سایکدلیک راک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سایکدلیک راک
ریشه‌های سبکی
ریشه‌های فرهنگی
سازهای موسیقی
مشتق‌ها هارد راک, گلم راک, هوی متال, پراگرسیو راک, استانر راک, گروه های هم نوازی
زیرسبک‌ها
اسید راک – راگا راک – اسپیس راک 
سبک‌های درهم‌آمیخته
سایکدلیک پاپ – ساکدلیک سول – سایکدلیک ترنس 

سایکدلیک راک یا راک روان گردان [۱] (به انگلیسی: Psychedelic rock) سبکی از موسیقی راک، الهام گرفته شده از فرهنگ روان گردان (سایکدلیک) است و تلاش دارد استفاده از داروهای روانگردان (مواد مخدر و محرک) را افزایش دهد. در این سبک، افکت ها و تکنیک های جدیدی در ضبط استفاده می شود و متأثر از منابع غیر غربی نظیر راگاس(به انگلیسی: ragas) و درونز(به انگلیسی: Drones) مربوط به موسیقی هندی است. این سبک در اواسط دهه ۶۰ میلادی به وسیله هنرمندانی نظیر بیتلز، بیردز و یاردبردز ظهور کرد و گروه های راک و بلوز راک انگلیسی و امریکایی نظیر گریتفول دد، جفرسون ایرپلین، جیمی هندریکس، کریم، دورز وپینک فلوید آن را به عنوان یک ژانر رسما به وجود آوردند . در سالهای ۱۹۶۷ و ۱۹۶۹ سایکدیلیک راک با فستیوال the Summer of Love و Woodstock Rock Festival به اوج خود رسید و به یک جنبش موسیقیایی بین المللی به همراه جلوه های وسیع ضدفرهنگی تبدیل شد و در نهایت از دست رفتن و مرگ مهره های کلیدی این سبک و جنبش بازگشت به ریشه های راک، وقتی که جامعه در حال تغییر نگرش بود، قبل از اینکه این سبک از بین برود، سبب شد بازماندگان به سبک های دیگری روی بیاورند. ( بعضی هنرمندان مانند پینک قلوید تا آخر خصلت های سایکدلیک را حفظ کردند.) سایکدلیک راک بر خلق سبک هایی نظیر سیاکدلیک پاپ و سایکدلیک سول نیز تأثیر گذاشت. همچنین پلی شد که باعث انتقال شکل های اولیه بلوز و موسیقی فولک که برمبنای راک بود (بلوز راک و فولک راک) به پراگرسیو راک، گلم راک و هارد راک شد و نتیجه این دگردیسی گسترش زیر شاخه هایی مثل هوی متال بود. از اواخر دهه هفتاد میلادی سایکدلیک به شکل های جدیدی از نئو سایکدلیک Neo-psychedelia احیا شد.


ویژگی ها[ویرایش]

سیتار، که بسیار در موسیقی سایکدلیک استفاده می شد.

به عنوان یک سبک موسیقی، سایکدلیک راک تلاش دارد اثرات استفاده از مواد مخدر و محرک را با تلفیق جلوه های جدید صوتی الکترونیک، تکنوازی های طولانی مدت و بداهه نوازی که بویژه تحت تأثیرعرفان شرقی بود و با استفاده از سازهای نامتعارف موسیقی شرقی بخصوص سازهای هندی و یا تلفیق عناصر موسیقی شرقی انعکاس می یافت، افزایش دهد.ویژگی های اصلی آن شامل:

  • گیتار الکتریک که اغلب با feedback و wah wah و fuzzboxes همراه است. [۲]
  • افکت های صوتی که با مهارت به کار گرفته می شود.[۳]
  • استفاده از سازهای غیرمتعارف با تأکید ویژه بر تبلا و سیتار.[۴]
  • حضور پر رنگ سازهای کلیدی نظیر ارگان، هارپسیکورد یا ملوترون.[۵]
  • تکنوازی طولانی مدت سازهای الکترونیک ابتدایی نظیر سینث سایزر و ترمین.[۶][۷][۸]
  • شعرهایی که به طور مستقیم و غیر مستقیم به مواد مخدر و محرک اشاره دارد نظیر White Rabbit از جفرسون ایرپلین و Purple Haze از جیمی هندریکس
  • اشعار سورئال، عجیب و غریب، رمزآمیز و یا ملهم از ادبیات و ...[۹]


