فهرست سانحه‌های هوایی در ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

از زمان دوره پهلوی که ایران نخستین تاسیسات هوانوردی خود را گشود، سانحه‌های متعدی گاه ناگاه گریبانگیر این صنعت گردیده، و امروزه این صنعت در ایران یکی از بالاترین میزان وقوع حوادث را در جهان داراست.

از دلایل ارائه شده برای تحلیل میزان بسیار بالای تعداد سوانح هوایی در ایران می‌توان تحریم‌های اقتصادی غرب علیه ایران، عدم آموزش استاندارد خلبانان و کنترل کیفی میزان خطای آنان، ضعف در عمل به معیارهای ایمنی هواپیماها، و سو مدیریت و برنامه ریزی نادرست دانست.[۱]

آمار[ویرایش]

بر اساس آمار شبکه ایمنی هوانوردی ایران، یک هزار و ۵۳۰ سانحه هوایی در میان هواپیماهای ایران رخ داده‌است که بین پنجاه تا هفتاد سانحه آن مرگبار بوده‌اند. ۴۰ حادثه هوایی از سال ۱۹۴۴ میلادی تا انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ ثبت شده‌است پس از انقلاب سال ۱۳۵۷، بیش از هزار و ۴۰۰ صد نفر جان خود را در سوانح هوایی ایران از دست داده‌اند و سقوط هواپیمای ایرباس آ-۳۰۰ در پرواز شماره ۶۵۵ ایران ایر، به‌وسیله ناو جنگی وینسنت آمریکا در خلیج فارس هشتمین حادثه هواپیمائی در دنیا از لحاظ تعداد مسافرین کشته شده می‌باشد که تمام ۲۹۰ سرنشین آن کشته شدند.

سقوط هواپیمای نظامی در کرمان با ۲۷۶ کشته بزرگترین سانحه هوایی جهان بین سال‌های ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۴ میلادی بوده‌است.[۲] اولین حادثه هوایی پس از انقلاب در یکم تیر سال ۱۳۵۹ (۲۱ ژوئن ۱۹۸۰) رخ داده‌است و پس از آن تا خردادماه سال ۱۳۸۳ تعداد ۲۳۳ سانحه غیر نظامی رخ داده‌است. که از میان آنها ۶۷ سانحه مرگبار، منجر به ۹۹۸ کشته و ۹۷ مجروح شده‌است.[نیازمند منبع] بر اساس آمارهای دیگر تعداد کشته‌های سانحه‌های هوایی ایران ۲ اردیبهشت ۱۳۸۴ به ۱۳۴۵ نفر رسیده‌است.[۳] که اگر تعداد ۱۲۸ کشته حادثه ۱۵ آذر ۱۳۸۴ و ۱۱کشته هواپیمای فالکن-۲۰ سپاه را به آن بیافزاییم این آمار تا آغاز شهریور ۱۳۸۵ به ۱۴۸۴ نفر می‌رسد. همچنین در ظهر روز چهاشنبه ۸۸/۴/۲۴ نیز یک فروند هواپیمای مسافربری از نوع توپولف متعلق به شرکت هواپیمایی کاسپین که عازم ارمنستان بود دقایقی پس از بلند شدن از فرودگاه امام تهران در حوالی قزوین سقوط کرد که منجر به کشته شدن تمامی ۱۶۹ سرنشین (مسافر و خدمه) این هواپیما شد.

بر اساس اطلاعات شبکه ایمنی هوانوردی، تعداد ۱۷۲۰ نفر تا مرداد ۱۳۸۸ بر اثر سانحه‌های هوایی در ایران جان خود را از دست داده‌اند.[۴]

فهرست سانحه‌های هوایی مهم ایران پس از انقلاب[ویرایش]

سال ۱۳۹۳[ویرایش]

