج اطلاعات محرمانه از میزبان خواب را دارند. این اطلاعات می‌تواند بسیار حائز اهمیت باشد چرا که مثلا می‌توان اسرار نظامی یا تجاری شخص مهمی را از درون ذهن ناخودآگاهش (هنگام خواب دیدن او) دزدید.راجر ایبرت میگوید کریستوفر نولان با این فیلم یک داستان اورجینال را به هالیوود وارد کرده است.

داستان فیلم

بازیگران فیلم در شب افتتاح فیلم.

دام کاب (بازیگری لئوناردو دی کاپریو) یک دزد ماهر در استخراج اسرار ارزشمند مورد نیاز سازمان‌های جاسوسی و شرکت‌های تجاری و چندملیتی است. توانایی او در این است که هنگامی که دیگران در خواب هستند و ذهنشان در آسیب پذیرترین وضعیت است اسرار کلیدی آنان را از درون رویاهایشان ربوده و در دنیای بیرون از خواب، این اسرار را به خریداران متقاضی عرضه می‌کند. او یک گروه خطرناک از روان‌کاوان و مهندسان زبردست دارد که همراه او (بطور مخفی) وارد خواب‌های دیگران شده، و سعی در کشف و ربودن اطلاعات را دارند.

سایتو، نام یک سرمایه‌دار بزرگ ژاپنی است (به بازیگری کن واتانابه) که بدنبال حذف رقیبان تجاری خود، بخصوص خانوادهٔ رابرت فیشر (بازیگری سیلین مورفی) است. سایتو (که خود قبلا مورد هجوم ناموفق تیم آقای کاب قرار گرفته‌است)، پیشنهاد یک ماموریت ظاهرا ناممکن را به آقای کاب می‌دهد، و آن: بجای اینکه اسرار ذهن رابرت فیشر جوان را بدزدند، یک اندیشه را درون ذهن ناخودآگاه آقای فیشر بکارند و آن، اندیشهٔ متلاشی ساختن شرکت خودش و پدرش موریس فیشر (بازیگری پیت پوستلتویت) بدست خویشتن است. سایتو در عوض قول می‌دهد که با پارتی و نفوذی که در آمریکا دارد، کاب را از روی لیست سیاه تحت تعقیب دولت آمریکا بر دارد، تا او بتواند به آمریکا بازگشته و دو فرزند خویش را باز ببیند. کاب می‌پذیرد.

نولان و اِما توماس (تهیه کننده)

سایتو، کاب، و تیم منتخبشان (یک معمار، یک داروگر، و یک عامل نفوذی که قدرت تغییر چهره در خواب را دارد)، در یک برنامهٔ از قبل طراحی شده، وارد خوابِ (رویای) رابرت فیشر می‌شوند تا اندیشهٔ جدید (تکه تکه کردن امپراتوری پدرش) را در ذهن او بکارند. اما آنچیزی که از آن خبر ندارند این است که رابرت فیشر از قبل در اصول محافظت از ضمیر ناخودآگاهِ خود تعلیم دیده بوده‌است، و لذا مقاومت سرسختانه‌ای از خود در خوابش به نمایش می‌گذارد. این مقاومت بصورت مقاومت مسلحانه در خیابان‌های لس آنجلس در خوابِ فیشر متجلی می‌شود. سایتو در این میان تیر می‌خورد و مجروح می‌شود، و ماموریت در خطر شکست قرار می‌گیرد (یعنی ضمیر ناخودآگاه فیشر تقریبا موفق به حذف عوامل غیر بومی از خواب خود می‌شود). اما در همین موقع، کاب برای اینکه موفق شود اندیشه را در ذهن فیشر با موفقیت بکارد، مجبور می‌شود که خودش و بقیه را به یک لایه پایین‌تر بفرستد: یعنی در خوابِ فیشر همگی به خواب روند، و در آن رویای درونِ رویا، آن عملیات را ادامه دهند. اما در آن رویا (لایهٔ دوم)، که در یک هتل رخ می‌دهد، کاب اینبار برای اینکه فیشر به چیزی شک نبرد، با او از در دوستی وارد شده و او را متقاعد می‌کند که دارد خواب می‌بیند، و اینکه دزدانی ماهر سعی در ربودن رمز گاوصندوق پدرش (که در آن وصیت‌نامه‌ای نیز برایش گذاشته شده) دارند. کاب فیشر را متقاعد می‌کند که از راه خواب دیدن می‌تواند وصیتنامه پدرش (که در واقع اندیشهٔ آغازگر است) را دیده و قبل از دزدان به آن برسد. بنابراین هر دو (و بقیهٔ تیم بطور ناشناس) باز به خواب می‌روند تا فیشر وصیت پدر خود را در خوابِ جدید ببیند (یعنی لایهٔ در واقع سوم). در این لایه (که در کوهستانی اتفاق می‌افتد)، سایتو بالاخره می‌میرد، و کاب بدنبالِ او وارد لایهٔ چهارم (خوابِ درون خوابِ درون خوابِ درون خوابِ آقای فیشر) شده، اما بطور اتفاقی اسیر مولفهٔ همسر متوفی خود می‌گردد. مالوری (به بازیگری ماریون کوتیار) کاب را مجبور می‌کند تا در همان لایه بماند و به قولی که روزی به او داده بوده (زندگی مشترک) وفا کند.