وجه تسمیه[ویرایش]

اصطلاح سایکدلیک نخستین بار توسط روانپزشکی به نام همفری اسموند(به انگلیسی: Humphry Osmond) به منظور توصیف جایگزینی برای داروهای روان‌گردان مورد استفاده قرار گرفت. [۱۰] تصور می شود اولین کاربرد موسیقیایی واژه سایکدلیک به وسیله گروه فولک ساکن نیویورک به نام The Holy Modal Rounders بر روی نسخه ای از "Hesitation Blues" ساخته اسطوره فولک لید بلی در ۱۹۶۴ بوده است.[۱۱] اولین گروهی که خود را به عنوان یک گروه ساکدلیک راک معرفی کرد " the 13th Floor Elevators " از تگزاس، در اواخر ۱۹۶۵ بود. این اصطلاح نخستین بار درمجله the Austin American Statesman در تاریخ ۱۰ فوریه ۱۹۶۶ در مقاله ای درباره این گروه با عنوان "آسانسورهای منحصر به فرد با سایکدلیک راک می درخشند" مورد استفاده قرار گرفت و آن ها اولین گروهی بودند که در آگوست همان سال آلبومی با نام " The Psychedelic Sounds of the 13th Floor Elevators " منتشر کردند و این اصطلاح را به عنوان بخشی از اسم اثر به کار بردند.[۶] وقتی که جلوه های ضدفرهنگی در سن فرانسیسکو افزایش یافت واژه های اسید راک و سایکدلیک راک در سال ۱۹۶۶ برای توصیف موسیقی که تحت تأثیر داروهای روانگردان و مواد مخدر و محرک[۱۲] بود مورد استفاده قرار گرفت و در سالهای بعد نیز به طور گسترده ای به کار رفت.[۱۳] واژه های سایکدلیک راک و اسید راک اغلب به صورت مترادف استفاده می شوند اما صاحب نظران این دو را از هم متمایز می دانند، اولی به طور معمول در رابطه با تأثیر داروهای روانگردان به کار می رود و اسید راک می تواند به عنوان زیرشاخه ای شناخته شود که بیشتر بر ال اس دی متمرکز بود، اغلب صدای بلندتری داشت، و بداهه نوازی طولانی مدت در آن استفاده می شد.[۱۴][۱۵]

رشد سایکدلیک راک[ویرایش]

