ستاد ویژه توسعه فناوری نانو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ستاد ویژه توسعه فناوری نانو در ایران با الهام از برنامه پیشگامی ملی نانوفناوری در بسیاری از کشورهای دنیا و خصوصاً ایالات متحده آمریکا (به انگلیسی: National Nanotechnology Initiative) در پاییز ۱۳۸۲، پیرو دستور سید محمد خاتمی، رییس جمهور وقت در مورد توجه جدی به فناوری نانو و برنامه ریزی برای توسعه آن "به صورت رسمی و با ساختار فعلی" تشکیل شد. وظیفة اصلی این ستاد، تعیین مسیر حرکت و اولویت‌های ملی کشور، رفع موانع در زمان اجرا و خدمت‌رسانی به بخش‌های اجرایی (خصوصی و دولتی) برای توسعة فناوری نانو می‌باشد. ستاد ویژه توسعه فناوری نانو می کوشد تا از طریق چشم‌اندازسازی، ارائة تسهیلات، ایجاد بازار و رفع مشکلات، زمینة فعالیت بخش خصوصی و تولید ثروت در جامعه را فراهم آورد.

تاریخچه[ویرایش]

تاریخچه تشکیل ستاد به اواخر سال ۱۳۷۹ و اوایل سال ۱۳۸۰ باز می‌گردد. در این زمان پروفسور غلامعلی منصوری استاد دانشگاه ایلینویز در شیکاگو طی ملاقاتی با مرحوم دکتر محمد تقی ابتکار که در آن زمان مشاور علم و فناوری آقای خاتمی بود، اهمیت و جایگاه فناوری نانو و تاثیر آن در آینده علمی و صنعتی دنیا را بیان کرد. دکتر ابتکار پس از آن طی نامه‌ای که بعدها به سند اصلی توجه دولتی ایران به فناوری نانو تبدیل شد، از سید محمد خاتمی تقاضا نمود برای راه اندازی مجموعه‌ای منسجم جهت تمرکز بر موضوع نانوفناوری اقدام کند و پیشنهاد اولیه او شکل گیری چنین تشکلی در دفتر همکاری‌های فناوری رییس جمهور بود که مورد توجه و تایید خاتمی قرار گرفت. بعد از آن کمیته مطالعات سیاست نانوتکنولوژی در دفتر همکاری‌های فناوری ریاست راه اندازی شد که از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۲ با همین نام به فعالیت ادامه داد و در سال ۱۳۸۲ به ستاد ویژه توسعه فناوری نانو تبدیل شد.

ترکیب ستاد[ویرایش]

ستاد ویژه توسعه فناوری نانو با ترکیب زیر تشکیل گردید:

  • معاون اول رییس‌جمهور (در دولت نهم، معاون علم و فناوری رییس جمهور)(رئیس ستاد)
  • رییس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (در دولت نهم معاون برنامه ریزی رییس جمهور)
  • وزیر امور اقتصادی و دارایی
  • وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
  • وزیر جهاد کشاورزی
  • وزیر صنایع و معادن
  • وزیر علوم، تحقیقات و فناوری
  • وزیر نفت
  • رییس دفتر همکاری‌های فناوری ریاست جمهوری (دبیر ستاد)
  • پنج نفر از صاحب‌نظران و مدیران برجسته کشور به انتخاب رییس ستاد

وظایف ستاد[ویرایش]

  • تصویب اهداف، راهبردها و سیاستهای کلان و برنامه‌های ملی توسعه فناوری نانو درکشور
  • تقسیم وظایف کلی دستگاه‌ها و تعیین مأموریت‌های بخشی و هماهنگی آنها در قالب برنامه بلندمدت ملی
  • نظارت عالی بر تحقق اهداف و برنامه‌ها

دبیرخانه ستاد[ویرایش]

دبیرخانه ستاد به پیشنهاد رییس جمهور در دفتر همکاری‌های فناوری ریاست جمهوری قرار دارد و وظایف آن به شرح زیر است:

  • هماهنگی امور اجرایی ستاد
  • مطالعه و تدوین پیش‌نویس اهداف، سیاستها و راهبردها با همکاری کمیته‌های فناوری نانو دستگاههای مرتبط و استفاده از مشاوران و کانونهای تفکر کشور
  • ارزیابی و تهیه گزارشهای پیشرفت کار از فعالیتهای بخشها و تحقق اهداف ملی برای بررسی در جلسات پیگیری ستاد
  • پیگیری موارد خاص که از طرف ستاد برعهدة دبیرخانه گذاشته می‌شود.

