سازهای زهی

سازهای زهی آن دسته از سازهای موسیقی هستند که در آنها صدا از ارتعاش زه یا تار یا سیم تولید می‌شود. معمولاً با زخمه زدن یا ضربه زدن و یا کشیدن کمان و آرشه بر روی این زه‌ها صدای دلخواه از ساز در می‌آید. سازهای زهی را به صورت‌های مختلف بخش‌بندی کرده‌اند.

سازهای (زهی) مضرابی موسیقی ایرانی

• بربط
• تار
• تار باس
• تاریا
• تنبور
• چنگ
• سه‌تار
• دوتار
• سلانه
• سنتور
• قانون
• عود ایرانی
• غریبانه
• دیوان
• کرشمه
• ساغر
• بم‌تار
• عود
• شورانگیز

سازهای زهی (آرشه‌ای) موسیقی ایرانی

• بم‌صراحی
• صراحی
• قیچک، قیژک
• کمانچه
• کمانچه آلتو
• کمانچه باس

سازهای زهی موسیقی کلاسیک غربی

• ویلن
• ویولا یا ویلن آلتو
• ویلن‌سل
• کنترباس

سازهای زهی (زخمه‌ای) موسیقی کلاسیک غربی

• هارپ (چنگ)
• گیتار

سازهای زهی موسیقی غربی

• بالالایکا
• دولسیمر
• گیتار
• ماندولین
• لوت

کمانه‌کشی در سازهای زهی

انواع کمانه‌کشی در این‌گونه سازها عبارت است از:

• اُفتان (ricochet, jeté, gettato) معمولاً در کمانه‌کشی راست، ضربه کمانه به نحوی که نیمه بالایی آن بر روی سیم انداخته شود و بر اثر وزن خود چندین بار بر روی سیم ارتعاش کند
• پرّان (sautillé, bounced, bouncing, jumped) نوعی کمانه‌کشی که در آن با وسط کمانه ضربه‌ای بر روی سیم زده می‌شود به گونه‌ای که یک بار و به‌ صورت خفیف بر روی سیم پرش کند.
• (کمانه‌کشی) چپ (up-bow) در نواختن سازهای زهیِ کمانه‌ای، حرکت کمانه از نوک به سمت پاشنه
• (کمانه‌کشی) راست (down-bow) در نواختن سازهای زهیِ کمانه‌ای، حرکت کمانه از پاشنه به سمت نوک
• فلوت‌وار (flautando, flautato) دستوری برای اجرای کمانه‌کشی در سازهای زهی که در آن، ساز با نزدیک کردن کمانه به رودسته یا با کم کردن فشار کمانه نواخته می‌شود و صدای آن به صدای فلوت نزدیک می‌شود.
• مستقل (portato, louré) نوعی کمانه‌کشی بین وضعیت متصل و مقطّع که در آن هر یک از نتها با ارزش زمانیِ کامل و به صورت جدا نواخته می‌شود.

منابع

• ویکی‌پدیای انگلیسی: سازهای زهی(موسیقی کلاسیک غربی)

http://en.wikipedia.org/wiki/String_section