جی استیونس نویسنده کتاب" طوفان بهشتی: ال اس دی و رویای آمریکایی" که به نوعی تاریخ نگار ال اس دی بود نوشت: در روزهای اولیه استفاده تفریحی، مصرف کنندگان ال اس دی (که اغلب مواقع دانشجویان و پزشکان بودند) در دو گروه عمده گرفتار می شوند.اولین گروه، که اساسا محافظه کار بودند و توسط آلدوس هاکسلی تعریف شدند، تصور می کردند که ال اس دی بسیار قوی و خطرناک است و از همین رو باید خیلی سریع و در همه ابعاد برای جامعه افشا شود و استفاده اش بایستی محدود به نخبگان جامعه – هنرمندان، نویسندگان و دانشمندان- باشد که می توانند به نوعی واسطه توزیع تدریجی آن در جامعه باشند.گروه دوم که تندرو تر نیز بودند و توسط الپرت و لیری(به انگلیسی: Alpert and Leary) توصیف شدند، بر این باور بودند که ال اس دی قدرت ایجاد تحول در جامعه را دارد و باید هرچه سریعتر و راحت تر در اختیار عموم قرار گیرد.در طول دهه شصت گروه دوم مصرف کنندگان ال اس دی که از همه اقشار بودند به خرده فرهنگی تبدیل شدند که نماد عرفانی و مذهبی را که زائیده تأثیرات مواد مخدر و محرک قوی بود، می پرستید و از مصرف ال اس دی به عنوان روشی برای افزایش آگاهی دفاع می کرد. شخصیت های مهم مرتبط با این خرده فرهنگ کشیشانی نظیر دکتر تیموثی لیری(به انگلیسی: Timothy Leary) و موزیسین های سایکدلیک راک نظیر گریتفول دد، جیمی هندریکس، پینک فلوید، جفرسون ایرپلین و بیتلز بودند که خیلی زود جذب تبلیغاتی شدند که مولد علاقه بیشتر به مصرف ال اس دی بود.در ۱۹۶۵ آزمایشگاه های ساندوز (به انگلیسی: Sandoz) پس از درخواست دولت آمریکا مبنی بر نگرانی پیرامون استفاده ال اس دی، ارسال محموله های ال اس دی به ایالات متحده که هنوز هم قانونی بودند و حتی مصارف تحقیقاتی و روانپزشکی داشتند را متوقف کرد.در آوریل ۱۹۶۶ به قدری استفاده از ال اس دی رواج یافته بود که مجله تایم در مورد خطرات آن هشدار داد.[۱۶]

در دسامبر ۱۹۶۶ فیلم نسل توهم (به انگلیسی: Hallucination Generation)به روی پرده ها رفت.[۱۷] سبک این فیلم بوسیله فیلم سفر (به انگلیسی: The Trip) در ۱۹۶۷ و Psych-Out در ۱۹۶۸ دنبال شد.ال اس دی در ۱۹۶۷ به اصلی ترین چالش تبدیل شد. بیتلز، گروه نامدار دهه ۶۰ اقرار کرد که تحت تأثیر ال اس دی بوده است.ابتدای همان سال، نشریه خبری بریتانیایی News of the Worldسه هفته پرشور جشن ال اس دی را پوشش می داد که به میزبانی گروه راک مودی بلوز و حضور ستارگانی نظیر دانوان، The Who's Pete Townshend و گینگر بیکر درامر گروه کریم بود.در نتیجه تبانی خبرنگاران و پلیس مخفی مبارزه با مواد مخدر، بسیاری از ستارگان پاپ نظیر دانوان، میک جگر و کیت ریچاردز از گروه رولینگ استونز بخاطر حمل مواد مخدر دستگیر شدند، گرچه هیچ یک از آنها بخاطر ال اس دی دستگیر نشده بودند.

گروه هایی مثل بیتلز آشکارا دست به نمایش تأثیر ال اس دی بر کارهایشان زده می زدند. جان لنون آهنگی نوشت با نام , "Lucy in the Sky with Diamonds" که در آن نشانه های زیادی یافت می شد که به ال اس دی اشاره داشت، اگرچه لنون همیشه این ارتباط را تصادفی قلمداد می کر ولی با این حال لنون و هریسون از سال ۱۹۶۵ تجربه استفاده از مواد مخدر را داشتند. از آن گذشته آهنگ ""She Said She Said" از بیتلز با اقتباس از یک حرکت دسته جمعی مصرف ال اس دی توسط بیتلز به همراهی پیتر فوندای هنرپیشه شکل گرفت. فوندا گفته بود که در طی این حرکت این جمله بارها و بارها توسط جان لنون تکرار شد و آهنگ " Tomorrow Never Knows " که بسیاری از بندهای آن را جان لنون از کتاب "تجربه سایکدلیک" لیری عاریت گرفته بود از آلبوم Revolver بسیار واضح بر مصرف ال اس دی تأکید داشتند.در همان زمان گروه هایی نظیر پینک فلوید، جفرسون ایرپلین و گریتفول دد به تولد سبک جدیدی که به نام سایکدلیک راک یا اسید راک شناخته می شد کمک کردند.در اسناد محرمانه اف‌بی‌آی، گروه گریتفول دد مسئول معرفی و ترویج ال اس دی در ایالات متحده آمریکا به شمار می رود.[۱۸] موسیقی سایکدلیک در اواسط دهه هفتاد به وسیله گروههایی نظیر جفرسون استارشیپ ادامه داده شد که آهنگ های مثل Fading Lady Light را منتشر کردند که آشکارا در ارتباط با مصرف ال اس دی بود.