یکی از آزمون‌های درون فیلم برای اینکه بشود فهمید که آیا درون رویا هستیم یا درون جهان حقیقی، استفاده از علامتگذارهای شخصی (totem) مثل فرفره‌است.

نهایتا همگی (به غیر از سایتو و کاب) از لایه سوم خارج و به بالا بازمی‌گردند. اما کاب در جستجوی سایتو، آنجا (در لایه سوم و چهارم) می‌ماند، و بنظر می‌رسد که راه فراری به بیرون از آن رویاها ندارد. در صحنهٔ نهایی فیلم، کاب (با چهره‌ای کهولت‌دار) با سایتو (در سنین پیری) درون یک کاخ مکدّر اما زیبا با معماری سنتی ژاپنی دیدار می‌کند، و کاب از او می‌خواهد که به یاد بیاورند که زمانی دور، هر دو به این دنیا وارد شدند، و این دنیا در واقع یک رویا است. سایتو تپانچه‌ای را بلند می‌کند، اما فیلم نشان نمی‌دهد که با آن چه می‌کند. ناگهان کاب خود را بیدار (در لایهٔ ظاهراً صفر) می‌یابد و همه چیز را پایان‌یافته شده می‌بیند: دوستانش به او (بابت موفقیت در ماموریت) تبریک گفته، و سایتو در حال گفتگوی تلفنی با مامورین دولت آمریکا (بمنظور بخشش از روی لیست سیاه) می‌باشد. پدر مالوری (بازیگری مایکل کین) در فرودگاه بین‌المللی لس‌آنجلس به استقبال او آمده و او را به نزد نوه‌هایش (فرزندان خردسال کاب و مالوری) می‌برد. در آن منزل، کاب، که هنوز باور ندارد که دارد به دیدار بچه‌هایش می‌رود، فرفره را روی میز انداخته و به چرخش در می‌آورد. فیلم با زوم کردن روی چرخش فرفره بمدت چند ثانیه، ناگهان تمام می‌شود (و مشخص نمی‌شود که فرفره زمین می‌خورد یا نه).

استقبال

فیلم توسط منتقدین با واکنش بسیار مثبتی روبرو گشت. راجر ایبرت بطور نمونه به آن نمره A داد. نشریه هالیوود ریپورتر آن را «یک اثر اصالت‌دار» خواند، نیویورک پست آن را «فیلمی متفکرانه»، و رولینگ استون آنرا «اثری درخشان» توصیف کرد.عده زیادی این اثر را «یک شاهکار» نامیده‌اند. هيجان، تعليق و سرگرم كنندگى در عين پرداختن به ژرف‌ ترين انديشه‌هاى انتزاعى، هنر والاى کریستوفر نولان را نمايان ميكند.«سرآغاز» سرگرم كننده,عمق دار و مفهومی است اما درك جزئياتش براى ذهن‌هاى ساده‌پسند و آسان‌ياب، دشوار است. آن‌قدر دشوار كه اعضاى آكادمى اسكار آن را تنها به مثابه اثرى تكنيكال به رسميت شناختند. دادن اسكارهاى بخش‌هاى فنى (فيلمبردارى، تدوين، صدا و...) در مقابل ناديده گرفتن نولان در كارگردانى (كه حتى نامزد دريافت جايزه هم نشد) يادآور بي‌اعتنايى هاى مشابه به آثار استنلي كوبريك است. حالا همه نبوغ كوبريك را تاييد مى كنند ولى در دهه70 او زيادى كمال‌گرا، متفرعن و متظاهر ناميده مي‌شد. نولان كه با كوبريك مقايسه مى شود، براى استوديوهاى بزرگ فيلم مى سازد. آثارش سرگرم كننده و پرفروش و با مفهوم و دارای عمق هستند ولى مشكل درك نشدن در مورد او هم صدق مى كند. «سرآغاز» یا تلقین پيچيده‌ترين فيلم عمق دار و مفهومی و جذاب و سرگرم كننده اين سال‌هاست كه لذت و اندوه را به صورت توأمان نصيب مخاطبش مى كند. لذت چشيدن طعم سينماي ناب و اندوه گريزناپذير بودن كنار گذاشتن عشق براى بازگشت به زندگى؛كارى كه «كاب» در انتهاى «سرآغاز» انجامش مى دهد. چاره‌اى هم نيست گاهى براى زندگى كردن بايد بتوانى فراموش كنى.