برنامه‌های ستاد[ویرایش]

در جلسه ستاد مورخ ۳/۹/۱۳۸۳ در حضور رئیس جمهور وقت و رئیس و اعضای ستاد، کلیات برنامه بلندمدت توسعه فناوری نانو مورد تایید قرار گرفت و مقرر شد پس از تکمیل، بر اساس بند ب مادة ۴۳ قانون برنامة چهارم توسعه، به هیأت دولت ارائه گردد. این سند با نام "راهبرد آینده" در تاریخ ۲/۵/۸۴ در جلسه هیئت دولت به تصوِیب رسید. پس از تصویب سند راهبرد آینده که حاوی ۳ هدف کلان، ۱۲ استراتژی و ۵۳ برنامه اجرایی است، قرار شد تمام برنامه‌های ستاد از جمله برنامه کوتاه مدت ذکر شده در قالب سند راهبرد انجام شوند. به منظور تعیین سیاست‌های کلان ستاد در هر یک از برنامه‌های ۵۳ گانه و همچنین نظارت بر حسن اجرای این برنامه‌ها توسط دستگاه‌های مسئول، چهارکارگروه در سال ۱۳۸۴ تشکیل گردید. این چهارکارگروه عبارتند از:

۱- کارگروه توسعه منابع انسانی ۲- کارگروه زیرساخت‌های توسعه فناوری ۳- کارگروه ترویج و تقویت بستر فکری-فرهنگی ۴- کارگروه توسعه فناوری و تولید

هر کارگروه متشکل از نمایندگان دستگاه‌های عضو ستاد است و وظیفة تهیه آیین نامه‌ها و دستورالعمل‌های لازم برای اجرای برنامه‌های ۵۳ گانه و ارزیابی و نظارت بر حسن اجرای آنها را به عهده دارد. آیین نامه‌های تدوین شده در کارگروه‌ها از طریق سایت اینترنتی ستاد اطلاع رسانی می‌شود.

در سال ۱۳۸۶ براساس تجربیات سه سال اجرای سند راهبرد آینده، ستاد اقدام به بازنگری و بهبود برنامه‌ها در چارچوب سند ده ساله برای سه سال ۱۳۸۷-۱۳۸۹ نمود و سند تکمیلی دوم راهبرد آینده تدوین گشت. این سند در سایت ستاد موجود است.

افراد کلیدی در توسعه نانو در ایران[ویرایش]

رویدادهای کلیدی در توسعه نانو در ایران[ویرایش]

  • ۱۳۷۹: جرقه آغازین مطرح شدن فناوری نانو در ایران، تشکیل کمیته مطالعات سیاسیت نانوتکنولوژی
  • ۱۳۸۰ : تاسیس اولین تشکل دانشجویی نانو در ایران، چاپ اولین کتاب فارسی نانوفناوری
  • ۱۳۸۲ : تشکیل ستاد ویژه توسعه فناوری نانو با ابلاغ رییس جمهور
  • ۱۳۸۳ : تصویب برنامه ده ساله توسعه فناوری نانو در هیئت دولت، تخصیص بودجه مناسب به ستاد نانو، تاسیس اولین شرکت نانوفناوری در ایران
  • ۱۳۸۴ : تعلیق بخش زیادی از بودجه ستاد در دولت نهم و درگیری‌های اجرایی، فراخوان پروژه‌های نانو در کل کشور
  • ۱۳۸۵: بازگشت ستاد به روال عادی فعالیت‌ها و ادامه برنامه، اوج گیری حمایت‌های تشویقی ستاد، تولید اولین محصول تجاری بر مبنای نانو در ایران
  • ۱۳۸۶: شروع فعالیت ستاد زیر نظر معاونت علمی و فناوری رییس جمهور، بهبود چشمگیر وضعیت مکانی ستاد و متعاقب آن گسترش فعالیت ها
  • ۱۳۸۶: تدوین و تصویب سند دوم راهبرد آینده برای سال‌های ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۹
  • ۱۳۸۷: گسترش همکاری‌های بین‌المللی، صعود ایران در رتبه انتشار مقالات علمی در زمینه نانو، پیشرفت عددی ثبت اختراعات بین‌المللی نانو با مبدا ایران

منابع[ویرایش]

  • خبرنامه نانوتکنولوژی، کمیته مطالعات سیاست نانوتکنولوژی، دفتر همکاری‌های فناوری ریاست جمهوری، سال ۱۳۸۰
  • بولتن "نانوتکنولوژی راه آینده"، سمینار آشنایی با نانوتکنولوژی، دانشکده فنی دانشگاه تهران، سال ۱۳۸۰
  • سایت ستاد ویژه توسعه فناوری نانو، بازدید شده در تاریخ‌های ۲۴ دسامبر ۲۰۰۴، ۳ فوریه ۲۰۰۶، ۲ ژانویه ۲۰۰۶، ۹ می ۲۰۰۷ و ۲۴ ژوئیه ۲۰۰۸. [۱]
  • نسخه انگلیسی سایت ایران نانو: [۲]
  • استت نانو: [۳]
  • سایت مدیریت فناوری نانو: [۴]
  • آدرینانو: [۵]