افول[ویرایش]

در اواخر دهه شصت سایکدلیک راک به انزوا رفت. ال اس دی در سال ۱۹۶۶ در بریتانیا و ایالات متحده غیر مجاز شده بود.[۱۹] در ۱۹۶۶ قتل فجیع شارون تیت (هنرپیشه نامدار و همسر رومن پولانسکی) و لنو و رزمری لابیانس بدست چارلز منسون (جنایتکار مشهور امریکایی) و هوادارنش به عنوان عاملی در شکل گیری جنبش ضد هیپی قلمداد شد چرا که آنها ادعا می کردند تحت تأثیر ترانه های بیتلز نظیر "Helter Skelter" بوده اند.[۲۰]اولین قربانیان سبک سایکدلیک راک و مواد مخدر، برایان ویلسون از بیچ بویز، برایان جونز از رولینگ استونز، پیتر گرین از فلیتوود مک و سید برت از پینک فلوید بودند که یا دچار جنون شدند و یا فوت کردند.[۲۱] جیمی هندریکس در سپتامبر ۱۹۷۱ در لندن درگذشت، سپس جنیس جاپلین بر اثر مصرف بیش از اندازه هروئین جان خود را از دست داد و جیم موریسون به دنبال آنها در جولای ۱۹۷۱ در پاریس درگذشت .[۲۲] همین امر عاملی شد تا نگاه گروه هایی که افراد ذکرشده چهره های پیشرو اش بودند به سویی دیگر معطوف شود.

اکثر بازماندگان این سبک از آن رویگردان شدند و به سبک های ریشه ای راک "Roots Rock" ، سبک های با مبنای سنتی، فولک معنا گرا، طیف گسترده ای از پراگرسیو راک و هوی راک مبتنی بر ریف های سنگین روی آوردند.در ۱۹۶۶ هنگامی که سایکدلیک راک بر موسیقی آن زمان استیلا داشت، باب دیلن جنبش بازگشت به ریشه های راک را زمانی که برای ضبط آلبوم Blonde on Blonde به نشویل می رفت رهبری می کرد.[۲۳](باب دیلن سایکدلیک راک و پیروان آن را خوار میداشت و در فستیوال وواستاک شرکت نکرد). سایر گروه هایی که از گرایش بازگشت به ریشه ها در سبک های مختلف پیروی می کردند گروه کانادایی The Band و گروه کالیفرنیایی Creedence Clearwater Revival بودند.[۲۴] گرایش "بازگشت به ریشه های راک" در آلبومهای رولینگ استونز از بگار بنکوئت(۱۹۶۸) تا اکسایل آن سنت مین(۱۹۷۲) نیز مشهود است.ابرگروه کرازبی، استیلز، نش اند یانگ در ۱۹۶۸ از اعضای بیردز, بوفالو اسپرینگفیلد و هولیز تشکیل شد و بعدها نیل یانگ در ۱۹۷۰ به آن ملحق شد که از حاشیه های سایکلدیک راک فاصله می جست و بر تفسیر سیاسی و هارمونی آوازی تأکید می کرد.[۲۵]

منابع[ویرایش]