واقعيت و رويا

پلكان پنروز توى فيلم هست نمونه اى تركيب شده و در واقعيت چيزى غيرممكنى است ان مى توان درست كرد در جهان هاى كه خواب روشن است .

بازیگران

• لئوناردو دی‌کاپریو در نقش دام کاب.
• ماریون کوتیار در نقش مال؛ همسر کاب.
• کن واتانابه در نقش سایتو.
• تام هاردی در نقش ایمس
• جوزف گوردون-لویت در نقش آرتور
• الن پیج در نقش آریادنی
• مایکل کین در نقش پروفسور و پدرزن آقای کاب
• کیلین مورفی در نقش رابرت فيشر

اطلاعات متفرقه درباره فیلم

• نوشتن داستان این فیلم توسط نولان، مدت ۱۰ سال بطول انجامید.
• اسم شخصیت لئوناردو دی کاپریو دقیقا با شخصیت فیلم تعقیب کریستوفر نولان یکی است: کاب
• تعبیر صحنهٔ پایانی فیلم بسیار در محافل تحلیلی و منتقد بحث‌انگیز بوده‌است.
• سرآغاز، در کشورهای انگلستان، فرانسه، کانادا، آمریکا، مراکش و ژاپن طی چندین مرحله در لوکیشین‌های مختلف فیلمبرداری شده‌است.
• در زمان فیلمبرداری‌ها کارگردان فیلم کریستوفر نولان هیچ حرفی از خلاصهٔ داستان نزد.
• سرآغاز دومین فیلم کریستوفر نولان، بعد از اولین فیلمی که در سال ۱۹۹۸ ساخته بود (تعقیب)، است که خودش فیلمنامهٔ فیلمش را نوشته‌است. دیگر آثار او همه اقتباس از رمان، داستان کوتاه و شعر بوده‌اند.
• ایوان راشل وود، امیلی بلانت، کیرا نایتلی و اما رابرتز همگی برای نقش آریادنی مورد انتخاب بودند اما الن پیج انتخاب شد.
• لئوناردو دی کاپریو تنها انتخاب مشترک نولان و اما توماس برای نقش اول بود.
• ایتالیا آخرین کشور اروپایی بود که فیلم در آن به اکران عمومی گذاشته شده بود. با این حال استقبال به حدی بود که فیلم در ۶۰۰ سالن سینمای این کشور به اکران گذاشته شد.

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تلقین (فیلم) موجود است.

• وب‌گاه رسمی
• تلقین (فیلم) در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)
• وقـتي همـه خوابيـم... / بررسي روانکاوانه فيـلم " سـرآغـاز" ساخته کريسـتوفـر نـولان / محـمد فرقـداني / سینما و ادبیات / سال 8 / شماره 31 / زمستان 1390
• نمای درشت: «تلقین»: نقدهایی بر تلقین (کریستوفر نولان) و گفت‌وگو با فیلم‌ساز / ماهنامه سینمایی فیلم / بهمن ۱۳۸۹ / شماره ۴۲۱
• نگاهی به ده فیلم برتر و مطرح سالی که گذشت: تلقین (کریستوفر نولان) / ماهنامه سینمایی فیلم / نوروز ۱۳۹۰ / شماره ۴۲۴