اردیبهشت ۹۳:برابر ساعت 13.10 دقیقه روز 20 اردیبهشت در حالی که نیروهای نظامی و امدادی و اعضای ستاد بحران سیستان و بلوچستان بر روی باند فرودگاه بین المللی زاهدان نفس ها را در سینه حبس کرده بودند و در انتظار حادثه ای ناگوار بودند؛ مهارت خلبان فوکر 100 باعث شد فرود اضطراری هواپیما بدون خسارت جانی انجام شود. پرواز شماره 8053 متعلق به شرکت هواپیمایی آسمان که از مشهد عازم فرودگاه بین المللی زاهدان بود به دلیل عدم باز شدن چرخ سمت چپ عقب درخواست فرود اضطراری کرد و به ناچار با وجود یک چرخ بسته به حالت اضطرار در باند فرودگاه بین المللی زاهدان فرود آمد و با وجود اینکه این هواپیما از باند پرواز خارج و لاستیک آن دچار ترکیدگی شد اما همه 113 مسافر این پرواز جان سالم به در بردند. در این حادثه تنها 9 تن آسیب دیدند؛

سال ۱۳۹۲[ویرایش]

اردیبهشت ۹۲: سقوط هواپیمای آموزشی اف-۵ تایگر در شهرستان آبدانان (اردیبهشت ۹۲) که موجب جان باختن هر دو خلبان آن شد. گفته می‌شود هواپیما متعلق به پایگاری شکاری وحدتی دزفول بود. در این حادثه متاسفانه سرهنگ حسین طحان نظیف و سروان مرتضی پورحبیب به شهادت رسیدند. چند روز بعد از این سانحه، حادثه‌ای دیگری در این منطقه رخ داد که به موجب آن هواپیمای جنگنده از نوع اف-۵ در شهرستان آبدانان سقوط کرد و خلبانان موفق به اجکت شدند.

مهر ۹۲:سقوط هواپیمای فانتوم در بوشهر.

اسفند ۹۲: سقوط یک فروند فالکن ۲۰ سازمان هواپیمایی کشوری در آب‌های خلیج فارس که شامل ۴ نفر بود. [۵]

سال ۱۳۹۱[ویرایش]

آذر ۱۳۹۱: سقوط بالگرد امدادرسان ارتش: این بالگرد برای امدادرسانی به حادثه تصادف یک مینی‌بوس در محدوده «ملک‌آباد» به محل حادثه اعزام شده بود. این بالگرد حامل پنج مصدوم حادثه تصادف و چهار کادر پرواز و یک تکنیسین اورژانس بود که در منطقه «خین عرب» در نزدیکی بیمارستان طالقانی مشهد، دچار سانحه شد و سقوط کرد. تمامی سرنشینان این بالگرد جان خود را از دست دادند. شهدای ارتش و اورژانس این حادثه: ۱-شهید هوبان مرتضوی (کادر پرواز) ۲- شهید علیرضا پیرمفان (کادر پروازی) ۳- شهید مسعود شاهوردی (کادر پروازی) ۶- شهید مهدی مهدی‌زاده (پرسنل اورژانس)

سال ۱۳۹۰[ویرایش]

سال ۱۳۸۹[ویرایش]

سال ۱۳۸۸[ویرایش]

۲۴ تیر ۱۳۸۸:سانحه مرگبار توپولف تی یو-۱۵۴ متعلق به هواپیمایی کاسپین ۱۶۸ کشته برجای گذاشت.

سال ۱۳۸۷[ویرایش]

سال ۱۳۸۶[ویرایش]