  1. داریوش آشوری، فرهنگ علوم انسانی
  2. P. Prown, H. P. Newquist and J. F. Eiche, Legends of Rock Guitar: the Essential Reference of Rock's Greatest Guitarists (London: Hal Leonard Corporation, 1997), ISBN 0-7935-4042-9, p. 48.
  3. S. Borthwick and R. Moy, Popular Music Genres: an Introduction (Edinburgh: Edinburgh University Press, 2004), ISBN 0-7486-1745-0, pp. 52-4.
  4. R. Rubin and J. P. Melnick, Immigration and American Popular Culture: an Introduction (New York, NY: New York University Press, 2007), ISBN 0-8147-7552-7, pp. 162-4.
  5. D. W. Marshall, Mass Market Medieval: Essays on the Middle Ages in Popular Culture (Jefferson NC: McFarland, 2007), ISBN 0-7864-2922-4, p. 32.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ M. Hicks, Sixties Rock: Garage, Psychedelic, and Other Satisfactions Music in American Life (Chicago, IL: University of Illinois Press, 2000), ISBN 0-252-06915-3, pp. 64-6.
  7. J. DeRogatis, Turn On Your Mind: Four Decades of Great Psychedelic Rock (Milwaukie, Michigan: Hal Leonard, 2003), ISBN 0-634-05548-8, p. 230.
  8. R. Unterberger, Samb Hicks, Jennifer Dempsey, "Music USA: the Rough Guide", (Rough Guides, 1999), ISBN 1-85828-421-X, p. 391.
  9. G. Thompson, Please Please Me: Sixties British Pop, Inside Out (Oxford: Oxford University Press, 2008), ISBN 0-19-533318-7, p. 197.
  10. N. Murray, Aldous Huxley: A Biography (Hachette, 2009), ISBN 0-7481-1231-6, p. 419.
  11. M. Hicks, Sixties Rock: Garage, Psychedelic, and Other Satisfactions (University of Illinois Press, 2000), ISBN 978-0-252-06915-4, pp 59–60.
  12. "Logical Outcome of fifty years of art", LIFE, 9 September 1966, p. 68.
  13. J. DeRogatis, Turn On Your Mind: Four Decades of Great Psychedelic Rock (Milwaukie, Michigan: Hal Leonard, 2003), ISBN 0-634-05548-8, pp. 8-9.
  14. "Acid rock", Allmusic. Retrieved 20 March 2012.
  15. Eric V. d. Luft, Die at the Right Time!: A Subjective Cultural History of the American Sixties (Gegensatz Press, 2009), ISBN 0-9655179-2-6, p. 173.
  16. Friday, Apr. 22, 1966 (1966-04-22). "Drugs: The Dangers of LSD". TIME. Retrieved 2010-04-20. 
  17. http://www.imdb.com/title/tt0060488/
  18. LSD in the FBI Vault, countyourculture, retrieved 2012-03-20 
  19. I. Inglis, The Beatles, Popular Music and Society: a Thousand Voices (London: Palgrave Macmillan, 2000), ISBN 0-312-22236-X, p. 46.
  20. D. A. Nielsen, Horrible Workers: Max Stirner, Arthur Rimbaud, Robert Johnson, and the Charles Manson Circle: Studies in Moral Experience and Cultural Expression (Lanham MD: Lexington Books, 2005), ISBN 0-7391-1200-7, p. 84.
  21. "Garage rock", Billboard, 29 July 2006, 118 (30), p. 11.
  22. S. Whiteley, Too Much Too Young: Popular Music, Age and Gender (London: Routledge, 2005), ISBN 0-415-31029-6, p. 147.
  23. R. Unterberger, S. Hicks and J. Dempsey, Music USA: the Rough Guide (London: Rough Guides, 1999), ISBN 1-85828-421-X, p. 31.
  24. V. Bogdanov, C. Woodstra and S. T. Erlewine, All Music Guide to Rock: the Definitive Guide to Rock, Pop, and Soul (Milwaukee, WI: Backbeat Books, 3rd edn., 2002), ISBN 0-87930-653-X, pp. 61 and 265.
  25. F. W. Hoffmann, Encyclopedia of Recorded Sound, Volume 1 (London: CRC Press, 2nd edn., 2005), ISBN 0-415-93835-X, p. 253.