  • ۱۲ دی ۱۳۸۶ (۲ ژانویه ۲۰۰۸): یک فروند هواپیمای فوکر ۱۰۰ شرکت ایران ایر ساعت هنگام برخاستن از باند فرودگاه مهرآباد دچار حادثه شد. این هواپیما که حدود صد مسافر داشت، قرار بود از تهران به مقصد شیراز پرواز کند، اما چرخ‌های هواپیما هنگام برخاستن به علت انحراف از باند فرودگاه کنده شد و بال هواپیما آتش گرفت.[۲۱]
  • ۵ آذر ۱۳۸۶ (۲۶ نوامبر ۲۰۰۷): یک فروند هواپیمای نظامی اف-۴ فانتوم ارتش ایران به علت نقص فنی در منطقه کنارک چابهار سقوط کرد و دو سرنشین آن کشته شدند.[۲۲]
  • ۲۸ مهر ۱۳۸۶: یک هلیکوپتر کبرا هوانیروز در کرمانشاه سقوط کرد که علت حادثه مشخص نشد.
  • ۲۶ مرداد۱۳۸۶: یک هلیکوپتر ۲۱۴ هوانیروز در پیرانشهر سقوط کرد.
  • ۱۶ مرداد ۱۳۸۶: یک هلیکوپتر نظامی در اطراف فرودگاه میرزاکوچک خان رشت بر اثر نقص فنی سقوط کرد.
  • ۱۵ اردیبهشت ۱۳۸۶:صبح روز شنبه در حوالی اتوبان زنجان-قزوین یک فروند هواپیمای سبک تک موتوره آموزشی به نام پرندهٔ آبی سقوط کرد که در این سانحه دلخراش خلبان هواپیمای مزبور در دم جان خود را از دست داد. هواپیما پس از سقوط دچار آتش‌سوزی نشده ولی به کل منهدم گردید.
  • ۲۳ فروردین ۱۳۸۶:یک هواپیمای آموزشی گلایدر درفرودگاه تفریحی – آموزشی واقع در جاده کهریزک به دلیل شرایط نامناسب جوی، در ساعت ۱۰ صبح سقوط کرد که در اثر آن، خلبان و دانشجوی وی، جان خود را از دست دادند
  • ۱۹ شهریور ۱۳۸۶: یک فروند هواپیمایی آموزشی حوالی ساعت ۱۳ در بخش گله دان شهر شیراز سقوط کرد. در پی آن استاد پرواز این هواپیما (سرهنگ خلبان کاپیتان کاظم زوارئی) در دم جان باخت و سرنشین مجروح شد.

سال ۱۳۸۵[ویرایش]

  • ۵ اسفند ۱۳۸۵: سقوط هلیکوپتر هوانیروز ارتش و مرگ سعید قهاری و ۱۳ تن دیگر.
  • ۲۸ بهمن ۱۳۸۵: سقوط هلیکوپتر آکوریل وزارت نفت در دریاچه مهارلو. ماموریت این هلیکوپتر انتقال باقی مانده بدنه هلیکوپتری بود که دو روز قبل در همین مکان سقوط کرده بود. علت حادثه اعلام نشد.
  • ۲۵ بهمن ۱۳۸۵:سقوط هلیکوپتر در دریاچه نمک مهارلو شیراز متعلق به یک شرکت وابسته به وزارت نفت که در اجاره سازمان زمین‌شناسی بر اثر نقص فنی.
  • ۲۹ دی ۱۳۸۵:سقوط هلیکوپتر هلال احمر که برای نجات دو کوهنورد در ارتفاعات علم کوه اعزام شده بودند. این هلیکوپتر وقتی قصد داشت در نزدیکی پناهگاه کوهستانی سرچال فرود بیاید دچار سانحه شده و واژگون شد.
  • ۶ آذر ۱۳۸۵ (۲۷ نوامبر ۲۰۰۶): یک فروند هواپیمای آنتونوف ۷۴ متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فرودگاه مهرآباد سقوط کرد. در این حادثه ۳۶ نفر کشته و ۲ نفر زخمی شدند.
  • ۲۷ آبان ۱۳۸۵:سقوط هلیکوپتر شنوک هوانیروز در حوالی نجف آباد اصفهان. نقص فنی و فرسودگی علت سقوط این وسیله بود.
  • ۱۰ شهریور ۱۳۸۵ (۱ سپتامبر ۲۰۰۶): سقوط هواپیمای توپولوف-۱۵۴ شرکت ایران ایرتور در فرودگاه مشهد. این هواپیما در مسیر بندر عباس-مشهد در حال حرکت بود. این هواپیما حامل ۱۴۸ مسافر بود. در این حادثه ۲۸ نفر کشته و ۵۰ نفر زخمی شدند.
  • ۲۰ مرداد ۱۳۸۵:سقوط هلیکوپتر کاموف اجارهٔ فدراسیون کوهنوردی که در حال انتقال تجهیزات و نیرو به قله دماوند بود. دلیل سقوط فرسودگی هلیکوپتر و حمل تیرآهن و برهم خوردن تعادل آن اعلام شد.
  • ۲۹ فروردین ۱۳۸۵: فرود اضطراری هلیکوپتر شنوک هوانیروز در اصفهان به علت نفض فنی و شکسته شدن یکی از ملخ‌ها در اثر ضربه هنگام فرود.

سال ۱۳۸۴[ویرایش]

سال ۱۳۸۳[ویرایش]

  • ۲۹ آذر ۱۳۸۳:سقوط هلیکوپتر امداد هلال احمر استان فارس در ارتفاعات خرم بید.
  • ۹ خرداد ۱۳۸۳:سقوط هلیکوپتر هوانیروز در ارتفاعات الموت قزوین. این هلیکوپتر حامل استاندار قزوین بود که برای بازدید از مناطق زلزله زده ماموریت داشت. علت سانحه نیز اعلام نشد.

سال ۱۳۸۲[ویرایش]

سال ۱۳۸۱[ویرایش]

سال ۱۳۸۰[ویرایش]

سال ۱۳۷۸[ویرایش]

سال ۱۳۷۶[ویرایش]

  • 12 مهر ۱۳۷۶ یک فروند هواپیمای اف 5 به دلیل نقص فنی در حوالی دریاچه ارومیه در ساعت 10:43 سقوط کرد و خلبان این هواپیما ،سعید جباریان ، به فیض شهادت نائل گردید.
  • ۲۵ دی ۱۳۷۶(۱۵ ژانویه ۱۹۹۸): هواپیمای فوکر ۱۰۰ به دلیل سرعت باد و دلایل نامشخص دیگر بر بستر یک رودخانه خشک در فاصله ۱۰ کیلومتری اصفهان به زمین نشست. این هواپیمای آسیب دیده به دلیل بازسازی پس از آن به استرالیا فرستاده شد و در آن هیچ کس آسیب جدی ندید.

سال ۱۳۷۵[ویرایش]

سال ۱۳۷۳[ویرایش]

سال ۱۳۷۲[ویرایش]

  • ۲۶ اسفند ۱۳۷۲(۱۷ مارس ۱۹۹۴):یک هواپیمای هرکولس حمل و نقل سی -۱۳۰ که حامل زنان و کودکان ایرانی بود درمنطقه مورد مناقشه آذربایجان و ارمنستان در ناگورنو قره باغ سقوط کرد و ۱۹ تن مسافر و همچنین ۱۳ سرنشین این هواپیما به کشته شدند.[نیازمند منبع]
  • ۲۴ آبان ۱۳۷۲ (۱۵ نوامبر ۱۹۹۳): هواپیمای آنتونوف-۱۲۴ عبوری (متعلق به ایران نبوده از دبی به آسیای میانه پرواز می‌کرد) در نزدیکی کرمان سقوط کرد و همه ۱۷ سرنشین آن کشته شدند.

سال ۱۳۷۱[ویرایش]

سال ۱۳۷۰[ویرایش]

سال ۱۳۶۷[ویرایش]

مسیر پرواز شماره ۶۵۵ ایران ایر و محل سقوط هواپیما.

سال ۱۳۶۵[ویرایش]

  • ۱۱ آبان ۱۳۶۵ (۲ نوامبر ۱۹۸۶): یک فروند هواپیمای سی ۱۳۰ نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در زاهدان سقوط کرد، ۱۰۳ کشته در این سانحه هوایی به جای ماند، این هواپیما که از مشهد به زاهدان رفته بودو نیروهای جبهه را در مراجعت حمل می‌کرد به کوه اصابت کرد خلبان آن نیز سرگرد شهید حسین سیاح پور بود.
  • ۲۳ مهر ۱۳۶۵، (۱۵ اکتبر ۱۹۸۶): یک فروند هواپیمای بوئینگ ۷۳۷ در فرودگاه شیراز به دلیل درگیری جنگی مورد حمله جنگنده عراقی قرار گرفت و ۲۳ مسافر با غافلگیری در این سانحه هوایی کشته شده‌اند.

سال ۱۳۶۲[ویرایش]

--۱۳۶۳-- در اول اسفند ۱۳۶۳ یک فروند هواپیمای سی ۱۳۰ ارتش در فرودگاه مهراباد سقوط کرده است که هفت نفر از خلبانان در آن به شهادت رسیدند

سال ۱۳۶۰[ویرایش]

سال ۱۳۵۹[ویرایش]

جدول سوانح هوایی منجر به مرگ[ویرایش]

حوادث به ترتیب سال[ویرایش]

سال نوع هواپیما مکان سقوط کشته‌شدگان نام شرکت هواپیمایی مقاله اصلی
۱۳۳۶ هواپیمای نظامی به دنبال تعقیب دادشاه و افرادش ۴ نیروی هوایی ارتش شاهنشاهی -
۱۳۴۸ هواپیمای جت ؟ ؟ نیروی هوایی ارتش شاهنشاهی -
۱۳۴۸ هواپیمای اختصاصی دریای خزر ۳ لئون پالانچیان -
۱۳۴۸ برخورد ۲ هواپیمای جت دزفول ۲ نیروی هوایی ارتش شاهنشاهی -
۱۳۵۹ بوئینگ ۷۲۷ مسیر مشهد-تهران ۱۲۸ ایران ایر -
۱۳۶۰ لاکهید سی-۱۳۰ کهریزک ۸۰ نیروی هوایی ارتش مقاله اصلی
۱۳۶۵ لاکهید سی-۱۳۰ زاهدان ۹۸ نیروی هوایی ارتش -
۱۳۶۷ ایرباس آ-۳۰۰ خلیج فارس ۲۹۰ ایران ایر مقاله اصلی
۱۳۷۰ ایلیوشین-۷۶ کرمانشاه ۴ ؟ -
۱۳۷۱ توپولف-۱۵۴ تهران ۱۳۴ ایران ایرتور -
۱۳۷۲ آنتونوف-۱۲۴ کرمان ۱۷ ؟ -
۱۳۷۳ فوکر ۲۸ کوه کرکس ۶۶ شرکت هواپیمایی آسمان مقاله اصلی
۱۳۷۵ لاکهید سی-۱۳۰ نیشابور ۸۶ نیروی هوایی ارتش -
۱۳۷۸ لاکهید سی-۱۳۰ فرودگاه مهرآباد ۸ نیروی هوایی ارتش -
۱۳۸۰ توپولف-۱۵۴ خرم‌آباد ۱۱۹ ایران ایرتور -
۱۳۸۱ ایلیوشین-۷۶ بلندی‌های استان کرمان ۲۷۶ سپاه پاسداران -
۱۳۸۲ فوکر ۵۰ شارجه ۴۳ کیش ایر -
۱۳۸۴ لاکهید سی-۱۳۰ تهران ۱۱۰ نیروی هوایی ارتش مقاله اصلی
۱۳۸۴ بوئینگ-۷۰۷ فرودگاه مهرآباد ۱ هواپیمایی ساها -
۱۳۸۵ آنتونوف-۷۴ فرودگاه مهرآباد ۳۶ سپاه پاسداران -
۱۳۸۸ توپولف-۱۵۴ قزوین ۱۶۸ هواپیمایی کاسپین مقاله اصلی
۱۳۸۸ ایلیوشین-۶۲ فرودگاه مشهد ۱۷ هواپیمایی آریا مقاله اصلی
۱۳۸۸ ایلیوشین-۷۶ قرچک ۷ نیروی هوایی ارتش
۱۳۸۹ بویینگ ۷۲۷ ارومیه ۷۸ شرکت هواپیمایی ایران‌ایر مقاله اصلی

سوانح منجر به مرگ بر اساس نوع هواپیما[ویرایش]

نوع هواپیما تعداد سانحه تعداد کشته‌شدگان
لاکهید سی-۱۳۰ ۵ ۳۸۲
توپولف-۱۵۴ ۳ ۴۲۱
ایلیوشین-۷۶ ۳ ۲۹۷
بویینگ ۷۲۷ ۲ ۲۰۵
فوکر ۵۰ و ۲۸ ۲ ۱۰۹
آنتونوف-۱۲۴ و ۷۴ ۲ ۵۳
ایرباس آ-۳۰۰ ۱ ۲۹۰
بوئینگ-۷۰۷ ۱ ۱

پی‌نوشت‌ها[ویرایش]

  1. Iran's aviation regulation seen as a factor in air crashes - Los Angeles Times
  2. [http://www.radiofarda.com/Article/2008/09/03/o2_iran_air.html فرود اضطراری هواپیمای ایرانی در فرودگاه بمبئی وبگاه رادیوفردا
  3. یک هزار و ۳۴۵ کشته در ۱۴ سانحه تاریخ هوایی ایران (شریف نیوز)
  4. شبکه ایمنی هوانوردی (انگلیسی)
  5. جزئیات تازه حادثه سقوط هواپیما در خلیج فارس/ اسامی جانباختگان اعلام شد
  6. «سقوط یک فروند هواپیمای جنگی در بوشهر». خبرگزاری مهر، ۶ بهمن ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۶ بهمن ۱۳۹۰. 
  7. «بروز سانحه در هواپیمای حامل محسن رضایی». تابناک، ۱۳ شهریور ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۱۳ شهریور ۱۳۹۰. 
  8. «سقوط یک هواپیما در داخل شهر تبریز». خبر فارسی، ۱۹ شهریور ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۱۹ شهریور ۱۳۹۰. 
  9. «علت سقوط جنگنده فانتوم در بوشهر»(فارسی)‎. وب‌گاه الف، ۲۶ تیر ۱۳۸۹. بازبینی‌شده در ۲۶ تیر ۱۳۸۹. 
  10. بی‌بی‌سی
  11. «تصاویر: سقوط یک فروند هواپیما در قرچک ورامین»(فارسی)‎. تابناک، ۱مهر ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۱مهر ۱۳۸۸. 
  12. «سقوط هلی کوپتر نظامی در نزدیکی تهران»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۲۵ مرداد ۱۳۸۸. 
  13. حادثه در پرواز تهران-اصفهان هواپیمایی آسمان. . تابناک. 
  14. «سقوط یک فروند هلی‌کوپتر نیروی انتظامی»(فارسی)‎. تابناک. بازبینی‌شده در ۲۵ مرداد ۱۳۸۸. 
  15. سانحه مرگبار هواپیمای مسافربری در مشهد. . بی‌بی‌سی فارسی.  بازیابی‌شده در ۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۰۹.
  16. علت سانحه مرگبار هواپیمای مسافربری در مشهد. . خبرگزاری فارس. 
  17. «سقوط هواپیمای پرواز تهران-ایروان با ۱۶۸ سرنشین»(فارسی)‎. تابناک، ۲۴ تیر ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۴ تیر ۱۳۸۸. 
  18. «سقوط هواپیمای مسافربری اصفهان»(فارسی)‎. تابناک، ۲۷ بهمن ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۲۷ بهمن ۱۳۸۷. 
  19. «تابناک». 
  20. سقوط هواپیمای شکاری ارتش ایران، بی‌بی‌سی فارسی
  21. کنده نشدن چرخ هواپیما هنگام برخاستن از مهرآباد (تابناک)
  22. جنگنده نظامی ایران در دریای عمان سقوط کرد (بی‌بی‌سی فارسی)
  23. سقوط هواپیمای فرماندهان ارشد سپاه پاسداران در ایران (بی‌بی‌سی فارسی)
  24. سقوط هواپیمای حامل خبرنگاران در تهران (بی‌بی‌سی فارسی)
  25. Aviasion Safety Network (انگلیسی)

منابع[ویرایش]

همچنین ببینید[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]